Mbyllja e Shkollave Përhapet në Iran: Lidhja e Trefishtë mes Ndotjes së Ajrit, COVID-19 dhe Gripit – Dhjetor 2025
Mbyllja e Shkollave Përhapet në Iran: Lidhja e Trefishtë mes Ndotjes së Ajrit, COVID-19 dhe Gripit – Dhjetor 2025
Për më shumë se katër dekada, regjimi i Republikës Islamike të Iranit përballet me kriza të vazhdueshme mjedisore dhe shëndetësore. Tani, autoritetet lokale në shumë provinca – përfshirë Provincën e Teheranit – kanë shpallur mbylljen masive të shkollave për shkak të ndotjes ekstreme të ajrit dhe përhapjes së njëkohshme të COVID-19 dhe gripit sezonal. Kjo valë e re thekson krizën kronike të vendit, ku miliona nxënës detyrohen të kalojnë në mësim online, duke ekspozuar dobësitë e thella të sistemit arsimor iranian.
Hassan Abbasnejad, sekretar i Komitetit Emergjent të Ndotjes së Ajrit në Provincën e Teheranit, njoftoi më 5 dhjetor 2025 se shkollat fillore në të gjithë qytetin dhe provincën e Teheranit (përveç Firouzkouh, Malard, Robat Karim dhe Qarchak) do të jenë të mbyllura të shtunën dhe të dielën, 6 dhe 7 dhjetor. Mësimet do të zhvillohen vetëm online. Në të njëjtën kohë u ndalua qarkullimi i kamionëve në kryeqytet, ndërsa indeksi i cilësisë së ajrit arriti nivelin “e kuqe” – të rrezikshëm për të gjitha grupmoshat.
Mbyllje masive në provinca të tjera
Provincia e Alborzit: të gjitha shkollat e mbyllura të shtunën për shkak të ndotjes së ajrit.
Chaharmahal dhe Bakhtiari: shkolla dhe universitete të mbyllura për shkak të gripit.
Kurdestani: të gjitha institucionet arsimore të mbyllura për shkak të përhapjes së fortë të gripit.
Hormozgani (përfshirë ishullin Kish): kopshte, parashkollore dhe shkolla të mbyllura të shtunën dhe të dielën.
Isfahani dhe më shumë se 18 provinca të tjera (Golestan, Qazvin, Kohgiluyeh dhe Boyer-Ahmad, Ilam, Lorestan, Markazi etj.) kanë kaluar në mësim online ose mbyllje të plotë.
Autoritetet shëndetësore konfirmojnë seCOVID-19 po qarkullon paralelisht me gripin. Ghobad Moradi, kreu i Qendrës për Menaxhimin e Sëmundjeve Infektive, paralajmëroi më 19 nëntor se çdo virus respirator mund të mutojë dhe të shkaktojë valë më të rënda.
Pasojat afatgjata: Rënia dramatike akademike e nxënësve
Ali Farhadi, zëdhënës i Ministrisë së Arsimit, deklaroi më 22 mars 2025 se çdo ditë mbylljeje kushton rreth 10 trilionë rialë (rreth 8.7 milionë dollarë) dhe mësimi virtual nuk zëvendëson dot klasën reale.
Ekspertët paralajmërojnë për një katastrofë arsimore:
40% e nxënësve iranianë vuajnë nga “varfëria e të mësuarit” (Rezvan Hakimzadeh, nëntor 2024).
2 nga 5 nxënës nuk arrijnë të mësojnë efektivisht (Masoud Kabiri, janar 2025).
70% e djemve në zonat rurale nuk arrijnë standardet minimale.
Vetëm 70% e fëmijëve që hyjnë në klasën e parë përfundojnë shkollën e mesme (Prof. Gholamali Afrooz, nëntor 2024).
Ndotja kronike – e shkaktuar nga djegia e mazutit në termocentrale dhe mungesa e transportit publik – bashkë me krizat shëndetësore po thellojnë pabarazinë arsimore, sidomos për fëmijët e varfër dhe zonat rurale.
Autoritetet premtojnë se mbylljet janë të përkohshme, por pa investime në energji të pastër, transport modern dhe menaxhim të qëndrueshëm të ujit, Irani i vitit 2025 rrezikon të mbetet i bllokuar në një cikël vicioz ndërprerjesh arsimore dhe humbjesh njerëzore.
Mohammad Javad Vafaei Sani Alarm urgjent për ekzekutim nga Irani
Mohammad Javad Vafaei Sani Alarm urgjent për ekzekutim nga Irani
THIRRJE URGJENTE: Kampioni iraniano i boksit Mohammad Javad Vafaei Sani në rrezik të menjëhershëm ekzekutimi në Burgun Vakilabad
Këshilli Kombëtar i Rezistencës së Iranit (NCRI) dhe organizatat për të drejtat e njeriut lëshuan një alarm urgjent për të shpëtuar jetën e Mohammad Javad Vafaei Sani, 30 vjeç, kampion boksi dhe i burgosur politik i lidhur me PMOI/MEK. Më 6 dhjetor 2025, autoritetet e Burgut Vakilabad në Mashhad e transferuan papritur në qeli izolimi dhe i ndërprenë çdo komunikim me të. Ky veprim është një pararendës i provuar i ekzekutimeve sekrete në Iran dhe tregon se ekzekutimi i tij mund të kryhet brenda disa orëve.
Gjykim i manipuluar dhe torturë sistematike
Mohammad Javad Vafaei Sani u arrestua në mars 2020 nga IRGC-ja për pjesëmarrje në kryengritjen kombëtare të nëntorit 2019. Ai u mbajt në qeli izolimi për 65 ditë dhe iu nënshtrua torturave të rënda fizike dhe psikologjike derisa u detyrua të nënshkruante “rrëfime” të rreme. Këto rrëfime u përdorën si provat kryesore në gjyqin e tij.
Ai u dënua me vdekje nën akuzën e sajuar “Efsad-fel-Arz” (korrupsion mbi Tokë) për gjoja djegien e pronës qeveritare dhe lidhjet me PMOI/MEK.
Betejë ligjore e pabarabartë
Fillimisht u dënua me vdekje nga Gjykata Revolucionare e Mashhadit
Dënimi u anulua dy herë nga Gjykata e Lartë (2022 dhe 2024) për mungesë provash dhe shkelje të rënda procedural
Në tetor 2025, Dega e 9-të e Gjykatës së Lartë e riktheu sërish dënimin me vdekje nën presion të drejtpërdrejtë nga aparati i sigurisë (sipas avokatit Babak Paknia)
Valë e paprecedentë ekzekutimesh në Iran në vitin 2025
Regjimi i Teheranit po e përdor dënimin me vdekje si armë terrori politik:
187 ekzekutime vetëm në shtator 2025 (rekord 20-vjeçar)
Mbi 1.040 ekzekutime në 9 muajt e parë të 2025-ës (dyfishi i vitit të kaluar)
161 ekzekutime në dy javët e fundit, përfshirë 53 të burgosur më 2–3 dhjetor 2025
Në këtë kontekst, transferimi i Mohammad Javad Vafaei Sanit në qeli izolimi është një sinjal i qartë se ekzekutimi i tij është planifikuar për orët në vijim.
