Gjatë katër dekadave të sundimit të mullahëve në Iran, standardi i jetesës së punëtorëve është ulur për shkak të politikave të regjimit, rritjes së kostove, dhe hendekut midis të ardhurave të tyre e shpenzimeve të jetesës.
Sipas statistikave zyrtare në fund të 2020-ës, shporta e jetesës së punëtorëve është shpallur në vlerën afërsisht 7 milion toman. Por kjo statistikë është shumë larg realitetit të jetës së përditshme të punëtorëve dhe nuk përputhet me të. Aktualisht, rroga zyrtare e një punëtori në Iran është rreth 2.8 milion toman, ndërsa pragu i varfërisë ka arritur në 10 milion toman.
Si rrjedhim, hendeku midis të ardhurave dhe shpenzimeve mujore të një punëtori është shumë më i madh sesa ai që llogaritet dhe shpallet zyrtarisht nga i ashtu-quajturi Këshill Suprem i Punës. Anëtarët e këtij këshilli janë njerëz të përzgjedhur nga zyrtarët e regjimit dhe nuk përfaqësojnë punëtorët por qeverinë dhe punëdhënësit.
Ministria e Jashtme e mullahëve, pa dëshirë dhe për herë të parë, e ka pranuar përgjegjësinë për kasapin Hamid Noury
Gjatë konferencës së tij për shtyp sot, zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme të regjimit iranian pretendoi paturpësisht se ajo që po ndodh në Suedi (gjyqi i Hamid Noury për rolin e tij në masakrën e 1988-ës) është një komplot i organizuar nga Mujahedin-e Khalq (MEK/PMOI) dhe se gjykata suedeze ka fabrikuar fatkeqësisht një varg përrallash.”
Ai shtoi: “Është për të ardhur keq që në Suedi po zhvillohet një gjyq bazuar në një komplot të tillë. Pa dyshim që e konsiderojmë këtë proces si të shtrembëruar dhe besojmë se është kurdisur diçka, sidomos tani që ka një ndryshim të qeverisë. Natyrisht, kemi zhvilluar një varg diskutimesh me palën suedeze. E kemi kundërshtuar fort atë që i ka ndodhur Z. Noury, dhe edhe ambasadori ynë ka shprehur kundërshtim lidhur me këtë çështje.”
Zëdhënësi i ministrisë së jashtme të regjimit klerikal pretendoi paturpësisht se, “Qeveria dhe gjykata suedeze duhet ta dinë që janë bërë pjesë e makinerisë së propagandës të Mujahedin-e Khalq.”
Njëkohësisht me zhvillimin e demonstratës së iranianëve në Suedi dhe thirrjen e zonjës Maryam Rajavi, Presidentes së zgjedhur të Këshillit Kombëtar të Rezistencës së Iranit (NCRI), për t’i hedhur në gjyq liderët e regjimit, sidomos Ali Khamenei-n, Ebrahim Raisi-n, dhe Kryegjyqtarin Gholam-Hossein Mohseni-Eje’i, për gjenocid dhe krime kundër njerëzimit, regjimi klerikal dhe zëdhënësit e tij bënë thirrje edhe një herë për ndjekjen penale të Mujahedin-e Khalq (MEK/PMOI) për vdekjen e “mbi 17,000” prej mercenarëve të tyre.
Siç e ka deklaruar vazhdimisht, Rezistenca Iraniane i mirëpret dhe i fton sërish liderët e regjimit në një gjyq ndërkombëtar lidhur me këtë. Kjo ftesë, e bërë për herë të parë në 2007-ën, kur regjimi pati bërë një kallëzim lidhur me gjuajtjen me mortaja në drejtim të zyrave qendrore të Khamenei-t, si dhe lidhur me çështjet e Gjeneral Majorit Ali Sayad Shirazi të IRGC-së, Zëvendës Shef i Shtabit të Forcave të Armatosura të regjimit iranian, një emër famëkeq i njohur si kasapi i Kurdistanit, dhe Assadollah Lajevardi, kasapit të burgut Evin.
Të hënën, mijëra iranianë u grumbulluan në Stokholm të Suedisë, duke bërë thirrje për një politikë të rreptë kundrejt regjimit iranian dhe për t’i kërkuar llogari regjimit për masakrën e 1988-ës ndaj të burgosurve politikë në Iran. Pjesa më e madhe e 30,000 viktimave të masakrës ishin anëtarë e mbështetës të Organizatës Muxhahedine të Popullit të Iranit (PMOI/MEK).
