Pavarësisht mobilizimit të IRGC-së dhe forcave të tjera represive, kryengritja dhe protestat në provincën Sistan dhe Baluchistan vazhdojnë. Mbrëmjen e së shtunës, të rinjtë e rebeluar bllokuan autostradën e Zahak në Zabul për të mos lejuar lëvizjen e forcave represive. Ata thërrisnin, “Poshtë Khamenei, poshtë Garda Revolucionare.”

Në të njëjtën ditë, të rinjtë Baluch u vunë zjarrin gomave të makinave, duke bllokuar autostradën Bahou-Kalat (në distriktin Dashtiari – provinca Sistan dhe Baluchestan) drejt Chabahar. Ata bllokuan edhe autostradën Jask-Chabahar në zonën e Karavan duke u vënë flakën gomave të makinave.

Mbrëmjen e së premtes, të rinjtë e rebeluar ndezën zjarre për të bllokuar lëvizjen e forcave represive klerikale në Panj Shir Mir Java. Të rinjtë Baluch gjithashtu bllokuan autostradën dhe u vunë flakën posterave të Khomeini-t në Qasr-e-qand.

Regjimi klerikal ka arrestuar qindra të rinj Baluch dhe ka mobilizuar Forcat kufitare të Sigurisë në kryqëzimet e Saravan për të mos lejuar vazhdimin e kryengritjes. Nga frika e sulmeve të të rinjve Baluch, regjimi ka vënë gjithashtu barriera betoni përreth bazave të Gardës Revolucionare në Suran.

Ndërkohë, organizata që monitoron sigurinë kibernetike dhe qeverisjen e internetit, Netblocks, ka raportuar bllokime të konsiderueshme të Internetit në Iran pas protestave në Sistan dhe Baluchestan.

Protestat e nëntorit 2019 në Iran

Gjatë javës së shkuar, një lëvizje protestuese është zgjeruar dhe ka përfshirë një pjesë të madhe të provincës iraniane Sistan dhe Baluchistan, pas një përplasjeje të hënën midis Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) dhe hamajve të lëndës djegëse në atë zonë. Demonstrata solidariteti janë parë edhe në disa qytete të tjera të mëdha nëpër Iran, ku shumë pjesëmarrës kanë shfrytëzuar rastin për ta dënuar të tërë regjimin klerikal dhe për të bërë thirrje për ndryshim regjimi.

Ky varg incidentesh tregon se shoqëria iraniane është ende në një gjendje shpërthyese, më shumë se tre vite pas një kryengritjeje mbarëkombëtare e cila e solli temën e ndryshimit të regjimit në qendër të diskursit publik.

Protestat e kohëve të fundit nuk janë thjesht një kujtesë për dobësinë e regjimit; ato shërbejnë për të theksuar brutalitetin dhe përbuzjen ndaj të drejtave njerëzore që e bën këtë regjim kaq të padenjë për legjitimitetin ndërkombëtar që i është dhënë gjatë ndërveprimeve të kohëve të fundit me shumicën e shteteve perëndimore. Edhe ndërkohë që vazhdonin protestat dhe shtypja e tyre, kjo ofertë legjitimiteti është përsëritur në formën e planeve për Forumin e Biznesit Europë-Iran, i cili do të fillojë të hënën me pjesëmarrjen e kreut të politikës së jashtme të Bashkimit Europian, Josep Borrell, mes të tjerësh.

Protestat shpërthyen në Saravan të provincës Sistan dhe Baluchistan, në Iranin jug-lindor, pasi forcat e regjimit hapën zjarr mbi një grup hamajsh të varfër të lëndës djegëse, duke vrarë e plagosur dhjetëra prej tyre. Protestat u përhapën me shpejtësi në mbarë provincën, dhe protestuesit e zemëruar morën në shënjestër qendrat represive të regjimit, duke treguar kështu se regjimi ka dështuar në vënien nën kontroll të shoqërisë së trazuar.

Të rinjtë në lagjen Sarjangal pranë Zahedan-it, qendrës së provincës Sistan dhe Baluchistan, hynë me forcë dhe e morën nën kontroll një bazë të Gardës Revolucionare (IRGC) pavarësisht faktit që IRGC kishte hapur zjarr mbi turmën.

