Më 9 janar, Udhëheqësi Suprem i regjimit iranian Ali Khamenei njoftoi se po ndalonte importimin e vaksinave amerikane dhe britanike për Covid-19. Dekreti i tij rezultoi në anulimin e menjëhershëm të shpërndarjes së planifikuar të të paktën 100,000 dozave, të cilat ishin vendosur të dhuroheshin nga filantropët në SHBA. Ndërsa ky numër përfaqëson vetëm një pikë të vogël në krahasim me atë që kërkon vendi i 83 milion njerëzve, i cili do të kishte filluar programin e vaksinimit shumë kohë para se të bëheshin të disponueshme alternativat e prodhuara në vend.

Edhe në këto momente,alternativat e prodhuara ë vend, demonstrojnë efikasitet shumë më të ulët sesa vaksinat që Khamenei refuzoi, dhe ka pasur shumë më pak kërkime mbi sigurinë e tyre dhe jetëgjatësinë e efekteve të tyre. E njëjta gjë vlen edhe për dozat kineze dhe ruse që Irani ka filluar të importojë, asnjëra prej të cilave nuk ka mbërritur në sasi as afër sasisë së madhe që ishte premtuar fillimisht. Duke i bërë gjërat më keq, disponueshmëria e të gjitha vaksinave – përfshirë ato që janë importuar ilegalisht – është e kufizuar nga veprimet e kompanive private që u është besuar shpërndarja e tyre.

200,000+ doza të vaksinës koronavirus u zhdukën në Iran, thotë një anëtar i presidiumit të parlamentit

Ky grup dozash, një politikë tjetër e udhëhequr nga Udhëheqësi Suprem i regjimit Khamenei, ka shërbyer për të pasuruar më tej një numër entitetesh që janë të lidhur me Trupat e Gardës Revolucionare Islamike. IRGC , ashtu si vetë Khamenei, kontrollon qindra miliarda dollarë në asetet iraniane dhe i drejton në masë të madhe drejt projekteve të kafshëve shtëpiake, ose i kanalizon ato direkt në arkën e vet. Falë ndikimit të IRGC -së mbi shpërndarjen e vaksinave, ka pasur raporte të shumta të dozave që shfaqen në tregun e zi të Iranit me etiketa çmimi skandaloze, të përballueshme vetëm për elitën e pushtetit në një vend ku shumica dërrmuese e popullsisë civile tani jeton nën kufirin e varfërisë.

IRGC jo vetëm që përfiton drejtpërdrejt nga shitja e vaksinave, por ekonomia e saj e tregut të zi gjithashtu ndihmon për të siguruar që krizat si pandemia e koronavirusit të kenë një ndikim shumë më të madh, në një periudhë shumë më të gjatë kohore, tek iranianët e zakonshëm, ndërsa kalojnë shpejt mbi personat me lidhje të ngushta me paramilitarët.

Eshtë e lehtë të konkludohet nga zhvillime të tilla që “vala e gjashtë” e infeksioneve të koronavirusit në Iran nuk do të përfundojë së shpejti. Sa herë që përfundon, rrethanat që rezultojnë nuk kanë gjasa të parandalojnë ardhjen përfundimtare të një të shtati. Të martën, zëvendësministri i shëndetësisë i regjimit iranian Iraj Harirchi parashikoi se “numri i infeksioneve dhe i vdekjeve do të vazhdojë të rritet në mënyrë eksponenciale” dhe se mungesa e qasjes në vaksina është një arsye kryesore për rritjen e infeksioneve.

Programi i vaksinimit të regjimit, ka arritur në më pak se tre përqind të popullsisë iraniane që kur Khamenei njoftoi synimin e tij për t’i dhënë përparësi prodhimit të vaksinës vendase. Ritmi i vaksinimeve nuk është rritur për javë të tëra, dhe si rezultat ritmi i infeksioneve dhe vdekjeve të reja ka dalë plotësisht jashtë kontrollit. Në fillim të kësaj jave, Irani regjistroi një rekord të ri të lartë për vdekjet ditore të Covid-19, me 588 të regjistruar gjatë një periudhe 24-orëshe. Gjatë së njëjtës periudhë, u regjistruan 40,808 infeksione të reja, megjithëse natyrisht kjo përfshin vetëm personat që janë testuar zyrtarisht, dhe ka shumë të ngjarë që nuk i përfshin të gjithë.

