Shkruar nga Sedighe Shahrokhi

1 tetor 2020

Kryengritja mbarëkombëtare e nëntorit 2019 në Iran

Zyrtarët e regjimit iranian ua kanë patur frikën kryengritjeve të përsëritura që me fillimin spontan të një lëvizjeje mbarëkombëtare në ditët e fundit të 2017-ës. Frikërat e tyre u shumëfishuan shpejt nga qëndresa e popullit përballë shtypjes së rëndë nga ana e qeverisë. Ndonëse mijëra arrestime dhe dhjetëra vrasje çuan në thyerjen e kryengritjes së parë përpara mbarimit të 2018-ës, kjo kryengritje u dha shkëndijën gjithashtu një vargu demonstratash më lokale anti-qeveritare, të cilave udhëheqësja e opozitës, Znj. Maryam Rajavi, i është referuar si “një vit plot kryengritje.”

Navid Afkari

Teherani mbetet i përkushtuar ndaj krijimit të pasojave të rënda për ata që kanë marrë pjesë në kryengritje, duke sfiduar 40 vitet e shtypjes nën sundimin e mullahëve. Këtë gjë e dëshmon ekzekutimi më 12 shtator i Navid Afkari. 27-vjeçari, kampion në mundje dhe figurë shumë popullore në Iran, ishte arrestuar pse kishte marrë pjesë në protesta në qytetin Shiraz në gusht 2018. Çështja e tij u bë pjesë e faqeve të para të mediave ndërkombëtare pasi u bë e qartë se e kishin torturuar për ta detyruar të pranonte një akuzë të rreme për vrasje pavarësisht mungesës së plotë të provave në mbështetje të kësaj akuze. Por drejtësia e Iranit i ka refuzuar të gjitha thirrjet për një ri-gjykim, dhe me sa duket e ka përshpejtuar dënimin e tij me vdekje me shpresën për t’i hequr qafe këto polemika.

Implementimi i këtij dënimi ishte pa dyshim i rëndësishëm për mullahët pasi statusi popullor i Afkari-t shërbente që ai të përdorej si një paralajmërim për të gjithë qytetarët e thjeshtë. Njëra nga thirrjet për të shpëtuar jetën e tij, e nënshkruar nga afërsisht 50 sportistë profesionistë iranianë, vuri në dukje se regjimi ka një histori të gjatë të një sjelljeje të tillë, pasi “nuk mund t’i tolerojë figurat popullore” që e ngrenë zërin kundër sistemit teokratik. Kjo mungesë tolerance vetëm sa është rritur gjatë dy viteve nga arrestimi i Afkari-t deri në konfirmimin e dënimit të tij me vdekje, pasi trazirat publike u kthyen në një tjetër kryengritje mbarëkombëtare gjatë kësaj kohe.

Kryengritja e dytë u zhvillua në nëntor 2019, teksa njerëzit në mbi 200 qytete të vogla e të mëdha u derdhën nëpër rrugë pas shpalljes së një rritjeje të madhe në çmimin e gazolinës. Kjo kryengritje e dytë i përvetësoi menjëherë slloganet karakteristike të së parës, duke përfshirë “vdekje diktatorit” dhe thirrje të tjera të qarta për ndryshim regjimi. Në janar 2018, Lideri Suprem i regjimit Ali Khamenei ia atribuoi këto sllogane përpjekjeve organizuese të Organizatës Muxhahedine të Popullit të Iranit (PMOI-MEK). Gati dy vite më vonë, grupi kryesor i opozitës demokratike vërtetoi se ndikimi i tij nuk ishte zbehur përballë përshkallëzimit të shtypjes nga ana e qeverisë.

Për këtë arsye, autoritetet iraniane vazhdojnë të paralajmërojnë për potencialin e kryengritjeve edhe më popullore. Disave prej këtyre paralajmërimeve u është bërë jehonë edhe në mediat shtetërore si gazeta e përditshme Arman, e cila publikoi një artikull të dielën ku shpjegonte se si veprimtaritë opozitare të udhëhequra nga MEK vazhdojnë të nxiten nga pakënaqësitë ekonomike dhe mungesa e masave kompensuese nga zyrtarët iranianë. “Presioni ekonomik që përjetojnë klasat e ulëta shoqërore është i padurueshëm,” thotë ky editorial. “Duhet të bëjmë kujdes që ato të mos e humbasin tolerancën pasi kjo mund të ketë pasoja shoqërore dhe të lidhura me sigurinë.”

