Irani po përjeton një nga krizat më të rënda humanitare të dyzet viteve të fundit. Vendi është pllakosur nga Covid-19. Sipas opozitës iraniane, të paktën 2,000 njerëz kanë humbur jetën për shkak të koronavirusit të ri të martën, duke e çuar numrin e vdekjeve në 368,400. Regjimi mund ta kishte parandaluar krizën aktuale nëse Lideri Suprem Ali Khamenei nuk do t’i kishte ndaluar vaksinat kundër Covid-19 në janar 2021.

Situata ka arritur deri në atë pikë sa vetë mediat shtetërore po e pohojnë mosveprimin e regjimit dhe rrengjet e vaksinimit, si dhe paralajmërojnë për një reagim të egër nga ana e shoqërisë. Ditët e fundit, zyrtarët e regimit kanë konfirmuar që kanë ndërmend të blejnë 30 milion doza vaksinash. Por mediat shtetërore e kanë përshkruar këtë veprim si një përpjekje të dëshpëruar për ta vënë nën kontroll zemërimin e shoqërisë.

“Zyrtarët vuajnë nga një ‘vonesë në të kuptuarit’ e situatës. Kjo gjë e ka institucionalizuar vonesën në menaxhimin e krizës në sistemin tonë qeverisës. Me fjalë të tjera, për sa kohë që situata nuk do të arrinte një pikë kritike dhe nuk do të shkaktonte mospajtim e protesta shoqërore, zyrtarët nuk do të vepronin,” shkruante më 16 gusht e përditshmja shtetërore Jomleh.

Jomleh nënvizon se veprimet e regimit shërbejnë si propagandë, dhe shton se “falë rrjeteve sociale, zyrtarët postojnë foto duke ‘ndihmuar njerëzit e duke u shkuar në thelb problemeve. Por ata refuzojnë të theksojnë se në fakt nuk janë në gjendje ta zgjidhin krizën.”

“Kur problemi nuk ishte kaq kritik, dhe e kishim mundësinë për të blerë vaksina anti-Covid-19 nga COVAX për ta vaksinuar popullsinë, ne implementuam metodën tonë, duke bojkotuar botën. Hymë në një rrugë që ishte e panjohur për të gjithë botën, dhe tani që situata është bërë e ndërlikuar, e ndryshuam rrugën,” shton Jomleh.

Kreu i seksionit të terapisë intensive në spitalin Imam Reza të Mashhad në Iranin veri-lindor tha dje se ka mundësi që të shtohen vetëvrasjet e punonjësve iranianë të shëndetësisë dhe se gjendja e tyre mendore po përkeqësohet.

Sipas agjencisë shtetërore të lajmeve  ISNA, Dr. Alireza Sedaghat ka thënë se rënia e moralit tek punonjësit e shëndetësisë mund të jetë edhe më e keqe sesa infektimi me virusin vdekjeprurës të COVID-19.

“Gjendja mendore e punonjësve të shëndetësisë mund të çojë në sëmundje të rënda psikologjike. Tendenca e tyre për vetëvrasje është rritur dhe ata e kanë humbur shpresën për jetën, gjë që është shumë shqetësuese,” tha kreu i seksionit të terapisë intensive në një bisedë me audio në Clubhouse.

Dr. Sedaghat tha se, të qenit dëshmitar të vdekjes së shumë pacientëve ka qenë e rëndë për punonjësit e shëndetësisë. Ai shtoi se në Iran, shumë njerëz kanë simptoma post-COVID të cilat janë kryesisht probleme mendore pasi shumë familje po vuajnë nga humbja e njerëzve të dashur.

Dje, Ministria e Shëndetësisë në Iran e deklaroi numrin e vdekjeve si 655, shifër që përbën një rekord të ri që nga fillimi i pandemisë.

Në një raport të publikuar nga agjencia shtetërore e lajmeve ISNA dje, shfaqeshin radhë të gjata me turma njerëzish për cilindra oksigjeni në Mashhad të Iranit veri-lindor. Iranianët blinin cilindra oksigjeni 10-litersh që funksionojnë për pesë orë, për 3 milion toman ($111).

Në spitalet e tejmbushura në mbarë Iranin shfaqen pacientë të shtrirë jashtë spitaleve ose në sallat e pritjes.