Qindra familjarë të viktimave të regjimit iranian morën pjesë në këtë tubim, duke bërë thirrje për drejtësi për njerëzit e tyre të dashur.
Znj. Maryam Rajavi, Presidentja e zgjedhur e NCRI-së, dërgoi një mesazh në këtë demonstratë.
“Bota i dëgjon thirrjet për drejtësi për viktimat e masakrës së 1988-ës në demonstratën tuaj. Për 30,000 heronjtë rezistentë e të palëkundur, më shumë se 90% e të cilëve ishin anëtarë të PMOI/MEK. Ata dhanë jetën për liri dhe ecën drejt trekëmbëshit duke thirrur emrin e Massoud Rajavi,”
“
Regjimi iranian refuzoi të blinte vaksina të besueshme COVID-19 sepse lideri i tij suprem, Khamenei, i ndaloi ato në janar kur udhëheqësit botërorë po përpiqeshin të blinin vaksina për të mbrojtur qytetarët e tyre kundër virusit vdekjeprurës dhe normalizuar jetën.
Një deputet iranian tha dje se regjimi refuzoi të blinte vaksina të huaja sepse ata po punonin në vaksinat e prodhuara në shtëpi. Kjo është ndërkohë që vaksina e tyre COVIran Barekat, një nga 10 që supozohet se po bën regjimi, është ende duke kaluar provat e fazës III. Sidoqoftë, vaksina është miratuar për përdorim urgjent dhe regjimi ka administruar 1 milion doza në mesin e iranianëve. Raportet e iranianëve në platformat e mediave sociale tregojnë se vaksina nuk ka praktikisht asnjë efikasitet kundër variantit delta, i cili ka infektuar dhe vrarë mijëra në vendin më të goditur nga lindja e mesme.
Para kësaj, më 12 gusht, kreu i Shtabit Luftarak të Koronavirusit në Teheran, Dr. Alireza Zali, u tha gazetarëve se regjimi parandaloi importet e vaksinave sepse ata menduan se ishte shumë e shtrenjtë. Sidoqoftë, regjimi shpenzoi miliona për prodhimin e vaksinave të prodhuara nga Irani, shumë më tepër sesa çmimi i vaksinave Pfizer ose Moderna. Si një justifikim për vonesën e tyre në vaksinim, një zyrtar i regjimit madje mburrej në mediat shtetërore se ata ndërtuan objekte vaksine nga fillimi për të prodhuar vaksina kur mund të kishin blerë vaksina të huaja dhe të shpëtonin jetë.
Një arsye tjetër e rëndësishme që regjimi refuzoi të blinte vaksina të huaja ishte se përhapja e virusit midis iranianëve ishte një mënyrë efektive për ta mbajtur vendin në një gjendje krize dhe larg normales, duke kontrolluar kështu popullsinë dhe parandaluar protestat, të ngjashme me të cilat shpërthyen Irani në Nëntor 2019.
Por tani, pothuajse të gjithë në Iran që kanë humbur të paktën një të dashur nga virusi fajësojnë Udhëheqësin Suprem të regjimit për ndalimin e vaksinave kur u duheshin më shumë.
Qendra Statistikore e Iranit tha dje se numri i martesave të vajzave nga mosha 10 deri në 14 vjeç është rritur me 10.5% në 2020-ën krahasuar me 2019-ën.
Raporti, i publikuar nga agjencia shtetërore e lajmeve ROKNA, thotë se 31,379 vajza të moshës 10-14 vjeç janë martuar në 2020-ën dhe se 1,346 foshnja kanë lindur nga nëna nën 15 vjeç.
Raporti thotë gjithashtu se në 2020-ën janë martuar 20 djem nën moshën 15 vjeç dhe një vajzë nën moshën 10 vjeç. Kjo tregon se mijëra vajzat 10–14-vjeçare nuk janë martuar me djem moshatarë të tyre.
Sipas Qendrës Statistikore të Iranit, 154,242 vajza të moshës 15 deri në 19 vjeç janë martuar në 2020-ën, gjë që tregon një rritje me 6% krahasuar me vitin e mëparshëm. Raporti thotë se 21,278 djem të të njëjtës grupmoshë janë martuar në 2020-ën.
Këto statistika mbulojnë vetëm martesat e regjistruara. Shumë iranianë, kryesisht në zonat e largëta, nuk i regjistrojnë zyrtarisht martesat e fëmijëve të tyre.