Organizata Popullore Muxhahedine e Iranit (PMOI/MEK), mban një rrjet të gjerë inteligjence brenda Iranit, i cili ka mbledhur të dhëna spitalore, ka gjetur dokumente qeveritare dhe deklarata të dëshmitarëve okularë për të përgatitur raportet e veta të rregullta mbi ndikimin e Covid-19 tek iranianët.

Deklaratat e fundit të NCRI citojnë një numër vdekjesh prej 360,600 ,më shumë se tre herë e gjysmë nga shifrat e përgjithshme të vdekshmërisë të raportuara nga qeveria. Deklaratat e kaluara gjithashtu kanë argumentuar se keqmenaxhimi i situatës nga Khamenei është të paktën pjesërisht i qëllimshëm dhe se refuzimi i vaksinave perëndimore është pjesë e një skeme për të zgjatur krizën e shëndetit të brendshëm si një mjet për të zvogëluar trazirat popullore. Ka disa indikacione se kjo ka qenë efektive, përderisa protestat e njëkohshme po zhvilloheshin në më shumë se një duzinë provincash menjëherë në janar 2020, por ishin shumë më pak të shpeshta dhe shumë më të vogla në shkallë për pjesën tjetër të atij viti.

Regjimi teokratik në Iran është përballur me një sfidë virtualisht të paprecedent nga populli iranian këto vitet e fundit. Në janar 2018, mbi 100 qytete të mëdha e të vogla u përfshinë në një varg protestash që ishin fillimisht të fokusuara tek çështjet ekonomike por që më pas u zgjeruan duke përfshirë thirrje si “vdekje diktatorit” si dhe thirrje për ndryshim regjimi. Në nëntor 2019, po ky mesazh përfshiu pothuajse 200 lokalitete si pjesë e një kryengritjeje tjetër mbarëkombëtare, dhe zyrtarët e regjimit hapën zjarr mbi turmat, duke vrarë mbi 1,500 njerëz.

Por as kjo gjë nuk u dha fund trazirave. Iranianët u derdhën përsëri nëpër rrugët e më shumë se dhjetë provincave në janar të vitit të shkuar, duke protestuar kundër vetë institucionit që kishte udhëhequr kryerjen e atyre vrasjeve, Gardës Revolucionare (IRGC). Pandemia e koronavirusit i reduktoi trazirat publike, por edhe pse Irani ende vuan nga një prej krizave më të rënda të sëmundjes në botë, komunitetit të aktivistëve duket se po i humb durimi.

Protestat në Iran: Kryengritja Mbarëkombëtare në Iran- Nëntor 2019

Protestat kanë qenë një veçori konstante e shoqërisë iraniane që kur regjimi i mullahëve zhvilloi një farsë zgjedhjesh për të konfirmuar presidentin e radhës më 18 qershor. Shumica dërrmuese e popullit iranian i bojkotoi ato zgjedhje në mënyrë që ta dënonte procesin e tyre, si dhe trashëgiminë e errët të kandidatit të para-zgjedhur, Ebrahim Raisi. Në verën e 1988-ës, ai luajti një rol kyç në masakrën ndaj 30,000 të burgosurve politikë, dhe së fundmi, ai ishte kryegjyqtar përpara dhe pas kryengritjes së 2019-ës dhe si i tillë mbikëqyri torturimin sistematik të aktivistëve pro demokracisë, torturime që zgjatën për muaj të tërë më pas.

Vetëdija publike për këto incidente ka qenë pa dyshim një forcë e madhe nxitëse prapa këtij bojkoti, dhe pa dyshim që mbetet një forcë nxitëse prapa protestave që vazhdojnë ende, edhe pse shumë prej tyre kanë nisur si rezultat i problemeve specifike si mungesat e ujit në provincën Khuzestan.

Pjesëmarrësit e Samitit Botëror për Iranin e Lirë, përfshirë parlamentarë të shquar dhe ekspertë të politikës së jashtme nga Europa dhe Amerika e Veriut, kanë ofruar disa sugjerime lidhur me masat e duhura që duhen ndjekur. Shumë prej tyre theksuan dobinë e një hetimi zyrtar mbi masakrën e 1988-ës, duke thënë se një hetim i tillë do të sinjalizonte përfundimin e pandëshkueshmërisë që Teherani ka gëzuar për një kohë të gjatë në çështjet e lidhura me të drejtat e njeriut. Amnesty International ka bërë një thirrje të ngjashme për veprim menjëherë pas fitores së Raisi-t në farsën e zgjedhjeve, si dhe në ditën e inaugurimit të tij.

