Kryengritja Kombëtare hyn në një fazë vendimtare
Kryengritja mbarëkombëtare në Iran ka hyrë në një fazë vendimtare dhe gjithnjë e më të dhunshme, ndërsa protestat janë përhapur në mbi 400 qytete dhe zyrtarë të lartë të regjimit pranojnë hapur se trazirat janë shndërruar në atë që ata e përshkruajnë si një “luftë civile të plotë”. Ajo që nisi si demonstrata në fund të dhjetorit 2025 është përshkallëzuar në një nga sfidat më të mëdha ndaj Republikës Islamike në dekada, e karakterizuar nga rezistencë e vazhdueshme popullore dhe dënim i paprecedentë ndërkombëtar.
Protesta nën bllokadë totale dhe dhunë ekstreme
Pavarësisht një bllokade pothuajse totale të internetit dhe përdorimit të armëve të rënda kundër civilëve, protestat kanë vazhduar në të gjithë vendin. Sipas raporteve nga rrjetet e lidhura me Organizatën e Muxhahedinëve Popullorë të Iranit (PMOI/MEK), regjimi ka dështuar ta frenojë kryengritjen, edhe pse po i drejtohet masave gjithnjë e më vdekjeprurëse. Këshilli i OKB-së për të Drejtat e Njeriut (UNHRC) dhe ekspertë të pavarur ligjorë po dokumentojnë tani atë që është përshkruar si një “shfarosje” e protestuesve.
Sistani dhe Baluchistani: epiqendra e rezistencës
Një nga pikat kryesore të rezistencës ka qenë provinca juglindore e Sistanit dhe Baluchistanit. Më 23 janar 2026, demonstrata të mëdha shpërthyen pas faljeve të së premtes në qytete si Zahedan, Rask dhe Khash. Protestuesit brohoritën slogane që synonin drejtpërdrejt Udhëheqësin Suprem Ali Khamenei dhe forcat e sigurisë së regjimit, duke sinjalizuar një refuzim të qartë të teokracisë në pushtet. Në Rask, demonstruesit dënuan hapur Gardën Revolucionare Islamike (IRGC) dhe milicinë Basij, duke reflektuar armiqësinë në rritje publike ndaj aparatit shtypës të regjimit.
Bilanci njerëzor i përgjakshëm i represionit
Bilanci njerëzor i shtypjes ka qenë i rëndë. Më 24 janar, PMOI publikoi emrat e 94 viktimave shtesë, duke e çuar numrin e të vdekurve të identifikuar në 543. Midis viktimave ka gra dhe adoleshentë, përfshirë fëmijë deri në moshën 13 vjeç. Shpërndarja gjeografike e viktimave—nga qytetet veriore si Rasht, te qendrat kryesore si Teherani dhe Isfahani, e deri në Zahedan në juglindje—nënvizon shtrirjen kombëtare të represionit dhe përdorimin pa dallim të forcës vdekjeprurëse.
Zyrtarët e regjimit pranojnë thellësinë e krizës
Në mënyrë domethënëse, zyrtarët e regjimit kanë ndryshuar retorikën e tyre nga mohimi i trazirave si protesta të izoluara në pranimin e seriozitetit të krizës. Ali Akbar Pourjamshidian, sekretar i Këshillit të Sigurisë së regjimit, pranoi se protestat kanë prekur mbi 400 qytete dhe kanë shkaktuar dëme të mëdha në infrastrukturën shtetërore, përfshirë qindra ndërtesa qeveritare, automjete policie, baza të Basij-it dhe banka. Presidenti Masoud Pezeshkian pranoi se trazirat janë shndërruar në një përpjekje të koordinuar për përmbysjen e regjimit.
Panik në radhët e udhëheqjes fetare
Udhëheqësit e faljeve të së premtes, të cilët shërbejnë si zëdhënës të Udhëheqësit Suprem Khamenei, kanë shprehur gjithashtu alarm. Deklaratat nga zyrtarë në Kerman, Qom dhe Teheran tregojnë shqetësim të thellë për mbijetesën e regjimit, me disa që e përshkruajnë hapur situatën si një luftë civile dhe pranojnë se vetë Khamenei është bërë një objektiv kryesor i zemërimit popullor.
Dënim ndërkombëtar dhe hetime të OKB-së
Ndërsa represioni intensifikohet brenda Iranit, vëmendja ndërkombëtare është rritur. Më 23 janar, UNHRC votoi për zgjatjen e mandatit të Misionit të Pavarur Ndërkombëtar të Hetimit për Iranin. Komisioneri i Lartë i OKB-së për të Drejtat e Njeriut, Volker Türk, konfirmoi se mijëra njerëz, përfshirë fëmijë, janë vrarë. Dëshmitë e paraqitura në Këshill përfshinin prova tronditëse, si imazhe nga morgu Kahrizak në Teheran që tregojnë grumbuj të mëdhenj qesesh mortore.
Krizë legjitimiteti për regjimin iranian
Rezoluta e OKB-së dënoi ashpër dhunën dhe bëri thirrje për hetime urgjente mbi vrasjet masive. Udhëheqësja e opozitës Maryam Rajavi e përshkroi votimin si një pikë kthese, duke deklaruar se regjimi nuk mund t’i fshehë më krimet e tij. Bashkimi i rezistencës së vazhdueshme të brendshme dhe dënimit ndërkombëtar në rritje tregon se sistemi në pushtet në Iran po përballet me krizën më serioze të legjitimitetit deri më sot.