Pa asnjë dyshim, regjimi klerikal është i vetëdijshëm për situatën shpërthyese të krijuar nga këto vështirësi. E megjithatë, përgjigjja e tyre ndaj trazirave të fundit mbetet plotësisht e fokusuar në shtypjen e shprehjeve publike të mospajtimit dhe në përpjekjen për ta prishur lëvizjen e organizuar të Rezistencës, në vend që të marrë masa për t’i zbutur këto vështirësi. Dhe ndonëse zyrtarët e regjimit do të dëshironin t’ua vinin fajin efekteve të sanksioneve amerikane për mosveprimin e tyre, kjo gjë nuk qëndron përballë analizave.

Në një fjalim kohët e fundit përpara një audience globale mbështetësish, Presidentja e zgjedhur e NCRI-së, Znj. Maryam Rajavi, argumentoi se vetë ekzistenca e IRGC-së është provë e përçmimit të regjimit për popullin e vet. Kjo ushtri operon paralelisht me forcat e armatosura të rregullta iraniane, ndërkohë që mban nën kontroll pjesë shumë të mëdha të sektorit privat të vendit, dhe veprimtaritë e saj janë të ndara në mënyrë të barabartë mes represionit brenda vendit dhe mbështetjes për terrorizmin jashtë kufijve të Iranit. Ky rol i dyfishtë, sipas Znj. Rajavi, sjell “shpenzime astronomike” që i bien pa nevojë mbi krye një populli i cili ka vuajtur për një kohë të gjatë që përpara shtimit të sanksioneve amerikane kohët e fundit.

30 shtator 2020

Raportet nga Irani, të mbledhura nga Organizata Muxhahedine e Popullit të Iranit (PMOI/MEK), tregojnë se protestat e njerëzve nga të gjitha sferat e jetës vazhdojnë në Iran. Këto protesta ndodhin për shkak të politikave të gabuara ekonomike dhe korrupsionit sistematik të regjimit, që e kanë shkatërruar ekonominë e vendit, duke e shtuar presionin mbi popullin iranian.

Problemet ekonomike ishin ato që u dhanë shkëndijën protestave të Iranit në nëntor 2019, protesta të cilat i shkundën themelet e regjimit. Si rrjedhim, protestat e vazhdueshme dhe urrejtja gjithnjë e më e madhe e popullit për regjimin i kanë tmerruar zyrtarët.

Mediat shtetërore, të cilat e quajnë “mosbesim” urrejtjen në rritje të popullit ndaj regjimit, janë duke i paralajmëruar zyrtarët për një tjetër kryengritje. Lidhur me këtë, e përditshmja Aftab-e Yazd të hënën, në një artikull me titull “Kriza e besimit në shoqëri,” shkroi: “Këto ditë, shoqëria po vuan nga një krizë besimi. Kjo do të thotë që njerëzit e kanë humbur plotësisht besimin tek zyrtarët [e regjimit]. Si pasojë, çfarëdo që të bëjë kjo qeveri, nuk do të mundet ta rifitojë këtë besim të humbur. Njerëzit nuk kanë besim në ato që kanë thënë apo premtuar zyrtarët. Ky mosbesim i shkakton shoqërisë dëmin më të madh ekonomik dhe do të krijojë kriza politike, kulturore, psikologjike.”
Po t’i hedhim një sy raporteve të mëposhtme për protestat e raportuara nga MEK gjatë javës së shkuar, mund ta konfirmojmë shqetësimin e mullahëve lidhur me shoqërinë e trazuar iraniane.

Të martën, 29 shtator, punëtorët e fabrikës së sheqerit në Mahabad të provincës Kurdistan, në Iranin perëndimor, dolën në grevë. Këta punëtorë protestojnë ndaj mos-marrjes së rrogave dhe heqjes nga puna të disa prej kolegëve të tyre.