Vetë autoriteti më i lartë i vendit, Khamenei, e ka pranuar se MEK ka qenë një forcë shtytëse prapa të dy kryengritjeve më të fundit. “Njësitë e Rezistencës” të kësaj organizate kanë luajtur një rol kyç edhe në promovimin e bojkotit të zgjedhjeve të Raisi-t, duke ia prezantuar këtë bojkot publikut si një mjet për të “votuar për ndryshim regjimi.”

Nuk është vonë për të bërë thirrje për një hetim zyrtar mbi masakrën e 1988-ës apo për të vënë sanksione Magnitsky mbi Raisi-n në mënyrë që të bëhet e qartë që ende ka pasoja për krime të tilla kundër njerëzimit. Nuk është vonë as për të mbështetur përpjekjet e popullit iranian për ta rrëzuar regjimin represiv në favor të një qeverie demokratike dhe të lirive qytetare.

Tani për tani, regjimi iranian duket i sigurt se të vetmet kërcënime madhore ndaj sundimit të tij vijnë nga brenda shoqërisë iraniane. Edhe pse këto kërcënime janë bërë shumë më serioze vitet e fundit, regjimi ka gjithashtu për qëllim që, duke ua dhënë postet më të larta qeverisëse abuzuesve më të këqij të të drejtave njerëzore, të mund ta shtypë disidencën me aq efektshmëri sa të mund ta ruajë pushtetin e vet.

Teherani nuk mund t’i përballojë me kaq efektshmëri kërcënimet ndaj pushtetit të tij kur ato vijnë njëkohësisht nga popullsia e vendit dhe nga komuniteti ndërkombëtar. Kategoria e parë e sfidave përfshin konfliktin e drejtpërdrejtë, por kjo nuk është e domosdoshme edhe për kategorinë e dytë. Mjafton që fuqitë perëndimore ta izolojnë regjimin klerikal dhe t’i mbajnë ligjërisht përgjegjës kriminelët më të këqij të këtij regjimi, duke e dobësuar kështu edhe më tej një sistem që është tashmë i brishtë, si dhe duke ia lënë punën e vërtetë të ndryshimit të regjimit vetë popullit iranian.

Përhapja e Covid-19 në Iran vazhdon të përkeqësohet, me autoritetet e regjimit që raportuan të hënën se numri i rasteve ishte rritur me më shumë se 40,000 në 24 orë. Gjatë së njëjtës periudhë, 588 pacientë me Covid-19 u raportuan se kishin vdekur, duke e çuar numrin e përgjithshëm të vdekjeve të projektuar nga regjimi në 94,603. Edhe pse statistikat më të fundit nga Ministria iraniane e Shëndetësisë sugjerojnë se një rast i ri ndodh çdo dy sekonda në vend me një vdekje çdo dy minuta, kështu që ai ende nënvlerëson ashpërsinë e vërtetë të krizës.Këshilli Kombëtar i Rezistencës së Iranit ka ndjekur me kujdes normat e infeksionit Covid-19 dhe vdekjet në Iran që nga fillimi i pandemisë. Për këtë qëllim, ajo ka mbështetur të dhënat spitalore, dokumentet qeveritare të rrjedhura dhe deklaratat e dëshmitarëve okularë, të gjitha këto të marra kryesisht nga një rrjet i gjerë inteligjence i lidhur me Organizatën Popullore Muxhahedine të Iranit. Sipas raportit të fundit të MEK të enjten, kishte pasur mbi 358,900 vdekje nga Covid-19 që nga fillimi i vitit 2020, ose rreth 3.75 herë nga vlerësimi i dhënë nga regjimi.Situata ka arritur në një pikë që zyrtarët e regjimit pranojnë ashpërsinë e krizës. Zëvendësministri i Shëndetësisë Iraj Harirchi, për shembull, i tha medias shtetërore IRNA se ai parashikon që shkalla e infeksionit dhe shkalla e vdekshmërisë “do të vazhdojnë të rriten në mënyrë eksponenciale”.Ky vlerësim nënkupton dështimin e perceptuar të të gjitha përpjekjeve të fundit zbutëse, si dhe mungesën e besimit në aftësinë e Presidentit të ri të regjimit Ebrahim Raisi për të trajtuar situatën në mënyrë më efektive sesa paraardhësi i tij, Hassan Rouhani.