Martesat e fëmijëve kanë një impakt shkatërrimtar mbi vajzat e vogla. Atyre u vidhet fëmijëria, përballen me një rrezik shumë më të lartë abuzimi e komplikacionesh shëndetësore, dhe shpesh privohen nga arsimimi.
Parlamenti iranian e ka refuzuar vazhdimisht projektligjin që propozon rritjen e moshës së martesës për fëmijët.
Projektligji i ashtu-quajtur “për bashkëshortët fëmijë”, i prezantuar në parlament në 2016-ën, propozon një ndalim absolut të martesave të vajzave iraniane nën 13 vjeç dhe të djemve nën 16.
Sipas deputetit Hassan Nourozi, i cili është një mbështetës i fortë i refuzimit të këtij projektligji, ky projektligj ka “probleme”.
“Në opinionin tonë, ka disa probleme në projektligjin e propozuar sepse shumë nga kriteret janë të papranueshme. Sipas përfaqësuesve në Komisionin Ligjor, një vajzë 15-vjeçare nuk konsiderohet fëmijë… dhe është e përshtatshme për t’u martuar,” thotë ky klerik.
Nourozi thotë se, sipas ligjeve të sheriatit, jurisprudencës së Qom, dhe ekspertëve iranianë e libanezë, një vajzë hyn në pubertet në moshën 9 vjeçare dhe mund të konsiderohet e përshtatshme për t’u martuar.
Konventa e OKB-së për të Drejtat e Fëmijës i ndalon martesat e fëmijëve.
Qeveria iraniane njihet si një regjim mizogjinist. Që nga fillimi i sundimit të saj teokratik, viktimat kryesore të këtij sundimi mizor kanë qenë gratë e shtypura nga ligje e politika fondamentaliste. Ato janë përjashtuar nga të gjitha agjendat dhe pozicionet kryesore sociale sepse në sytë e mullahëve, gratë janë thjesht njerëz të dorës së dytë.
Natyra e kabinetit të Iranit dhe mungesa e grave është një mospërfillje e qartë ndaj gjysmës së popullsisë së vendit, pa i marrë në konsideratë të drejtat e tyre të patjetërsueshme njerëzore e sociale.
Kabineti i propozuar nga Presidenti Ebrahim Raisi është prezantuar pa praninë e asnjë gruaje. Nga ana tjetër, detyrat e grave në zëvendës-presidencat nuk janë përcaktuar ende, dhe parashikohet se gratë nuk do të kenë ndonjë vend të madh në strukturën e re të kabinetit.
Edhe po të supozohet se gra nga ekstremi fondamentalist i djathtë janë zgjedhur për zëvendës-presidencën, të paktën tregohej se kishte një besim tek prania e grave në postet e larta menaxhuese në qeverinë e re, dhe se në këto nivele merret në konsideratë respekti dhe dinjiteti i grave. Por këtë herë, regjimi nuk mundi t’i toleronte as gratë e klasës së tij të cilat janë besnike ndaj parimeve të regjimit.
Vlen të përmendet që edhe në qeverinë e Mahmoud Ahmadinejad ka patur një grua në kabinet, edhe pse, sigurisht, ajo u hoq nga kabineti në mënyrën më të keqe të mundshme për problemin më të vogël, por në kabinetin e Raisi-t, nuk shohim as edhe një grua të vetme.
Kriza e Covid-19 në Iran thellohet dita ditës. Ky përkeqësim i krizës po ndodh për shkak të politikave çnjerëzore të regjmit lidhur me Covid-19. Në janar 2021, Lideri Suprem i regjimit, Ali Khamenei, i ndaloi vaksinat e besueshme kundër Covid-19. Për shkak se themelet e regjimit të tij u tronditën nga protestat e mëdha të Iranit në nëntor 2019, Khamenei e quajti virusin vdekjeprurës të Covid-19 si një “bekim” dhe u përpoq ta përdorte atë për ta qetësuar shoqërinë e trazuar të Iranit. Për këtë arsye, ai i ndaloi vaksinat.
Krahas kësaj, Khamenei nguli këmbë në prodhimin e “vaksinës së vendit,” e cila më vonë u zbulua se ishte një tjetër plan për t’i plaçkitur iranianët. Në gusht, Irani përjetoi krizën e pestë të Covid-19, dhe varianti i rrezikshëm Delta u përhap anembanë vendit. Me shifra rekord të vdekjeve çdo ditë, Khamenei e ndjeu se politika e tij çnjerëzore për Covid-19, e cila vazhdonte ende, vetëm sa do ta shtonte urrejtjen e popullit.