Sipas raporteve të marra nga Rezistenca Iraniane, regjimi ka dërguar automjete ushtarake në Sistan dhe Baluchistan. Si përgjigje, banorët kanë krijuar bllokada për t’i penguar forcat shtypëse. Pronarët e bizneseve të vogla në qytetet Zahedan dhe Iranshahr kanë dalë në grevë në solidaritet me njerëzit që kanë ngritur krye në mbarë provincën.

Më 27 shkurt, të rinjtë e rebeluar u vunë zjarrin zyrave të distriktit Ashar, 60 km nga qyteti Sarbaz. Në të njëjtën kohë, protestuesit bllokuan aksin Panjshir-Mirjavah dhe aksin e tranzitit Chabahar-Kanarak për të mos lejuar ardhjen e përforcimeve të tjera.

Protestuesit në Zahedan bllokuan rrugët në “sheshin Khomeini” në hyrje të qytetit mbrëmjen e së premtes. Në një tjetër zhvillim, banorët e Sarbaz i vunë zjarrin kioskës së policisë në “Urën Sarbaz.”

Me përshkallëzimin e një krize në krye të qeverisë iraniane dhe në mesin e sanksioneve ekonomike, mediat shtetërore dhe zyrtarët e qeverisë po i kushtojnë gjithnjë e më shumë vëmendje Organizatës Muxhahedine të Popullit të Iranit (PMOI/MEK). Është sikur sa herë që ngrenë sytë lart, shohin opozitën e tyre të vjetër në çdo sfidë të brendshme e ndërkombëtare.

E përditshmja shtetërore Mostaghel, e cila e konsideron veten në anën e fraksionit reformist, ka shkruar më 23 shkurt një artikull me titull “Dogmatizmi i Verbër”:

“Zgjedhjeve po u bëhet shumë reklamë. Sigurisht, jo vetëm reklama të shëndetshme e përfshirëse, por në shumë raste reklamim destruktiv. Është si t’i bësh varrin vetes në fushën e zgjedhjeve. A thua se nuk e shohin se armiku në formën më të padukshme po projekton shumë lloje konspiracionesh kundër sistemit në këtë hendek.”

Një rezolutë e Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së që i tronditi të gjithë

Kjo gazetë u përpoq të tërhiqte vëmendjen drejt kontradiktës kryesore të qeverisë iraniane, duke vënë në dukje gjendjen delikate të zgjedhjeve të ardhshme. Gazeta shkruan:

“Ata nuk e shohin që, në po ato ditë kur [shefi bërthamor i OKB-së, Rafael] Grossi vjen në Teheran, ata thërrasin me sllogane për t’i larguar inspektorët, armiku më i keq i sistemit, MEK, jashtë vendit, ka regjistruar një rezolutë dypartiake, të nënshkruar nga 113 anëtarë të Dhomës së Përfaqësuesve në SHBA. Ata po e shfrytëzojnë në mënyrë strategjike atë kundër integritetit të sistemit.

“A e kanë lexuar këta radikalë përmbajtjen e rezolutës kongresionale të SHBA që i tronditi të gjithë? Një rezolutë që mbështet strategjinë e ligë të MEK për ta përmbysur [regjimin] dhe që i ka përshkruar hapat që MEK po ndërmerr kundër sistemit të Republikës Islamike si ‘parimorë’ dhe ‘të dobishëm.’”

Panik nga një kryengritje përtej nëntorit 2019

Kjo gazetë shpreh frikën e saj nga një kryengritje e mundshme si ajo e nëntorit 2019 duke shkruar: “Përmes rrjetit të tyre satelitor, ata nuk ndalojnë së nxituri të rinjtë për të shkaktuar kaos e mosbindje. MEK praktikisht e ka pushtuar hapësirën kibernetike dhe i fton të rinjtë të armatosen duke prodhuar video, dokumente, e artikuj të përditshëm. Një Zot e di se çfarë kanë përgatitur për ne në trazirat e ardhshme.”