Të martën në kryeqytetin suedez Stokholm nisi gjyqi për Hamid Noury, një nga ekzekutuesit e masakrës së 1988-ës ndaj të burgosurve politikë.
Njëkohësisht me fillimin e këtij procesi gjyqësor, qindra mbështetës të lëvizjes kryesore opozitare, Organizatës Muxhahedine të Popullit të Iranit (PMOI/MEK), protestuan jashtë Gjykatës së Distriktit të Stokholmit.

Masakra e 1988-ës ndaj të burgosurve politikë

Në korrik 1988, Lideri Suprem i atëhershëm i regjimit iranian, Ruhollah Khomeini, nxori një dekret ku deklarohej se të gjithë të burgosurit politikë që i qëndrojnë besnikë lëvizjes opozitare iraniane, Organizatës Muxhahedine të Popullit të Iranit (PMOI/MEK), duhet të ekzekutohen. Fakte dhe detaje të mëtejshme kanë vërtetuar se regjimi e kishte planifikuar këtë masakër shumë kohë përpara se ajo të ndodhte.

Iran: Një Fetva që ua Mori Jetën 30,000 të Burgosurve Politikë në Masakrën e 1988-ës

Sipas fetvas së Khomeini-t, u formuan ‘Komisione të Vdekjes‘ në Teheran, si dhe anë e mbanë Iranit. Të burgosurit silleshin përpara Komisionit (me tre-katër anëtarë), dhe fati i tyre vendosej brenda pak minutash. Të burgosurit politikë që refuzonin t’i braktisnin idetë e tyre ekzekutoheshin.
Brenda pak muajsh, të paktën 30,000 të burgosur politikë u masakruan, 90 përqind e të cilëve ishin pjesëtarë të MEK. Viktimat, shumë prej të cilave i kishin bërë disa vite burg dhe e kishin mbaruar madje dënimin por nuk ishin liruar, varroseshin në varre masive të fshehta.
Pothuajse të gjithë liderët dhe zyrtarët e lartë të regjimit iranian kanë qenë të përfshirë në këtë masakër. Që atëherë, ata kanë gëzuar një pandëshkueshmëri totale.

Masakra e 1988-ës ndaj të burgosurve politikë në Iran- Komisionet e Vdekjes-5 gusht 2021

Kush është Hamid Noury?

Hamid Noury (i njohur gjithashtu si Hamid Abbasi) ishte një nga ithtarët e regjimit i përfshirë në masakër si asistent i Zëvendës Prokurorit në burgun Gohardasht të Karaj (në perëndim të Teheranit). Ai ka qenë ekzekutuesi i një numri të madh të burgosurish. Disa vjet më parë, Rezistenca Iraniane e identifikoi atë si një nga autorët e masakrës së 1988-ës.
Përpara kësaj, ai ka qenë anëtar i Gardës Revolucionare (IRGC) dhe për shumë vite ka marrë në pyetje e torturuar të burgosurit në burgun famëkeq Evin në Teheran. Në 1988-ën, Noury u transferua në burgun Gohardasht të qytetit Karaj, në perëndim të Teheranit, ku luajti një rol aktiv në masakrën ndaj të burgosurve politikë, sipas dekretit të liderit të atëhershëm suprem Rouhollah Khomeini.

Noury kishte veçanërisht për detyrë t’i drejtonte të burgosurit tek “Komisioni i Vdekjes” dhe që atje, drejt vendit të ekzekutimit në burg. Ai i ka ekzekutuar personalisht disa të burgosur. Shumë dëshmi nga të mbijetuarit e masakrës konfirmojnë se ai u thoshte mbështetësve të PMOI-së se të gjithë ata që vazhdonin ta mbështesin PMOI-në do të ekzekutoheshin. Për t’i thyer moralisht të burgosurit, ai nganjëherë shpërndante ëmbëlsira pas ekzekutimit të një grupi të burgosurish.

Arrestimi i Hamid Noury në Suedi

Në nëntor 2019, pas vizitës së tij në Suedi, ai u arrestua nga autoritetet suedeze. Pas 21 muajsh hetime, u ngritën akuzat kundër tij më 27 korrik 2021. Procesi gjyqësor ndaj tij është planifikuar të nisë më 10 gusht.
Gjatë hetimeve, anëtarët dhe mbështetësit e MEK, që kanë qenë dëshmitarë të krimeve të kryera nga Noury, kanë dhënë dëshmitë e tyre përpara autoriteteve suedeze duke ofruar prova e dokumente të shumta. Pjesa më e madhe e palës paditëse të përbërë nga 35 persona në çështjen e Noury janë anëtarë e mbështetës të MEK. Shumë prej tyre kanë qenë dëshmitarë të pranisë së Noury në korridorin e vdekjes të burgut Gohardasht, ku të burgosurit viheshin në radhë për t’u çuar në sallën e ekzekutimit.