Ministria e Shëndetësisë e regjimit iranian ka regjistruar dy rekorde të njëpasnjëshme të bilancit të vdekjeve nga Covid-19 të dielën dhe të hënën. Pas regjistrimit të një mesatareje ditore prej rreth 500 fatalitetesh gjatë javës së mëparshme, bilanci i vdekjeve i fabrikuar nga regjimi u rrit në 620 të dielën dhe 655 të hënën.
Organizata Muxhahedine e Popullit të Iranit (PMOI/MEK) shpalli të hënën se numri i vdekjeve nga Covid-19 ka shkuar mbi 366,400.
MEK ka mbledhur të dhëna nga spitalet, morgjet, dokumente të fshehta të qeverisë, dhe deklarata nga dëshmitarë okularë lidhur me valët e përhapjes së koronavirusit që nga fillimi i pandemisë, dhe ka hedhur dritë vazhdimisht mbi politikat çnjerëzore të regjimit për sa i përket Covid-19.

Regjimi iranian po e keqraporton në mënyrë drastike seriozitetin e krizës, ndërkohë që autoritetet i miratojnë pa dëshirë masat zbutëse si lockdown-et e gjera.
këto masa demonstrojnë qartazi se situata po shkon në drejtim të kundërt nga ai që kishte planifikuar regjimi. Regjimi kishte nisur një politikë çnjerëzore për Covid-19, të bazuar tek mohimi dhe mosveprimi, në mënyrë që ta shtypte shoqërinë e trazuar të Iranit duke përdorur këtë virus vdekjeprurës.

Tetë aktivistë politikë në provincën Gilan të Iranit u dënuan me burg me nxitjen e Ministrisë së Inteligjencës, pavarësisht pafajësisë së tyre në një gjykatë të mëparshme. Raportet nga Gilani tregojnë se më 28 qershor 2021, Gjykata e Apelit në Gilan i dënoi këta aktivistë politikë me burg.

Emrat e këtyre aktivistëve politikë janë Ahmad Behnami, Ebrahim Hazuri, Mahin Akbari, Azra Taheri, Narges Shirbacheh, Simrokh Bozorg Ziaberi, Zahraheghgoo, Aqeel Rahnama Behembari.

Raportet tregojnë se rigjykimi i këtyre aktivistëve politikë Gilani u zhvillua në Degën 18 të Gjykatës së Apelit pa praninë e një avokati dhe në mungesë.

Më 25 mars 2021, prokurori i provincës Gilan, nën presionin e oficerëve të Zyrës së Inteligjencës, kishte protestuar kundër vendimeve të njerëzve të përmendur. Më pas, gjykata i dënoi këta aktivistë politikë me gjashtë muaj burg në mungesë më 28 qershor 2021, në përputhje me ardhjen e presidentit të ri të regjimit Ebrahim Raisi.

Sfondi i çështjes së aktivistëve Gilani

Më 28 shtator 2020, tetë mbështetës të mirënjohur të Muxhahedinëve të Iranit (MEK/PMOI), të cilët ishin aktivë në provincën Gilan, u arrestuan dhe u liruan pas 18 ditësh paraburgimi të paligjshëm pa kryer asnjë krim.

Më 9 dhjetor 2020, në një gjykatë pa praninë e një avokati, të tetë individët u shpallën të pafajshëm. Lirimi i tyre u dha më 2 shkurt 2021.

Sidoqoftë, me protestën e ekspertëve të Ministrisë së Inteligjencës, çështja u rihap, dhe u dha një dënim me burg për ta.

Më shumë detaje për këta aktivistë politikë:

1- Ahmad Behnami, i lindur më 1961, u arrestua dhe u torturua disa herë në 1980 dhe 1981. Aktualisht vuan nga diabeti.

2- Ebrahim Hozouri, i lindur në vitin 1961 në Faskham, qyteti Somehsara, ishte i burgosur politik nga 1983 deri në 1985 në burgun e Somehsara. Ai aktualisht vuan nga një sërë sëmundjesh, përfshirë Parkinsonin dhe diabetin, dhe po trajtohet nga një mjek për shkak të torturave që pësoi në burgjet e tmerrshme të viteve 1980.

3- Mahin Akbari, i lindur në vitin 1963 në qytetin e Hendkhaleh Somehsara, ishte i burgosur politik nga viti 1985 deri në 1987 në burgun e Rashtit.

4- Azra Taheri, e lindur më 1965, e burgosur politike në Burgun e Rashtit nga viti 1986 deri më 1988, vuan nga diabeti i rëndë për shkak të torturave në burg dhe po trajtohet nga një mjek.

5- Narges Shirbacheh, e lindur në 1962 në Rasht. Ajo ka vuajtur shumë për shkak të pengmarrjes dhe burgosjes së burrit të saj dhe po përballet me sëmundje të ndryshme.

6- Simorkh Bozorg Ziaberi, e lindur në vitin 1967, në Ziaber të Somehsara, vuan nga astma e rëndë, sipas certifikatës së mjekut të saj specialist.

7- Zahra Haghgoo, e lindur në 1962 në Rasht.

