Një koalicion i shquar i ish-zyrtarëve të lartë amerikanë të sigurisë kombëtare, ish-zyrtarëve qeveritarë, komandantëve ushtarakë dhe diplomatëve publikoi më 16 qershor 2026 një deklaratë gjithëpërfshirëse, duke bërë thirrje për një ndryshim themelor në politikën e jashtme të Uashingtonit ndaj Teheranit. Grupi i kërkoi në mënyrë të qartë qeverisë së Shteteve të Bashkuara t’i japë fund bojkotit diplomatik shumëvjeçar dhe të nisë një dialog të gjerë e të qëndrueshëm me rezistencën e organizuar iraniane.
Deklarata, e nënshkruar nga më shumë se 30 personalitete të larta amerikane, kritikon politikën e ndjekur nga Shtetet e Bashkuara gjatë dekadave të fundit. Sipas saj, shmangia e dialogut me grupet opozitare nga frika se mund të zemërohej regjimi iranian ka qenë një “gabim strategjik”.
Teksti i plotë i deklaratës, së bashku me letrën origjinale dhe emrat e të gjithë nënshkruesve, paraqitet më poshtë.
Deklaratë amerikane në mbështetje të një Irani të lirë
Ne, si amerikanë që kemi shërbyer në mbrojtje të interesave kombëtare të Shteteve të Bashkuara, qëndrojmë të bashkuar në solidaritet me miliona iranianë që kërkojnë t’i japin fund makthit të shtypjes, varfërisë ekonomike dhe gënjeshtrave të imponuara nga klerikët e korruptuar moralisht që nga revolucioni i vitit 1979.
Amerikanët janë të bashkuar në kundërshtimin e tyre ndaj terrorizmit të pandërprerë të regjimit iranian, ekzekutimeve, marrjes së pengjeve, sulmeve kibernetike, kërcënimeve për atentate dhe mbështetjes së milicive të armatosura brenda dhe jashtë kufijve të tij. Programi afatgjatë i pasurimit të uraniumit nga Irani përbën një kërcënim të papranueshëm dhe duhet të marrë fund. Siç janë zotuar prej vitesh udhëheqësit politikë amerikanë, pavarësisht përkatësisë partiake, Irani nuk duhet të lejohet të zotërojë armë bërthamore.
Përparësia e vetme e këtij regjimi është mbijetesa në pushtet, pavarësisht kostos në jetë njerëzish dhe sakrificave ekonomike që u imponohen iranianëve. Dekada të tëra ekzekutimesh masive pa proces të rregullt ligjor dhe ndërhyrjesh destabilizuese në vende të tjera kanë dëshmuar se Irani, nën sundimin e klerikëve fashistë, nuk mund të ndjekë kurrë rrugën e një qeverisjeje paqësore dhe të një bashkëpunimi të besueshëm me vendet e tjera.
Ne, nënshkruesit e kësaj deklarate, kemi zhvilluar dialog serioz me rezistencën e organizuar iraniane, të udhëhequr nga zonja Maryam Rajavi dhe Këshilli Kombëtar i Rezistencës së Iranit (NCRI). Disa prej nesh e njohin NCRI-në prej shumë vitesh. Në të kaluarën jemi kritikuar për komunikimin me një organizatë që akuzohej se ishte një kult marksist me histori terrorizmi, përfshirë vrasjen e amerikanëve rreth pesëdhjetë vjet më parë. Edhe sot këto akuza përsëriten në Uashington, megjithëse ato janë rrëzuar përfundimisht dhe janë ekspozuar si dezinformim i regjimit iranian.
Sot bota njeh krimet mizore të Teheranit kundër dhjetëra mijëra mbështetësve të rezistencës, të cilët u arrestuan, u torturuan dhe u ekzekutuan vetëm sepse besonin se Islami është në përputhje me të drejtat e plota politike. Plani me Dhjetë Pika për të Ardhmen e Iranit, i paraqitur nga zonja Rajavi që prej vitit 2006, mbështetet nga mbi 125 ish-kryetarë shtetesh dhe qeverish, nga shumicat parlamentare në 34 parlamente, përfshirë shumicën dypartiake në Dhomën e Përfaqësuesve të SHBA-së, si edhe nga 80 fitues të Çmimit Nobel. NCRI nuk synon të marrë pushtetin në Iran, siç është supozuar gabimisht nga shumëkush; misioni i saj është të ndihmojë popullin iranian të vendosë vetëqeverisjen.
Deri më sot, as Shtetet e Bashkuara dhe as qeveritë e tjera perëndimore nuk kanë zhvilluar konsultime të nivelit të lartë me rezistencën e organizuar iraniane. Bojkoti i dialogut me NCRI-në dhe Organizatën e Muxhahedinëve të Popullit të Iranit (MEK) ka vazhduar për shumë vite, sepse regjimi iranian e ka vendosur këtë si parakusht për negociatat mbi lirimin e pengjeve dhe çështjen bërthamore. Ne besojmë se zhvillimet e fundit e kanë bërë të qartë se Shtetet e Bashkuara nuk duhet të vazhdojnë politikën e zbutjes ndaj klerikëve në pushtet duke shmangur dialogun me NCRI-në nga frika se mos i ofendojnë ata. Në të vërtetë, nënshtrimi ndaj kërkesës së Teheranit për bojkot ka qenë një gabim strategjik.
Në muajin janar, njësitë e rezistencës në të 31 provincat e Iranit po krijonin një mbështetje popullore në përmasa revolucionare për ndryshimin e regjimit. Ndërhyrja ushtarake e ka pezulluar përkohësisht këtë kryengritje të brendshme, por ajo do të rikthehet. Kur kjo të ndodhë, shpresojmë që qeveria amerikane të ketë hapur tashmë një dialog të gjerë dhe serioz me Maryam Rajavin dhe NCRI-në, si dhe të shprehë mbështetje për kërkesën e tyre për ndarjen e fesë nga shteti, garantimin e të drejtave të plota politike me barazi gjinore dhe krijimin e një republike jo-bërthamore.
Kjo është ajo që populli iranian ka kërkuar për dekada me radhë, shpesh duke e paguar me jetën e tij. Ne i bëjmë thirrje qeverisë sonë dhe qeverive të tjera që t’i bashkohen kësaj nisme, duke ofruar mbështetje të plotë për popullin iranian dhe për kauzën e një Irani të lirë.
Në Raportin e tij Vjetor 2025 për Mbrojtjen e Kushtetutës, të publikuar më 30 qershor 2026, agjencia gjermane e inteligjencës së brendshme (BfV) identifikon Republikën Islamike të Iranit si një burim kryesor të kërcënimeve të huaja të inteligjencës.