Apel urgjent drejtuar bashkësisë ndërkombëtare
Amnesty International e ka cilësuar gjyqin e tij “tejet të padrejtë”. Personalitete botërore si Martina Navratilova kanë bërë fushatë publike për shpëtimin e tij.
Ne bëjmë thirrje për ndërhyrje të menjëhershme nga:
OKB-ja dhe Komisioneri i Lartë për të Drejtat e Njeriut – për të dënuar publikisht dhe për të kërkuar pezullim të menjëhershëm të ekzekutimit
Bashkimi Evropian dhe qeveritë perëndimore – për të ushtruar presion maksimal diplomatik dhe ekonomik ndaj Teheranit
Shoqëria civile globale, mediat dhe aktivistët – për të përhapur lajmin dhe për të mos lejuar që ky ekzekutim të kryhet në errësirë.
Jeta e Mohammad Javad Vafaei Sanit varet nga veprimi ynë kolektiv sot.
Presidentja e zgjedhur e NCRI-së, Maryam Rajavi, mban një fjalim në një konferencë në Hagë, Holandë, më 25 nëntor 2025.
Presidentja e zgjedhur e NCRI-së, Maryam Rajavi, mban një fjalim në një konferencë në Hagë, Holandë, më 25 nëntor 2025.
Në një ngjarje historike dhe frymëzuese, qyteti i Hagës në Holandë, më 25 nëntor 2025, në përputhje me Ditën Ndërkombëtare për Eliminimin e Dhunës ndaj Grave, u bë mikpritës i një konference ndërkombëtare me titull “Gratë Pionieret e Ndryshimit Demokratik në Iran”. Kjo mbledhje e rëndësishme, me pjesëmarrjen e gjerë të politikanëve evropianë, juristëve të shquar, mbrojtësve të të drejtave të njeriut dhe përfaqësuesve të komuniteteve iraniane, shqyrtoi gjendjen katastrofike të të drejtave të njeriut në Iran dhe rolin qendror të grave iraniane në luftën për vendosjen e një republike demokratike dhe sekulare. Fjalimi i zonjës Maryam Rajavi, presidente e zgjedhur e Këshillit Kombëtar të Rezistencës së Iranit (NCRI), ishte një nga pikat kulmore të kësaj konference, e cila theksoi udhëheqjen e grave në Rezistencën e Iranit dhe vullnetin e popullit iranian për të rrëzuar diktaturën fetare.
Thirja për Drejtësi: Zbulimi i Krimeve të Regjimit Iranian ndaj Grave Iraniane
Folësit në këtë konferencë e përshkruan regjimin Iranian si “armikun më të keq të grave” dhe të drejtave të njeriut. Zonja Maryam Rajavi, duke paraqitur statistika tronditëse, njoftoi se regjimi ka ekzekutuar të paktën 53 gra gjatë vitit 2025. Ajo kujtoi se dhuna e regjimit shkon përtej ndëshkimeve fizike; regjimi ka sistematizuar shtypjen politike dhe ka institucionalizuar diskriminimin përmes ligjeve misogjine dhe mbulimit të detyrueshëm. Zonja Rajavi iu referua rasteve të dhimbshme të të burgosurave politike gra që kanë rënë viktima të brutalitetit të këtij regjimi:
Somayeh Rashidi: humbi jetën për shkak të mungesës së kujdesit mjekësor në burg.
Zahra Tabrizi: ndodhet në prag të ekzekutimit. Këto deklarata zbuluan fytyrën e vërtetë të një regjimi misogjin që nuk njeh asgjë nga të drejtat themelore njerëzore dhe vunë në dukje nevojën për ndryshim demokratik në Iran.
Mbështetje Ndërkombëtare për Rezistencën e Organizuar të Iranit dhe “Zgjidhja e Tretë”
Pjesëmarrësit ndërkombëtarë në Konferencën e Hagës, duke shprehur mbështetje të vendosur për programin me 10 pika të zonjës Maryam Rajavi për një të ardhme demokratike në Iran, theksuan “zgjidhjen e tretë”. Kjo zgjidhje, që nuk kërkon ndërhyrje ushtarake të huaj dhe as pajtim me regjimin, mbështetet te ndryshimi nga dora e popullit iranian dhe rezistenca e organizuar e tij. Përfaqësuesit e Parlamentit Evropian dhe Senatit nga Holanda, Gjermania, Irlanda dhe Britania e Madhe, ndër të cilët zonja Doreen Rookmaker, ish-anëtare e Parlamentit Evropian dhe drejtuese e konferencës, i quajtën gratë iraniane “luftëtare të lirisë”. Ata theksuan se gratë protestuese udhëheqin protestat dhe janë shtylla kurrizore e rezistencës kundër diktaturës së hoxhallarëve.
Këta përfaqësues, duke dënuar terrorizmin dhe krimet e organizuara të Gardës Revolucionare (IRGC), kërkuan shpalljen e IRGC-së si organizatë terroriste dhe mbështetje për popullin iranian për vendosjen e një republike demokratike.
“Gruaja, Rezistenca, Liria”: Parulla që Dridhet Regjimin
Parulla “Gruaja, Rezistenca, Liria”, që u jehon në këtë mbledhje ndërkombëtare, u paraqit si një angazhim politik dhe etik përtej një parulle të thjeshtë. Ky mesazh i fuqishëm jo vetëm që ka dridhur regjimin iranian, por ka treguar edhe më qartë botës vendosmërinë e grave iraniane për të luajtur rolin udhëheqës në rrëzimin e regjimit misogjin dhe arritjen e lirisë dhe barazisë.
Bllokimi i Regjimit të Velayetit Fakih: Frika nga Fuqia e Grave dhe Rezistencës së Organizuar të Iranit
Rëndësia e kësaj mbledhjeje në Hagë shkon përtej një takimi thjesht për të drejtat e njeriut; kjo konferencë pasqyron një realitet të hidhur që e ka çuar regjimin Iranian në bllokim strategjik. Shtypja në rritje e grave dhe numri i lartë i ekzekutimeve në Iran, nuk janë shenjë force, por shenjë frike të regjimit nga forca e pamposhtur e rezistencës së grave. Fakti që gratë iraniane, pavarësisht ligjeve misogjine dhe shtypjes së ashpër, kanë kaluar nga viktimat në udhëheqëset e kryengritjes iraniane, është një ankth për hoxhallarët që ekzistencën e tyre e shohin të lidhur me ruajtjen e mbulimit të detyrueshëm dhe shtypjen ndaj grave.