Raportet nga Irani tregojnë se protesta e punëtorëve të centralit elektrik Ahvaz Ramin në provincën Khuzestan, në Iranin jug-perëndimor, vazhdon. Ata kërkojnë nga autoritetet që t’u ofrojnë siguri pune dhe jetese, për shkak të transferimit të 49% të aksioneve të këtij centrali në sektorin privat. Ata e vazhduan protestën të martën.

Protestë e punëtorëve të centralit elektrik Ahvaz Ramin

Të hënën, 28 shtator, një grup infermierësh dhe pjesëtarësh të personelit mjekësor të spitalit Rohani në Babol të provincës Mazandaran, në Iranin verior, zhvilluan një protestë, për të kërkuar rrogat dhe bonuset që u janë vonuar.

Ata thanë: “Duke qenë se ne i kemi pranuar kushtet e rënda e të padurueshme të punës për të ndihmuar pacientët me COVID-19, ju [zyrtarët] duhet të jeni më të zellshëm për të siguruar të drejtat tona.”
Gjithashtu të hënën, 28 shtator, një grup familjarësh të punëtorëve pensionistë të kompanisë Foulad, u grumbulluan përpara Ministrisë së Brendshme të regjimit, për të kërkuar që t’u bëhen pagesat e munguara.

Të dielën, 27 shtator, anëtarët e Shoqatës së Aktivistëve të Mjedisit së bashku me banorët e fshatit Nivan Nar në qytetin Golpayegan të provincës Isfahan, në Iranin qendror, mbajtën një tubim proteste përpara makinerive të rënda. Ata kërkuan ndalimin e ndërtimit të një ferme industriale 5 km nga fshati.

Ferma industriale që është planifikuar të ndërtohet në këtë zonë do të mbajë deri në 10,000 lopë, gjë që do të jetë një katastrofë e madhe ekonomike dhe mjedisore. Banorët e fshatit Nivan Nar, i cili ka 350 familje dhe një popullsi prej rreth 1500 njerëzish, si dhe të fshatrave të tjera fqinje, merren me bujqësi dhe blegtori, dhe jetesa e tyre është e lidhur me këto dy aktivitete. Si pasojë, ndërtimi i kësaj ferme industriale mund ta shkatërrojë ekonominë dhe të rezultojë në migrim në masë të fshatarëve.

Të hënën, 21 shtator, punëtorët e Kompanisë Industriale dhe të Minierave Karkavan Jalili në qytetin Savadkuh të Iranit verior dolën në grevë. Ata kërkojnë një pagë të përshtatshme bazuar në kushtet e punës.

Protestë e punëtorëve të Kompanisë Industriale e të Minierave Karkavan Jalili -Savadkuh, Iran verior—21 shtator 2020

Të martën, 22 shtator, punëtorët e Kompanisë Kimia Espadan Yazd, në qytetin Yazd të Iranit qendror, u grumbulluan brenda zyrës së menaxherit për të protestuar refuzimin nga ana e zyrtarëve për t’ua paguar rrogat e vonuara.

Përsëri, të martën, një grup fermerësh në fshatin Saleh Davood pranë Shush, në Iranin jug-perëndimor, mbajtën një tubim përpara zyrës së guvernatorit të distriktit. Këta fermerë protestuan kundër kontratës së panxharsheqerit që është nënshkruar nga kompanitë Bisotoon dhe Islamabad Kermanshah.

Fermerët protestojnë në fshatin Saleh Davood

Të mërkurën, 23 shtator, infermierët dhe stafi mjekësor i Spitalit të Transplantit Ibn Sina në qytetin Shiraz të Iranit qendror, u grumbulluan përpara Universitetit të Shkencave Mjekësore në Fars, për të protestuar ndaj vonesës në dhënien e rrogave.

Protestë e infermierëve dhe stafit mjekësor të Spitalit të Transplantit Ibn Sina në qytetin Shiraz

Të mërkurën, shoferët e kamionëve në qytetin Fardis pranë Karaj, në perëndim të kryeqyetit iranian, Teheran, dolën në grevë për të protestuar ndaj tarifave të ulëta dhe kostove të larta të mirëmbajtjes së automjeteve. Kjo grevë nisi pas një thirrjeje nga Unioni Kombëtar i Shoferëve për një grevë mbarëkombëtare.