8- Aqil Rahnama Behembari, i lindur më 1962. I burgosuri politik ishte burgosur në burgjet Rasht, Somehsara, Evin, Ghezelhesar dhe Gohardasht nga viti 1981 deri në 1995.

Irani është i rrënuar me krizën Covid-19. Varianti i ri Delta përhapet me shpejtësi në të gjithë Iranin, duke vrarë një iranian çdo dy minuta. Statistikat e modifikuara të regjimit tregojnë gjithashtu fytyrën e zymtë të një krize humanitare në Iran.

“Numri i pacientëve me Covid-19 dhe vdekjet po rriten. Kjo ndodh ndërsa vala e pestë Covid-19 nuk e ka arritur kulmin. Duke pasur parasysh rrethanat aktuale, ne kemi nevojë për të paktën 180 milion doza të vaksinave të huaja të besueshme, “shkroi e përditshmja shtetërore Hamdeli më 14 gusht.

“Organizatat ndërkombëtare bien dakord që incidenca dhe shkalla e vdekshmërisë në Iran do të rritet për të paktën muajin e ardhshëm. Sigurisht, një parashikim i tillë është për situatën dhe kushtet normale ku nuk ka tubime dhe ceremoni të rastit në vend, ”shton Hamdeli.

Shtretërit e spitaleve bëhen bosh vetëm kur vdes një pacient me COVID

“Ne jemi në prag të një katastrofe dhe vendi është lënë fjalë për fjalë të jetë në katastrofë. Nuk ka shtretër bosh spitalorë. Shtretërit bëhen bosh vetëm pasi një pacient vdes, “citoi agjencia e lajmeve ISNA iraniane ISNA mjekun Aram Eshaqi më 3 gusht.

Ky është vetëm maja e ajsbergut në Iran, ku koronavirusi ka përfshirë vendin dhe për pesë ditë rresht, numri zyrtar i vdekjeve tejkaloi 500 raste. Kjo ndërsa opozita Muxhahedine (MEK/PMOI) ka deklaruar se numri aktual i viktimave nga Covid-19 është më shumë se 1,700 në ditë.

Një ditë më parë, ish -zëvendësministri i Shëndetësisë Iraj Harirchi kishte dhënë fakte prekëse për krizën shëndetësore në Iran. “Statistikat zyrtare të njerëzve të shtruar në spital dhe atyre që vdesin nga Covid-19 mund të ndryshojnë pak nga numrat e vërtetë,” citoi agjencia e lajmeve Mehr Harirchi më 2 gusht.

“Parashikimet e kryera nga një universitet me bazë në SHBA tregojnë se në gjashtë javë numri ynë i vdekjeve nga Covid-19 do të arrijë në 600 në ditë, dhe ndoshta edhe 800,” shtoi Harirchi. Në të njëjtën ditë, Ministria e Shëndetësisë kishte deklaruar se 411 pacientë me Covid-19 kanë humbur jetën nga sëmundja virale.

Të Dielën, 8 Gusht, tre ditë pasi Ibrahimi Raisi u përurua si presidenti i ri i regjimit, regjimi klerikal dha urdhër për nëntë ekzekutime në tre mjedise burgu. Një varje tjetër të hënën e çoi totalin në të paktën 22 për muajin gusht, dhe më shumë se 200 që nga fillimi i vitit. Dyzet e tetë dënime me vdekje janë zbatuar në korrik, kohë gjatë së cilës tre avokatë të të drejtave të njeriut u akuzuan për përhapje të propagandës dhe komplot për të përmbysur sistemin në pushtet, më pas u dënuan me burgim shumëvjeçar.

Të dy veprimet e gjyqësorit iranian përfaqësojnë tendenca të ruajtjes së veprimeve në Iran nën regjimin e mullahëve, i cili njihet gjerësisht për shkallën më të lartë të ekzekutimeve për frymë. Teherani në mënyrë rutinore hedh poshtë kritikat ndërkombëtare për këto shifra si dhe të dhënat e përgjithshme të të drejtave të njeriut, shpesh duke ngritur akuza të parëndësishme kundër “arrogancës globale” në një përpjekje për të tërhequr vëmendjen nga mbështetja e hapur e regjimit në dënimin kapital në rastet që qartë nuk plotësojnë standardet ndërkombëtare.

Ndonjëherë, gjyqësori i regjimit ka vonuar zbatimin e dënimeve me vdekje ose madje është zotuar publikisht se do të rishqyrtojë rastet e motivuara politikisht nën presionin e fortë ndërkombëtar. Por në pothuajse çdo rast, regjimi vazhdon me dënimin e paracaktuar menjëherë pasi protesta të ketë pushuar.