Pse Regjimi Ka Frikë nga Gratë dhe Kryengritjet Popullore në Iran
Regjimi i hoxhallarëve ndodhet në një udhëkryq vdekjeprurës:
Vazhdimi i shtypjes: ndez edhe më shumë zemërimin shoqëror dhe pakënaqësitë popullore, duke i dhënë shtysë kryengritjeve më të gjera.
Tërheqja: Çdo tërheqje përpara kërkesave të grave iraniane dhe popullit do të thotë çarje në bazat ideologjike dhe qeverisëse të tij dhe hap rrugën për rrëzimin e regjimit. Kjo situatë tregon se diktatura fetare që sundon Iranin po shkërmoqet nga brenda dhe është i paaftë për të zgjidhur krizat e tij të thella.
Alternativa Demokratike: Rruga e Shpëtimit të Iranit nën Udhëheqjen e Grave të Rezistencës
Mesazhi i Konferencës së Hagës ishte i qartë: ekziston një alternativë demokratike dhe e organizuar nën udhëheqjen e grave të rezistencës iraniane. Kjo alternativë, e përfaqësuar nga Këshilli Kombëtar i Rezistencës së Iranit dhe Organizata Popullore Muxhahedine e Iranit (PMOI/MEK) dhe zonja Maryam Rajavi, është e angazhuar ndaj parimeve themelore si:
Ndarja e plotë e fesë dhe shtetit (sekularizmi)
Barazia e plotë gjinore
Shfuqizimi i dënimit me vdekje
Zgjedhje të lira dhe demokratike
Kjo alternativë demokratike, ndryshe nga narrativat e rreme të regjimit, nuk kërkon luftë dhe as pajtim, por thekson vullnetin e popullit iranian për ndryshim demokratik dhe krijimin e një të ardhmeje të lirë dhe të begatë. Heshtja ose pajtimi i bashkësisë ndërkombëtare me këtë regjim misogjin dhe terrorist vetëm do të thotë ndihmë për mbijetesën e diktaturës dhe krimit. Prandaj, theksimi i shpalljes së IRGC-së si organizatë terroriste dhe mbështetja për Rezistencën e Organizuar të Iranit (Muxhahedinët dhe Këshillin Kombëtar të Rezistencës), nuk është vetëm një qëndrim etik, por një zgjidhje praktike dhe e domosdoshme për t’i dhënë fund krizës iraniane dhe për të siguruar stabilitet në rajon. Gratë iraniane, me udhëheqjen e kësaj lufte, do të jenë garancia e lindjes së një Irani të lirë dhe demokratik.
Në një përshkallëzim të tmerrshëm të dhunës së sanksionuar nga shteti, regjimi iranian ekzekutoi një numër tronditës prej 335 të burgosurish gjatë nëntorit 2025, duke shënuar numrin më të lartë mujor të vdekjeve në 37 vjet. Masakra, që përfshinte shtatë gra dhe dy varje publike barbare, është përshpejtuar vetëm në ditët e para të dhjetorit, me të paktën 44 persona të varur në vetëm tre ditë – një çdo 90 minuta.
Kjo valë e paprecedentë ekzekutimesh nuk është shenjë force të regjimit, por një akt i llogaritur terrori nga Udhëheqësi Suprem Ali Khamenei. Përballë një popullsie që zien nga zemërimi, diktatura klerikale po përpiqet kot të parandalojë një kryengritje të re mbarëkombëtare përmes vrasjeve masive. Megjithatë, kjo gjakderdhje e shfrenuar nuk do të mbjellë frikë; ajo do të intensifikojë vetëm vendosmërinë e popullit iranian për të rrëzuar shtypësit e tij.
Një luftë kundër popullit Kjo fushatë ekzekutimesh nuk është çështje drejtësie penale; është një armë politike. Siç deklaroi zonja Maryam Rajavi, Presidente e Zgjedhur e Këshillit Kombëtar të Rezistencës së Iranit (NCRI), në një konferencë të fundit në Gjenevë, “po zhvillohet një gjakderdhje brenda burgjeve të Iranit”. Ajo e identifikoi me saktësi rritjen e vrasjeve si “luftën e Khameneit kundër popullit të Iranit”.
Këtë vlerësim e konfirmoi edhe ish-Raportuesi Special i OKB-së, Javaid Rehman, i cili pohoi se regjimi ka “armatosur dënimin me vdekje dhe ekzekutimet masive si instrument shtypjeje dhe frike, duke shfarosur të gjithë ata që sfidojnë këtë brutalitet”. Viktimat e regjimit e provojnë këtë axhendë politike. Të burgosur politikë si Mehdi Hasani dhe Behrouz Hassani janë ekzekutuar për mbështetjen ndaj Organizatës Popullore Moxhahedine të Iranit (PMOI/MEK), ndërsa të tjerë, si Zahra Tabari, presin në radhën e vdekjes për të njëjtën arsye.
Shenjë e rënies përfundimtare Një qeveri që duhet të ekzekutojë qytetarët e saj me një ritëm kaq të çmendur për të mbajtur kontrollin nuk është e fortë; është një diktaturë e brishtë në prag të rrëzimit. Ajo që regjimi i ka vërtet frikë është një kryengritje popullore e mbështetur nga një rezistencë e organizuar mirë. Makina e ekzekutimeve është arma kryesore e regjimit për të vonuar rënien e tij të pashmangshme. Kjo dëshpërim është forca shtytëse pas politikave të administratës Pezeshkian, e cila, nën komandën përfundimtare të Khameneit, e njeh shpirtin rebel të popullit iranian dhe ka zgjedhur mizorinë maksimale në një përpjekje paniku për ta shtypur atë.
Gjatë presidencës së Masoud Pezeshkian, që e paraqet veten si reformator, ekzekutimet kanë arritur nivele të papara me më shumë se 2.500 vdekje që nga korriku 2024.
Bota duhet të veprojë tani Masakra aktuale është vazhdim i një zinxhiri të pandërprerë krimesh që daton që nga masakra e vitit 1988 me 30.000 të burgosur politikë. Për dekada të tëra, kultura e pandëshkueshmërisë e ushqyer nga dështimi i bashkësisë ndërkombëtare ka lejuar udhëheqësit e regjimit të shpëtojnë pa u ndëshkuar. Kjo pandëshkueshmëri i ka inkurajuar ata të kryejnë krime gjithnjë e më të guximshme, siç është asfaltimi i varrezave të të burgosurve politikë në varrezat Behesht-e Zahra për të ndërtuar një parking.
Koha e politikave të dështuara të qetësimit dhe “diplomacisë prapa skene” ka mbaruar. Bashkësia ndërkombëtare duhet të ndërmarrë veprime vendimtare. Është koha të izolohet ky regjim terrori, të dërgohet dosja 46-vjeçare e krimeve kundër njerëzimit në Këshillin e Sigurimit të OKB-së dhe të zbatohet juridiksioni universal për të ndjekur penalisht udhëheqësit e tij. Bota duhet të qëndrojë krahas popullit të Iranit dhe rezistencës së tij të organizuar në luftën për të vendosur një republikë të lirë dhe demokratike. Shkeljet e të drejtave të njeriut do të marrin fund vetëm kur populli i Iranit të rrëzojë këtë regjim. Bota duhet ta mbështesë popullin në këtë betejë.