Më 11 gusht, ai u shfaq në televizion duke thënë, “[zyrtarët] duhet të sigurojnë vaksina për popullin. Populli duhet të ketë akses në miliona vaksina.” Për shkak të Khamenei-t dhe politikave kriminale të regjimit të tij, mbi 370,000 iranianë kanë humbur jetën deri tani që nga fillimi i përhapjes së Covid-19 në Iran.
Thuhet shpesh në rrethet politike që “njerëzit janë politikë.” Mund të mësohet shumë rreth qëllimeve të një lideri nga karakteri i njerëzve me të cilët ai e rrethon veten. Presidenti i ri i Iranit, Ebrahim Raisi, së fundmi ka zbuluar shumë rreth politikave që mund të priten nga administrata e tij kur shpalli emrat e njerëzve që ka caktuar në krye të ministrive të ndryshme të qeverisë.
Gjatë fushatës së tij zgjedhore, Raisi pretendoi se garonte si “i pavarur” dhe u betua se do të formonte një “qeveri të unitetit kombëtar”. Pasi siguroi postin, ai vazhdoi t’i nxiste pjesëtarët e rrethit të brendshëm të regjimit që të besonin se ai do t’i zgjidhte ministrat sipas kualifikimit e jo tribalizmit. Por kur lista e 19 personave u bë publike, u bë gjithashtu e qartë edhe një herë se Raisi dhe Lideri Suprem Ali Khamenei kishin prioritete të tjera në mendje.
Si pjesë e një fushate mbarëkombëtare për drejtësi për viktimat e masakrës së 1988-ës ndaj të burgosurve politikë, Opozita Iraniane ka hedhur dritë mbi historikun e errët të Raisi-t në 2017-ën, herën e parë që Khamenei e nxori si kandidat për president të vendit. Bojkoti publik që rezultoi nga kjo, u bashkua me mobilizimin e fraksioneve rivavle të Khamenei-t për të shkaktuar një disfatë të madhe dhe turpërim për Raisi-n. Por katër vite më vonë, Ali Khamenei bëri gjithçka që kishte në dorë për të instaluar njeriun e tij si kreun e ekzekutivit. Por çmimi i këtij veprimi ishte një izolim total i elitës në pushtet, dhe kjo do të rezultojë fatale për regjimin në muajt që vijnë, për të mos thënë javët që vijnë.
Raisi, Kasapi i Masakrës së 1988-ës në Iran
Për të garantuar që të mos kishte asnjë pengesë serioze për Ebrahim Raisi-n gjatë fushatës presidenciale, Khamenei eliminoi madje edhe disa prej njerëzve të tij më të besuar si Ali Larijani, këshilltari i tij i lartë dhe personi në krye të Programit 25-Vjeçar të Bashkëpunimit Iran-Kinë. Ish-presidenti Mahmoud Ahmadinejad, zëvendës-presidenti në detyrë i atëhershëm Eshaq Jahangiri dhe Saeed Mohammad, komandanti i Khatam-al Anbiya të IRGC-së, u skualifikuan të gjithë nga Këshilli i Gardianëve i cili ishte përzgjedhur me kujdes. Kjo e ushqeu edhe më shumë bojkotin historik të zgjedhjeve presidenciale të 2021-it. Madje shumë nga ata që ishin detyruar të tërhiqeshin, si anëtarë të personelit ushtarak dhe familjet e tyre, hodhën fletë votimi të lëna bosh.
Në një lëvizje të paprecedent, Amoli Larijani, vëllai i Ali Larijani dhe anëtar i Këshillit të Gardianëve, refuzoi nënshkruanin në kredencialet e Ebrahim Raisi-t, dhe të dy vëllezërit Larijani, së bashku me Ahmadinejad, refuzuan të merrnin pjesë në ceremoninë e inaugurimit më 5 gusht, duke i shtuar kështu edhe më shumë mosmarrëveshjet e brendshme të regjimit.
Kabineti i Ebrahim Raisi-t është që tani një turp ndërkombëtar. Katër nga kandidatët e zgjedhur (Ahmad Vahidi, Mohammad Reza Ashtiani, Ezattollah Zarghami, dhe Rostam Ghasemi) janë në listat e sanksioneve amerikane dhe europiane. Vahidi, zgjedhja e Raisi-t për Ministrinë e Brendshme, është subjekt i një urdhri të Interpolit për rolin e tij në shpërthimet e bombave në AMIA në vitin 1994 në Buenos Aires. Ai gjithashtu ka planifikuar dhe komanduar operacionin terrorist për sulmimin e kullave Khobar në Arabinë Saudite në qershor 1996.