Ky ishte rasti, për shembull, gjatë valës së fundit të ekzekutimeve, kur regjimi kreu varjen e Sajad Sanjari në përputhje me dënimin e tij të dyshuar për vrasje të vitit 2012. Në kohën e arrestimit të tij, Sanjari ishte vetëm 15 vjeç, duke e bërë dënimin e tij me vdekje një shkelje shumë të qartë të ligjit ndërkombëtar.

Shtatë avokatë e aktivistë civilë janë arrestuar nga forcat e sigurisë dje në Teheran dhe janë transferuar në një vend të panjohur.

Sipas Agjencisë së Lajmeve për të Drejtat e Njeriut, këta persona janë identifikuar si Arash Kikhsarvi, Mostafa Nili, Mehdi Mahmoudian, Mohammadreza Faqihi, Mohammad-Hadi Arefian Kaseb, Maryam Afrafaraz, dhe Leila Heidari. Sendet e tyre personale, duke përfshirë smartfonët, janë konfiskuar. Mehdi dhe Mostafa janë arrestuar në zyrat e tyre.

Sipas raporteve, këto arrestime janë bërë pa urdhër arresti. Ali Mojtahedzadeh, avokat iranian, tha sot në Twitter se këta avokatë kishin në plan t’i hidhnin në gjyq zyrtarët iranianë për neglizhencë lidhur me pandeminë e COVID-19. Disa raporte thonë se ata kishin ndërmend të hidhnin në gjyq edhe Liderin Suprem të Iranit, Ali Khamenei.

Leila është liruar sot.

Javën e shkuar, varianti Delta i virusit vdekjeprurës COVID-19 ka bërë kërdinë nëpër qytetet iraniane. Në Teheran, numri i ditor i vdekjeve arriti një rekord të ri prej 390 dje. Zëvendës Ministri i Hulumtimit dhe Teknologjisë në Ministrinë e Shëndetësisë të Iranit tha në një letër më 12 gusht se numri ditor i vdekjeve nga COVID-19 do të shkojë në 800 nëse situata nuk ndryshon.

Mediat shtetërore raportojnë për spitale dhe njësi të terapisë intensive të mbushura plot me pacientë të infektuar me COVID-19. Në të njëjtën kohë, varrezat janë të mbushura, dhe provincat raportojnë se nuk kanë vend mjaftueshëm për të varrosur trupat.

Iranianët po e fajësojnë haptazi Khamenei-n për vdekjen e viktimave të COVID-19, të cilat mund të ishin shpëtuar nëse ai nuk do t’i kishte ndaluar vaksinat e besueshme të prodhuara në SHBA e në Mbretërinë e Bashkuar.

Bilanci i vdekjeve nga Covid-19 në Iran po rritet me shpejtësi. Edhe vetë shifrat e fabrikuara të regjimit e tregojnë se sa e thellë është kriza. “Të gjitha zyrat, bankat, dhe bizneset do të jenë të mbyllura nga e hëna deri të shtunën tjetër,” ka thënë zëdhënësi i Taskforcës së regjimit për Luftimin e Covid-19.

Presidenti i ri i regjimit, Ebrahim Raisi, shpalli të shtunën se është miratuar importimi i 30 milion dozave të vaksinave. “Por ekspertët besojnë se, për ta vënë nën kontroll situatën aktuale të padëshirueshme të Covid-19, duhet të sigurojmë 60 milion doza vaksinash,” shtoi Raisi.

Por çfarë ka ndodhur këto ditët e fundit që i ka bërë autoritetet e regjimit, të cilat kishin kohë që implementonin një politikë çnjerëzore të Covid-19 të drejtuar nga Lideri i tyre Suprem Ali Khamenei, të flasin tani për sigurinë e njerëzve?

Khamenei e pati ndaluar hyrjen e vaksinave të besueshme kundër Covid-19 në janar 2021. Në mars 2020, ai kishte thënë: “Nuk duhet ta bëjmë kaq të madhe çështjen e këtij koronavirusit.” Autoritetet e regjimit kanë ndjekur shembullin e Khamenei-t duke e minimizuar krizën e duke folur kundër vaksinimit.

Çfarë e ka nxitur Khamenei-n të dalë papritmas në televizion më 11 gusht dhe ta quajë Covid-19-ën si një “virus i egër” e të thotë se ai duhet të jetë “përparësi” e regjimit? A nuk ishte Khamenei ai që e pati quajtur këtë virus vdekjeprurës si një sprovë dhe bekim?

Pas protestave madhore të Iranit në nëntor 2019, të cilat i shkundën themelet e regjimit, Khamenei po priste dëshpërimisht për një shpëtimtar që ta mbronte regjimin e tij nga kryengritjet e popullit. Ky shpëtimtar qe shpërthimi i koronavirusit, të cilin regjimi e ktheu në një krizë të madhe humanitare përmes mashtrimeve e mosveprimit.