Masakra intensifikohet në dhjetor me të paktën 44 në tre ditë, një çdo 90 minuta. Khamenei përpiqet të parandalojë një kryengritje përmes vrasjeve masive, gjë që vetëm sa e shton zemërimin e popullit. Ky regjim i ekzekutimeve dhe terrorit duhet të izolohet, dhe udhëheqësit e tij të sillen para drejtësisë për krime kundër njerëzimit dhe gjenocid.
Në një rekord tronditës, autoritetet e regjimit iranian varën 335 të burgosur, përfshirë 7 gra, gjatë nëntorit. Dy nga viktimat u ekzekutuan publikisht, me barbarizëm dhe mizori që, në botën e sotme, mund të burojnë vetëm nga një diktaturë fetare. Numri i ekzekutimeve këtë muaj ishte më shumë se dyfishi i 155 që u regjistruan në vitin 2024, trefishi i 115 në vitin 2023, gjashtëfishi i 57 në vitin 2022 dhe njëmbëdhjetë herë më shumë se 30 në vitin 2021.
Valë brutale e ekzekutimeve vazhdoi edhe në tre ditët e para të dhjetorit. Sipas raporteve të marra deri në mesditën e sotme, ekzekutimi i 44 të burgosurve gjatë këtyre tre ditëve—një çdo 90 minuta—është konfirmuar. Identitetet e viktimave të tjera do të publikohen pas verifikimit.
13 viktimat e së mërkurës, 3 dhjetor, përfshijnë: Keyvan Shah Bakhsh, 29 vjeç, në Bam; Iman Mortazaei, 39 vjeç, dhe Abufeiz Davoudi në Semnan; Hessam Norouzi dhe një e burgosur grua në Mashhad; Amir Emami dhe dy të burgosur të tjerë në burgun Ghezel Hesar; një i burgosur në Kangan, provinca Bushehr; Ali Kalhor në Gorgan; Mehdi Javanmardi, 38 vjeç, në Rasht; Pirvali Sha’bani në Sabzevar; dhe Yousef Jamshidi (Mehrabi), 22 vjeç, në Bandar Abbas.
Të martën, më 2 dhjetor, 20 të burgosur u varën nga gjyqësori i regjimit. Njëri prej tyre u var publikisht në Semnan. Emrat e 19 viktimave të tjera janë: Mohammad Jafar Alinia në Behbahan; Ebrahim Kalagar në Nowshahr; Abbas Mozaffarzadeh, 27 vjeç, në Qom; Soltan Morad Nasiri në Esfarayen; Mahmoud Abdollahi, Jalal Khorshidi, Ali Nirang dhe një i burgosur tjetër në Yazd; një i burgosur me emrin Pourheidari në Qazvin; Mahmoud Nouri, Hossein Shafizadeh dhe Gholamreza Bahrami në Semnan; dhe 7 të burgosur të tjerë në Isfahan: Shahab Mokhtari, Abdullah Brahui, 39 vjeç—një bashkatdhetar baluç—; Mehrdad Espid, 38 vjeç; Shamal Mohammad Rashid; Arsalan Hossein Ali; Abolfazl Ghaderzadeh; dhe Meysam Panahi, 37 vjeç.
Të hënën, më 1 dhjetor, 11 të burgosur u ekzekutuan, përfshirë: Seyed Ali Hajipour në Taybad; Javad Souri në Shahrekord; Tayyeb Minayi në Ahvaz; Nourkhoda Akrami në Qom; dy të burgosur në Tabriz; Parsa Abdi dhe një i burgosur tjetër në Bandar Abbas; Hossein Zamani në Dorud; Sepehr Goodarzi në Borujerd; dhe Ebrahim Tabrizi në Mahabad.
Gjithashtu, të dielën, 30 nëntor, përveç emrave të të burgosurve të përmendur në deklaratën e mëparshme, Yashar Sadeghi në Bukan dhe Mansour Jalali në Kerman, si dhe Parviz Rigi, 30 vjeç, në Zahedan—të dy bashkatdhetarë baluç—u varën.
Fashizmi fetar që sundon në Iran po përpiqet kot të parandalojë kryengritjet dhe revoltën përmes gjakderdhjes dhe vrasjeve. Kjo gjakderdhje e tmerrshme vetëm sa e shton zemërimin e popullit të zinxhiruar. Ky regjim i ekzekutimeve dhe terrorit duhet të izolohet nga komuniteti ndërkombëtar, dhe udhëheqësi suprem i regjimit, Ali Khamenei, dhe drejtuesit e tjerë duhet të sillen para drejtësisë për 46 vjet krime kundër njerëzimit dhe gjenocidit.
Tubim proteste kundër aplikimeve të Planit Kombëtar të Strehimit në Yazd (30 nëntor 2025)
Tubim proteste kundër aplikimeve të Planit Kombëtar të Strehimit në Yazd (30 nëntor 2025)
Rënia historike e rialit dhe humbja totale e kontrollit ekonomik
Të dielën, më 30 nëntor 2025, Irani përjetoi një nga ditët më të gjera të trazirave punëtore dhe sociale të viteve të fundit, në një kohë që riali iranian pësoi një rënie katastrofike. Dollari amerikan arriti nivelin rekord prej 116 750 tomanësh, ndërsa euro shkoi në 135 380 tomanë, duke thyer të gjitha barrierat psikologjike dhe duke sinjalizuar humbjen totale të kontrollit të administratës së presidentit Masoud Pezeshkian mbi ekonominë.
“Ligji i xhunglës”: Çmimet trefishohen brenda 24 orëve
Rënia e monedhës shkaktoi menjëherë goditje çmimesh të rënda. Brenda 24 orëve, çmimet e ushqimeve bazë u trefishuan, ndërsa mallrat thelbësore si orizi indian, çaji dhe pasta e domates u zhdukën nga raftet e supermarketeve. Një tabaka me 30 vezë arriti në 300 000 tomanë, ndërsa një kanaçe ton kaloi 120 000 tomanë. Iranianët e përshkruan situatën si «ligji i xhunglës», pa asnjë ndërhyrje të dukshme qeveritare për të mbrojtur fuqinë blerëse.
November 30—Bandar Abbas, southern Iran Workers of Madkoosh Steel walked out in protest over unpaid wages, low pay, and discriminatory treatment. They demand overdue salaries, fair benefits, and real accountability from company officials.#IranProtestspic.twitter.com/iLrHinTedq
— People's Mojahedin Organization of Iran (PMOI/MEK) (@Mojahedineng) November 30, 2025
Grevat në industrinë e rëndë: Jugut të Iranit i ndalon fryma
Industria e rëndë në jug të Iranit praktikisht ndaloi. Punëtorët e kompanisë së çelikut Madkoush në Bandar Abbas dhe të kantierit detar ISOICO në Hormozgan hynë në grevë për pagat e papaguara prej muajsh, mungesën e sigurimeve shëndetësore për gjashtë muaj dhe diskriminimin e hapur. Një punëtor paralajmëroi se kërkesa e popullit për të drejtat e tij shumë shpejt do të «thyejë digën e heshtjes».