Hossein Amir Abdollahian, i cili do të marrë postin e ministrit të jashtëm, dikur është hequr nga posti direkt nga Javad Zarif në mesin e përshkallëzimit të një beteje për influencë. Abdollahian është etiketuar si terrorist nga SHBA për shkak të rolit të tij të supozuar si përfaqësues i Forcave Quds të IRGC në Ministrinë e Punëve të Jashtme dhe një person të cilit Khamenei i ka besuar koordinimin e grupeve proksi të regjimit si Houthi-t në Jemen dhe Hezbollah në Liban. Kjo tregon se kabineti i Raisi-t është një grup personash me lidhje të forta mes autoriteteve konservatore, por jo me kualifikime të veçanta. Nga nëntëmbëdhjetë kandidatë, vetëm tre kanë përvoja të mëparshme në krye të një ministrie nën presidencën e Mahmoud Ahmadinejad.
Një djalë i ri i arrestuar gjatë protestave në Teheran në 2019-ën është në gjendje kritike, sipas një të burgosuri tjetër politik i cili aktualisht është në lirim të përkohshëm nga Burgu i Teheranit të Madh. Hossein Qashqaei shkroi në një postim në Twitter më 16 gusht se, pavarësisht përkeqësimit të gjendjes, autoritetet e burgut refuzojnë ta lirojnë të burgosurin politik Amir Hossein Moradi.
Qashqaei tha se Amir Hossein Moradi nuk mund t’i përballojë kushtet e burgut dhe se zyrtarët e burgut refuzojnë t’ia japin ilaçet, pavarësisht sëmundjeve të tij.
Sipas Qashqaei, Moradi ishte në gjendje kritike kur u kthye nga departamenti i inteligjencës dhe nuk rrinte dot më këmbë, vuante rëndë nga të vjellat dhe temperatura, dhe kishte rënë në peshë.
Qashqaei shkruan në postimet e tij se Amir Hossein Moradi-n e kanë fyer dhe e kanë trajtuar me përbuzje në departamentin e inteligjencës, si dhe nuk ia kanë dhënë ilaçet që i nevojiten aq shumë. Nuk e kanë lejuar të bëjë dush për dy javë pavarësisht kushteve jo-higjienike.
“Sëmundja e lëkurës i është përkeqësuar përsëri dhe ka dhimbje në të gjithë trupin,” shkruan Qashqaei.
I burgosuri politik thotë se ka qëndruar me Moradi-n, i cili nuk mundte as të gëlltiste ujin, ditë e natë derisa e transferuan në spital.
Sipas nënës së tij, gjendja e tij është përkeqësuar edhe më shumë sesa më përpara në spital.
“Nëna e tij thotë se gjendja e tij është edhe më e keqe sesa kur unë isha me të. Nuk mund ta imagjinoj se si mund të jetë edhe më keq se më përpara dhe se çfarë mund të jetë duke përjetuar,” thotë shoku i tij.
“Nëna e tij thotë se Amir Hossein e ka humbur shpresën dhe për këtë arsye nuk po i funksionon trajtimi. Pse e mbajnë në burg kur ai vuan nga kjo sëmundje?” shkruan ai.
I burgosuri politik Amir Hossein Moradi fillimisht ishte dënuar me vdekje për pjesëmarrje në protestat e 2019-ës në Teheran. Dënimi me vdekje nuk u miratua nga Gjykata Supreme. Pak javë më parë thuhej se atij dhe dy të burgosurve të tjerë u ishte dhënë amnisti. Por raportet tregojnë se ai është dënuar me 25 vite burg. I burgosuri politik Hossein Qashqaei është dënuar me 2 vite burg për veprimtaritë e tij në rrjetet sociale. Babai i tij, Mohammad Moradi, ka kryer vetëvrasje dhe ka ndërruar jetë në shtator 2020.
Gjatë katër dekadave të sundimit të mullahëve në Iran, standardi i jetesës së punëtorëve është ulur për shkak të politikave të regjimit, rritjes së kostove, dhe hendekut midis të ardhurave të tyre e shpenzimeve të jetesës.
Ali Khamenei – AP