Aktakuza

Prokurorët në Gjykatën e Distriktit të Stokholmit kanë paraqitur një aktakuzë kundër Hamid Noury më 27 korrik 2021. Hetimi është mbikëqyrur që në fillim nga Prokurorja e Lartë Publike, Kristina Lindhoff Carleson. Aktakuza i referohet fetvas (urdhrit fetar) të lëshuar nga lideri suprem i atëhershëm i regjimit, Ruhollah Khomeini, që deklaronte se “të gjithë të burgosurit në burgjet iraniane të cilët ishin pjesë apo simpatizantë të Muxhahedinëve dhe që mbeteshin besnikë ndaj ideve të tyre, duhej të ekzekutoheshin.
Pak kohë pas kësaj filluan ekzekutimet masive të mbështetësve/simpatizantëve të Muxhahedinëve që mbaheshin në burgjet iraniane.”
Sipas aktakuzës, “Nga 30 korriku 1988 deri më 16 gusht 1988, Hamid Noury, si asistent prokuror apo me ndonjë rol tjetër të ngjashëm, në bashkëpunim me autorë të tjerë të krimit në burgun Gohardasht në Karaj, Iran, ka ekzekutuar një numër të madh të burgosurish që ishin anëtarë apo simpatizantë të muxhahedinëve.

Aktakuza dhe dosja e çështjes përmbajnë tekste të intervistave dhe dokumente që dhjetëra anëtarë e simpatizantë të MEK kanë paraqitur si dëshmitarë apo paditës në intervistat me Prokurorinë. Intervistat me 16 anëtarë të MEK në Ashraf 3 të Shqipërisë janë kryer përmes video-konferencave, ndërsa intervista të tjera janë kryer ose personalisht në Suedi, ose në vende të tjera përmes video-konferencave. Këta individë janë të mbijetuar të kësaj masakre, të cilët kanë qenë dëshmitarë të krimeve të kryera nga Hamid Noury në korridorin e vdekjes të burgut Gohardasht gjatë masakrës së 1988-ës, ose janë familjarë të të ekzekutuarve.

Thirrje për Hetim Ndërkombëtar

Raisi, Kasapi i Masakrës së 1988-ës në Iran

Më 3 shtator 2020, shtatë Raportues Specialë të Kombeve të Bashkuara u shkruan autoriteteve iraniane një letër ku thuhej se ekzekutimet jashtë-gjyqësore dhe zhdukjet me forcë të 1988-ës ndaj mijëra të burgosurve politikë “mund të përbëjnë krime kundër njerëzimit.” Në letër shtohet se, nëse regjimi “vazhdon të mos pranojë t’i zbatojë detyrimet e tij sipas ligjit ndërkombëtar të të drejtave të njeriut, i bëjmë thirrje komunitetit ndërkombëtar që të marrë masa për t’i hetuar këto çështje, përfshirë me anë të nisjes së një hetimi ndërkombëtar.” Sekretari i Përgjithshëm i
Amnesty International tha në një deklaratë më 19 qershor 2021: “Fakti që Ebrahim Raisi është ngritur në postin e presidentit në vend që të hetohet për krime kundër njerëzimit është një kujtesë e errët se pandëshkueshmëria ka pushtet absolut në Iran.

Javaid Rehman, Raportuesi Special i OKB mbi situatën e të drejtave njerëzore në Republikën Islamike të Iranit, tha më 29 qershor 2021, se gjatë viteve zyra e tij ka mbledhur dëshmi dhe prova për ekzekutimet e urdhëruara nga shteti ndaj mijëra të burgosurve politikë në 1988-ën. Ai tha se zyra e tij është e gatshme t’i ndajë ato nëse Këshilli i të Drejtave të Njeriut i OKB apo ndonjë organ tjetër do të fillojë një hetim të paanshëm, duke shtuar: “Është shumë e rëndësishme tani që Z. Raisi është president, që të fillojmë të hetojmë se çfarë ka ndodhur në 1988-ën dhe cili ka qenë roli i individëve.”
Në maj 2021, një grup prej mbi 150 personash të përfshirë në fushata për të drejtat njerëzore, duke përfshirë ish-zyrtarë të lartë të OKB, laureatë të çmimit Nobel, dhe ish-kryetarë shtetesh e qeverish, bënë thirrje për një hetim ndërkombëtar mbi vrasjet e 1988-ës.