November 30—Bandar Abbas, southern Iran Staff, workers, and service drivers of Iran Shipbuilding and Offshore Industries complex (ISOICO) rallied to protest unpaid wages and overdue insurance contributions. They demand immediate payment of salaries and basic labor rights long… pic.twitter.com/nrD5NdzSrP
— People's Mojahedin Organization of Iran (PMOI/MEK) (@Mojahedineng) November 30, 2025
Në Shush, punonjësit e Fabrikës së Sheqerit të Lindjes së Mesme vazhduan për ditën e dytë protestën, duke kërkuar zbatimin e ligjit të klasifikimit të vendeve të punës dhe rikthimin në punë të kolegëve të pushuar për aktivizëm të mëparshëm.
Pensionistët sfidojnë hapur regjimin: “Lëre Libanin rehat, merre mendjen te ne!”
Demonstratat më shpërthyese politikisht erdhën nga pensionistët. Pensionistët e Sigurimeve Shoqërore dhe të industrisë së çelikut u mblodhën në qytete të shumta – Ahvaz, Shush, Kermanshah, Isfahan dhe Teheran – duke e lidhur drejtpërdrejt varfërinë e tyre me politikën e jashtme të regjimit. Në Shush, protestuesit brohorisnin «Lëre Libanin rehat, merre mendjen te ne!», një kritikë e hapur ndaj financimit të Hezbollahut dhe grupeve të tjera proxy rajonale. Parulla të tjera ishin «Çmimet e lartë, inflacion – janë fatkeqësia e jetës së popullit» dhe akuza se zyrtarët janë «armiku i jetës».
November 30—Kermanshah, western Iran Social Security retirees rallied to denounce soaring prices and corruption, demanding justice and protection of their livelihoods.#IranProtestspic.twitter.com/TT16CB5mvg
— People's Mojahedin Organization of Iran (PMOI/MEK) (@Mojahedineng) November 30, 2025
Korrupsioni dhe mashtrimet: Nga “King Money” te premtimet e rreme për banesa
Skandalet e korrupsionit ushqyen edhe më shumë zemërimin publik. Në Teheran, mijëra viktima të mashtrimit kriptomonedhës «King Money» (170 milionë euro, 4100 paditës) demonstruan para Gjykatës Supreme, duke u betuar se do të luftojnë deri në fund për drejtësi. Në Yazd, aplikantët e projektit shtetëror të strehimit «National Housing» protestuan për premtimet e pambajtura dhe vonesat e pafundme, ndërsa në Khuzestan kontraktorët e rinovimit të shkollave dhe stafi mjekësor kërkuan pagesën e borxheve të prapambetura.
Studentët dhe mësuesit bashkohen me revoltën
Trazirat arritën edhe në institucionet arsimore. Studentët e kampusit Hoveyzeh të Universitetit Chamran në Ahvaz bënë një protestë simbolike duke lënë tabakatë me ushqim të papërtypshëm të konvikteve në tokë, ndërsa mësuesit e dalë në pension të vitit 2022 u mblodhën para Parlamentit duke kërkuar pensionet e tyre.
Një krizë ekonomike që u shndërrua në krizë politike të plotë
Në tërësi, ngjarjet e 30 nëntorit zbuluan një regjim që përballet njëkohësisht me rënien e lirë ekonomike dhe një revoltë të gjerë që përfshin punëtorë industrie, pensionistë, studentë, mësues, viktima mashtrimesh dhe aplikantë strehimi. Ajo që filloi si ankesa sektoriale punëtore është shndërruar shpejt në konfrontim të hapur politik, ku protestuesit sfidojnë publikisht prioritetet ideologjike dhe korrupsionin sistemik të Republikës Islamike.
Brenda Thellimit të Përçarjes së Pushtetit, Duke Ekspozuar Paralizën e Brendshme të regjimit iranian
Brenda Thellimit të Përçarjes së Pushtetit, Duke Ekspozuar Paralizën e Brendshme të regjimit iranian
Deklarata e Larinxhanit ndez një stuhi të brendshme
Regjimi iranian po shfaq përsëri simptomat e pagabueshme të një regjimi të ndarë mes ngurtësisë së tij ideologjike dhe nevojës së dëshpëruar për të lehtësuar presionin e jashtëm. Katalizatori i fundit doli kur Ali Larinxhani – ende zyrtarisht këshilltar i lartë i Ali Khameneit dhe sekretar i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare – deklaroi se “ne pranojmë negociata reale, jo artificiale”. Këto fjalë, të thëna në Islamabad dhe pastaj të përsëritura në anglisht në llogarinë e tij në rrjetet sociale, shkaktuan një reagim shpërthyes nga ekosistemi mediatik i IRGC-së (Trupat e Gardës Revolucionare Islamike).
Sulmi i paprecedentë i mediave të IRGC-së ndaj një figure të lartë
Kjo nuk ishte një mosmarrëveshje rutinë. Toni dhe dhuna e sulmit ishin të paprecedentë, sidomos duke pasur parasysh afërsinë e Larinxhanit me Udhëheqësin Suprem. Gazeta kryesore e IRGC-së, Javan, i interpretoi deklaratat e tij jo si fleksibilitet strategjik, por si prelud i dorëzimit. Në një editorial sarkastik, ajo kërkoi të dinte çfarë “negociatash reale” kishte parasysh Larinxhani dhe u kujtoi lexuesve se Donald Trump e kishte barazuar përsëritësisht çdo marrëveshje me Iranin me kapitullimin e Iranit. Me fjalë të tjera, gazeta e akuzoi Larinxhanin se naivisht – ose me dashje – po hapte derën drejt humbjes.
Udhëtimi i Araghchit në Paris dhe sinkronizimi perfekt i ngjarjeve
Përballja u ashpërsua pikërisht në ditën kur ministri i Jashtëm i regjimit, Abbas Araghchi, udhëtoi për në Paris, gjoja për të hetuar parametrat e bisedimeve të mundshme. Koha e sinkronizuar nuk i shpëtoi mediave të lidhura me shtetin: komentet e Larinxhanit dhe udhëtimi i Araghchit u bënë titujt kryesorë, duke zbuluar sa qendrore ishte bërë debati brenda vetë strukturës së pushtetit.
Paralajmërimi i hapur i “rojtarëve të rezistencës”
Por toni i mediave të lidhura me IRGC-në e bëri të qartë edhe diçka tjetër. Kjo ishte më shumë se një mosdakordësi. Ishte një paralajmërim politik nga shtylla kurrizore ushtarako-sigurisë e sistemit, fraksioni që e sheh veten si rojtar i të ashtuquajturës “rezistencë”. Sulmi i tyre i njëkohshëm ndaj Evropës – duke i quajtur politikëbërësit evropianë “egërsirakë” – nënvizoi më tej qëllimin e tyre për të delegjitimuar plotësisht diplomacinë, duke e paraqitur edhe vetë idenë e dialogut si tradhti.
Dy fraksione të papajtueshme brenda elitës sunduese
Ky konflikt zbulon dy impulse krejisërisht të ndryshme brenda elitës sunduese. Një fraksion, i lidhur me reformistët e epokës Rouhani–Zarif, beson se diplomacia është mjet mbijetese. Ata mendojnë se presioni mund të lehtësohet pa braktisur linjat e kuqe ideologjike. Fraksioni tjetër, i qendërzuar rreth IRGC-së, Kayhan dhe Javan, këmbëngul se çdo negociatë tani është sinonim me tërheqje dhe tradhti.
Trump-i kërcënon, fundamentalistët shohin dobësi në çdo hapje
Përballja u intensifikua pikërisht në një moment kur Donald Trump ka deklaruar hapur se “iranianët duan një marrëveshje”, ndërkohë që njëkohësisht kërcënon me “bombardimin më të rëndë në histori” nëse ata refuzojnë. Në një mjedis të tillë, çdo sinjal hapjeje nga Teherani riframohet menjëherë nga fundamentalistët si dobësi. Vizita e Araghchit në Paris u bë kështu municion për sulme kundër asaj që ata e quajnë “lobingu i qetësimit” brenda qeverisë.
Javan dhe Kayhan nuk sulmojnë pa lejen e qendrave të pushtetit
Ajo që e bën këtë episod më zbulesues është fakti se gazeta si Javan dhe Kayhan nuk botojnë komente kaq të ashpra pa miratimin e pushtetit. Sulmi ndaj Larinxhanit dhe Araghchit sugjeron se një pjesë e bërthamës së ashpër të regjimit ka diktuar dobësi në majë.
Ajo është e vendosur të parandalojë çdo ndryshim strategjik. Qëllimi i tyre është sabotimi i çdo nisme të mundshme, duke shfrytëzuar dobësinë aktuale të Khameneit për të konsoliduar dominimin e tyre.
2025 nuk është 2013: kushtet kanë ndryshuar rrënjësisht
Gjuha e Larinxhanit i ngjante dobët doktrinës së mëparshme të regjimit për “fleksibilitet heroik” të vitit 2013, por konteksti i vitit 2025 është rrënjësisht i ndryshëm. Shtetet e Bashkuara nuk po sinjalizojnë më interes për kompromis; po sinjalizojnë kushte dorëzimi. Evropa është tërhequr nga kuadri i JCPOA-s. Izraeli ndodhet në një qëndrim hapur ofensiv. Dhe vetë themelet e brendshme të regjimit janë dobësuar nga kolapsi ekonomik dhe pakënaqësia publike në rritje.
Pyetja e madhe: A do të përkulet Khamenei apo do të triumfojnë fundamentalistët?
Fjalimi i fundit i Khameneit u përpoq të mbyllte derën për negociatat dhe për mosbindjen e brendshme. Por pyetja mbetet: a do të përkulet ai përfundimisht nën peshën e presioneve gjeopolitike dhe ekonomike? Apo do të lejojë që maksimalizmi i fundamentalistëve të diktojë një kurs që e thellon krizën?
Ajo që është e qartë është se kjo nuk është një mosmarrëveshje aksidentale.Provat mediatike tregojnë për një betejë të brendshme për drejtimin e ardhshëm të shtetit. Kjo luftë pasqyron paqëndrueshmërinë e thellë strukturore të regjimit.
Regjimi iranian nuk po përballet këtu me një armik të jashtëm – po përballet me vetveten.
Ministrja e Punëve të Jashtme, Penny Wong, tha se qeveria po ndërmerr masa më të forta kundër Iranit sesa qeveritë e mëparshme. Burimi: AAP / Mick Tsikas
Qeveria australiane ka listuar Korpusin e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) të Iranit si një “sponsor shtetëror të terrorizmit”.
Ministrja e Jashtme Penny Wong tha të enjten se sulmet ishin “akte të paprecedenta dhe të rrezikshme agresioni të orkestruara nga një shtet i huaj në tokën australiane”.
“Një gjë e tillë nuk ka vend në Australi,” tha ajo.
“Qeveria Albanese ka ndërmarrë masa më të forta ndaj Iranit sesa çdo qeveri australiane më parë dhe do të vazhdojë të punojë për të mbajtur australianët të sigurt.”
Qeveria federale ka miratuar ligje që e listojnë IRGC-në si sponsor terrorizmi, duke e bërë krim mbështetjen, rekrutimin, trajnimin, financimin apo çdo formë tjetër bashkëpunimi me këtë grup.
Këto veprime mund të rezultojnë në dënime me burg deri në 25 vjet.
Prokurorja e Përgjithshme, Michelle Rowland, tha: “Qeveria është e përkushtuar të sigurojë që ligjet tona kundër terrorizmit të jenë sa më të forta dhe efektive.”
“Kjo është arsyeja pse vepruam shpejt dhe vendosmërisht për të miratuar legjislacionin që mundëson listimin e entiteteve shtetërore të huaja si sponsorë shtetërorë të terrorizmit.
“Këto reforma e bëjnë më të vështirë, më të rrezikshme dhe më të kushtueshme për aktorët e huaj dashakeqës të përpiqen t’i shkaktojnë dëm Australisë dhe komunitetit tonë.”
Organizata të ndryshme iraniano-australiane prej kohësh kanë kërkuar që IRGC të shpallet si sponsor shtetëror i terrorizmit.
Të paktën 56 të burgosur, përfshirë një grua, janë ekzekutuar gjatë pesë ditëve të fundit; një i burgosur u var në mënyrë brutale në publik.
Me egërsinë dhe barbarinë më të madhe, dhe nga frika e kryengritjeve shoqërore, regjimi i Iranit vazhdoi valën e paprecedentë të masakrave të të burgosurve në ditët e para të muajit persian Azar (që nga 22 nëntori). Deri në mesditën e 26 nëntorit, raportet kanë konfirmuar ekzekutimin e 56 të burgosurve në pesë ditët e para të Azarit. Numri real i ekzekutimeve gjatë këtij periudhe është më i lartë, dhe emrat e viktimave të tjera do të bëhen të ditura pas verifikimit. Për më tepër, raporte shtesë tregojnë se numri i të burgosurve të ekzekutuar në muajin Aban (23 tetor – 21 nëntor) ka arritur në 311.
Të dielën, më 23 nëntor, të paktën 19 të burgosur u varën, përfshirë: Jafar Shokri në Birjand, Arsalan Behbahani në Sabzevar, Ashkan Bahrami dhe Hamid Amini (25) në Kashan, Ayoub Zeydi në Tabriz, Mousa Golpayegani në Semnan, Mohammad Nazemi (një bashkëkombës arab) dhe Rahman Moloudi (36) në Ahvaz, Mohammad-Ali Soltanabadi dhe një i burgosur me emrin Maleki në Qom, Amir Nosrat Pirian në Bam, një i burgosur në Maragheh, Mohammad-Hossein Akbari në Dezful, Mirza Janali dhe dy të burgosur të tjerë në Arak, Mehran Saqai në Dorud, dhe Shahmorad Dehghani dhe një tjetër i burgosur në Shiraz.
Të shtunën, më 22 nëntor, 13 të burgosur u ekzekutuan nga kriminelët e regjimit klerikal: Ghasem Sarlak në Aligudarz, Peyman Alizadeh në Bandar Abbas, Sasan Misaghi në Yasuj, Mohammad Tajik në Taybad, dhe Amir Moradi në Sari. Emrat e viktimave të tjera u përmendën në një deklaratë të mëparshme.
Të martën, më 25 nëntor, nëntë të burgosur u varën: Mehdi Fathipour (24) dhe Amin Chaharbashi në Gorgan, Karam Yousefian dhe Heshmat Shiravand në Khorramabad, tre të burgosur në Yazd, Gholam-Ali Eftekhari në Neyshabur, dhe një i burgosur që u var në mënyrë brutale në publik në Bastam, provinca e Semnanit.
Të mërkurën, më 26 nëntor, një numër i madh i burgosurish u ekzekutuan. Njëra nga viktimat ishte një e burgosur femër me emrin Mahin Rahimi, e cila u var në burgun e Mashhadit. 14 viktimat e tjera të identifikuara deri tani përfshijnë: Seyed Javad Tabatabai në Mashhad, Ezzatollah Nashadi dhe një tjetër i burgosur në Bojnurd, Hormoz Nejati në Esfarayen, Sadegh Rafiei (30) në Isfahan, Hamid Yousefzehi (38), një bashkëkombës baluç, dhe pesë të burgosur të tjerë në Shiraz, si dhe Davood Najafi, Mohammad-Hossein Khazaei dhe një tjetër i burgosur në Ghezel Hesar.
Në një ditë të zakonshme, kutia “About this account” në X (dikur Twitter) duket si një pjesë e parëndësishme e ndërfaqes—një panel tjetër që e kalon me të shpejtë derisa të arrish tek citimet. Në X-in persisht, ai kuti i vogël është shndërruar në një skenë krimi.
Pas një përditësimi të fundit në X, ka dalë një model i çuditshëm. Influencues që e paraqesin veten me bujë si monarkistë të mërguar—duke postuar me ton perfekt të diasporës nga “Toronto”, “Londra” apo “Los Angeles”—flasin me zë të lartë, ndërsa metadata në heshtje thotë: Tehran, Iran Android app. Etiketa e vendndodhjes ndryshon; rruga e aksesit nën sipërfaqe nuk ndryshon.
Është një çarje e vogël në performancë, por një tregues gjigant. Në një vend ku X është zyrtarisht i ndaluar, ku një VPN funksional është luks, dhe ku një pjesë e madhe e popullsisë vuan për të blerë ushqim, një klasë përdoruesish po jeton online me cilësi të lartë, gjithë ditën, çdo ditë.
Mirë se vini në internetin white-SIM të Iranit—dhe në një ekosistem rrjetesh sociale që Teherani po e kuron jo vetëm për qytetarët e vet, por për ju: think tank-et, redaksitë dhe flukset e informacionit që shikojnë X-in persisht për të kuptuar “çfarë duan vërtet iranianët.”
(Fotomontazh i llogarive “monarkiste” në X—kryesisht me blue-check—me ndjekës të shumtë që sillen si kundër-regjim, ndërsa paneli “About this account” zbulon lidhje nga Iran Android app)
Një Platformë e Ndaluar që Nuk Hesht
Irani e bllokoi X-in pas protestave të vitit 2009. Formulisht, është i ndaluar. Në praktikë, ka tre rrugë hyrjeje:
Rulotë VPN – e paqëndrueshme, e ngadaltë dhe gjithnjë e më e shtrenjtë.
Zgjidhje profesionale – të aksesueshme vetëm për një elitë urbane dhe profesionale.
Të jesh i besuar nga shteti – rruga e white-SIM.
Mbi këtë shto një realitet ekonomik që lexuesit perëndimorë shpesh e humbasin: një pjesë e madhe e iranianëve sot jetojnë në ose pranë kufirit të varfërisë; vlerësimet nga burime zyrtare ose gjysmëzyrtare arrijnë deri në 40–60 për qind në varfëri relative ose absolute. Në këtë mjedis, përdorimi i vazhdueshëm i VPN-ve dhe postimi politik me bandwidth të lartë nuk janë hobi të një mësuesi apo punëtori mesatar. Janë privilegje.
Pra, kur shfleton X-in persisht, ti nuk po sheh “Iranin.” Ti po sheh:
një pjesë të hollë të klasës së mesme dhe të lartë urbane,
figura të lidhura me regjimin dhe familjet e tyre,
operatorë profesionalë kibernetikë,
plus diasporën.
Kjo nuk e bën platformën të pavlerë. E bën të strukturuar—dhe tepër tërheqëse për një regjim që e kupton shumë mirë sa shumë bazohet analiza perëndimore sot tek sinjalet e rrjeteve sociale.
Brenda Iranit, njerëzit kanë krijuar terma për këtë hierarki:
internet sefid (internet i bardhë) dhe internet tabaqati (internet klasor).
Hetimet kanë dokumentuar se çfarë do të thotë kjo në praktikë: disa përdorues—politikanë, gazetarë të lidhur me shtetin, influencues të favorizuar—marrin SIM karta dhe lidhje të futura në një whitelist. Filtrat zbuten. Ngadalësimi zhduket. Platformat e ndaluara funksionojnë sikur asnjëherë nuk janë ndaluar.
Kontroversia shpërtheu kur mjetet e reja të transparencës së X ekspozuan se disa prej këtyre figurave publike, të cilët për vite kishin pretenduar se ishin “si gjithë të tjerët” duke përdorur VPN, në fakt po lidhnin drejtpërdrejt përmes dyqaneve të aplikacioneve dhe infrastrukturës së vetë regjimit. Ata nuk po luftonin censurën. Ata kishin një internet tjetër.
Iluzioni Monarkist
Kjo na kthen tek “ringjallja” e papritur digjitale e monarkisë.
Shiko vetëm numrat e ndjekësve dhe stuhitë e retweet-eve, dhe mund të mendosh se Reza Pahlavi—i biri i mërguar i Shahut—po përjeton një rikthim masiv dhe organik mes iranianëve. Shiko sa llogari me flamuj dhe avatarë mbretërorë bërtasin në anglisht dhe persisht. Shiko të gjitha sondazhet që shpërndajnë.
Tani zmadho.
Paneli “About this account” në X zbulon një anomali të ndryshme. Disa nga profilet më të zëshme pro-monarkiste, që postojnë çdo ditë kundër regjimit, lidhen qartë përmes Iran Android app. Në një vend ku X është i ndaluar dhe ku njësitë e policisë kibernetike (përfshirë FATA-n) gjurmojnë, arrestojnë dhe edhe fizikisht eliminojnë kundërshtarë të vërtetë, fakti që këto llogari mbeten të verifikuara, aktive dhe të paprekura është vetë një të dhënë. Siguria e tyre është pjesë e historisë.
Njëkohësisht, një hetim i përbashkët nga Haaretz dhe Citizen Lab në Universitetin e Torontos dokumentoi një operacion ndikimi të mbështetur nga Izraeli, i cili gjatë luftës 12-ditore Iran–Izrael përdori një rrjet llogarish të rreme dhe të krijuara nga AI për të promovuar Reza Pahlavin dhe rikthimin e monarkisë si alternativë ndaj diktaturës klerikale.
Vëri këto dy fakte pranë njëri-tjetrit dhe del një model interesant: përmbajtja më e zhurmshme monarkiste në feed-in tuaj është një produkt hibrid—pak diasporë, pak llogari brenda vendit me privilegje aksesimi, pak amplifikim të huaj.
Për Teheranin, një rival i dobët është rivali më i mirë. Mbajtja gjallë e një “marke” monarkiste të zhurmshme dhe të fryrë digjitalisht nuk është gabim; është taktikë.
Guximi online bie ndesh me atë që ndodh me njerëzit që shkelin vijën jashtë internetit.
Merrni rastin e Roya Zakeri, një grua e re nga Tabrizi. Një klip i shkurtër ku ajo bërtet kundër Ali Khameneit doli në rrjete sociale. Pak më vonë, ajo u arrestua, u rrah dhe u dërgua me forcë në një institucion psikiatrik. Vendndodhja e saj aktualisht është e panjohur.
Ose Zahra Shahbaz Tabari, një inxhiniere 67-vjeçare. Forcat e sigurisë bastisën shtëpinë e saj duke kërkuar prova terrorizmi. Gjetën, ndër të tjera, një pankartë me mbishkrimin: “Grua, Rezistencë, Liri.” Pas një seance që zgjati rreth dhjetë minuta, ajo u dënua me vdekje.
Ky është çmimi i opozitës që regjimi vërtet e frikësohet.
Tani krahasoje këtë me pandëshkueshmërinë totale të llogarive të mëdha—disa me qindra mijëra ndjekës—që postojnë ditë e natë nga Irani, me emra të rremë ose foto glamuroze, duke sulmuar grupe të tjera opozitare shumë më shpesh sesa sulmojnë shtetin.
Po të vendoseshin revolucionet me ratio në Twitter, këta njerëz do të ishin në pushtet tashmë. Nuk janë. Dhe regjimi duket tepër i qetë për ekzistencën e tyre.
(Foto krahasuese e një llogarie në X që pretendon se prindërit i ishin anëtarë të MEK-ut, por tani poston shpesh për Reza Pahlavin; paneli “About this account” më herët tregonte “Account based in Iran” dhe “Connected via Iran Android App,” ndërsa tani shfaq “West Asia.”)
Kontraktorë Kibernetikë dhe Biznesi i Narrativave
Teherani nuk e lë këtë të ndodhë rastësisht; investon në të.
Institucione gjysmëzyrtare si Instituti Mesaf, i lidhur me propagandistin Ali Akbar Raefi-Pour, përshkruhen si qendra komanduese të “batalioneve kibernetike.” Detyra e tyre nuk është vetëm të bërtasin slogane online. Ata:
organizojnë sulme të koordinuara kundër objektivave të zgjedhur,
zhvillojnë fushata njollosjeje kundër kritikëve dhe rivalëve konservatorë,
dhe mbushin debatet me narrativat që shmangin fajësimin e strukturave bazë të pushtetit.
Mbi këto ushtri kontraktorësh qëndron aparati formal kibernetik i Gardës Revolucionare dhe agjencive të sigurisë. Nën ta, qëndron një shtresë vullnetarësh të stimuluar dhe mikro-influencuesish që kërkojnë akses, kontrata, ose thjesht mbrojtje.
Shto privilegjin white-SIM në këtë piramidë dhe krijohet një pamje e qartë: X-i persisht nuk është një hapësirë e lirë. Është një sistem i shtresëzuar informacioni, ku e drejta për të folur, për t’u dëgjuar dhe për të mbetur online lidhet drejtpërdrejt me marrëdhënien që ke me shtetin.
Rrjetet sociale persisht nuk do t’ju tregojnë kurrë, me pastërti statistikore, çfarë duan “iranianët.” Nuk është sondazh; është një panel kontrolli brenda një mjedisi të kontrolluar ku:
aksesimi është politik,
narrativat mbillen dhe amplifikohen,
dhe disa marka “opozite” mbahen qëllimisht gjallë sepse janë të sigurta.
Injorimi i këtij paneli do të ishte gabim. Trajtimi i tij si zë i pastër i popullit do të ishte gabim edhe më i madh. Në jetën reale, askush nuk i beson një vendimi jetik asaj që është trending; nuk zgjedh një kirurg, nuk kalon një kufi apo nuk hyn në një zonë lufte bazuar tek feed-i më i zhurmshëm. Me të njëjtën logjikë, vendimet që mund të ndryshojnë një rajon të tërë ose të ndikojnë opinionin global nuk mund t’i delegohen Twitter-it persisht.
Lëvizja më e zgjuar është ta trajtosh si infrastrukturë, jo si shkrim të shenjtë: një sinjal për t’u krahasuar me faktet reale në terren, historinë, raportimet e pavarura dhe atë që u ndodh njerëzve sapo dalin nga interneti dhe hyjnë në rrugë. Në një sistem që e ka kthyer aksesin në internet në program besnikërie, mënyra se si shfaqen njerëzit online është fakt politik—por është vetëm një pikë të dhëne. Dhe nëse je në biznesin e kuptimit të Iranit—qoftë në qeveri, media apo akademi—nuk mund të lejosh që një feed i manipuluar të zëvendësojë realitetin.
Masakra intensifikohet në dhjetor me të paktën 44 në tre ditë, një çdo 90 minuta. Khamenei përpiqet të parandalojë një kryengritje përmes vrasjeve masive, gjë që vetëm sa e shton zemërimin e popullit. Ky regjim i ekzekutimeve dhe terrorit duhet të izolohet, dhe udhëheqësit e tij të sillen para drejtësisë për krime kundër njerëzimit dhe gjenocid.
Të paktën 56 të burgosur, përfshirë një grua, janë ekzekutuar gjatë pesë ditëve të fundit; një i burgosur u var në mënyrë brutale në publik.