Në fund, gazeta i drejtohet fraksionit rival duke i thënë se janë në të njëjtën situatë, dhe shkruan:

“Pse nuk e kuptoni, në një situatë ku MEK me 40 vite urrejtje të verbër ndaj Republikës Islamike (pavarësisht çdo fraksioni apo rryme), nuk zmbrapsen as edhe një centimetër, sulmet tuaja mbi reformistët vetëm sa e përgatisin terrenin për goditje të mëtejshme nga ana e MEK ndaj integritetit të sistemit?”

“Nëse kjo procedurë vazhdon, dhe me veprimet e tyre hendeku brenda sistemit zgjerohet edhe më tej, asnjëri nga fraksionet nuk do të përfitojë nga kjo gjë, por do të fitojë armiku që është betuar të na përmbysë. Shpimi i anijes do të na çojë të gjithëve drejt mosekzistencës.”

Sot është dita e gjashtë e protestave të Sistan dhe Baluchestan të cilat filluan në Saravan, në jug-lindje të Iranit. Protestat shpërthyen më 22 shkurt kur transportuesit Baluch të lëndës djegëse u grumbulluan pranë një baze të Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) në kufi të Saravan-it për të protestuar mbylljen e kufirit. Anëtarët e Gardës, të cilët kishin hapur gropa të gjera në kufi për të mos lejuar kalimin e transportuesve të lëndës djegëse, qëlluan mbi protestuesit, duke vrarë e plagosur dhjetëra njerëz.

Regjimi e ndërpreu lidhjen me internetin mbrëmjen e së mërkurës për t’i qetësuar protestat në Sistan dhe Baluchestan. Por megjithatë, përplasjet sporadike dhe forma të tjera protestash kanë vazhduar dhe janë përhapur në disa qytete të tjera të provincës, duke përfshirë qendrën e provincës, Zahedan.

Qeveria sjell vazhdimisht përforcime nga provinca të tjera, duke përfshirë Isfahan-in në Iranin qendror dhe provincën fqinje Kerman.

Transportimi i lëndës djegëse, e vetmja mundësi punësimi në provincën e varfër

Termat “transportues lënde djegëse” dhe “hamall kufiri” janë një pasojë fatkeqe e 42 viteve korrupsion e keqmenaxhim nën regjimin iranian, të cilat kanë rezultuar në një mungesë të konsiderueshme mundësish për punë, sidomos për iranianët në perëndim e në lindje të vendit.

Shumë njerëz në provincën Sistan dhe Baluchestan të Iranit jug-lindor detyrohen të transportojnë lëndë djegëse përtej kufirit, ndërsa iraniano-kurdët në Iranin perëndimor, të quajtur “Kolbar” në gjuhën e tyre vendase, detyrohen të bartin ngarkesa të mëdha mbi shpinë e t’i transportojnë përtej kufirit, në mënyrë që të fitojnë bukën e gojës. Transportuesit e lëndës djegëse dhe kolbar-ët kategorizohen si “kontrabandistë” nga regjimi dhe merren në shënjestër rregullisht nga forcat e sigurisë. Me çdo ngarkesë që e transportojnë përtej kufirit, transportuesit e lëndës djegëse dhe Kolbar-ët vënë në rrezik jetën.

Provinca e dytë më e madhe e Iranit, Sistan dhe Baluchestan, është gjithashtu një nga më të varfrat sipas mediave shtetërore iraniane.

Një raport i gushtit 2020 thotë se, nga 20 rajonet me varfërinë më të madhe në Iran, 14 ndodhen në zonat rurale të provincës Sistan dhe Baluchistan, me varfëri që shkon në shifrat 75-90%.

Agjencia shtetërore e lajmeve ILNA shkruante në janar se Sistan dhe Baluchistan kishte 141,000 fëmijë e adoleshentë të privuar nga arsimimi, dhe se këto shifra janë përsëritur që në 2014-ën.

Në gusht 2019, Drejtori i Përgjithshëm i provincës për Çështjet e Grave dhe të Familjes tha për agjencinë shtetërore të lajmeve IRNA se kjo provincë ka numrin e tretë më të lartë të martesave të fëmijëve në Iran.

Në janar 2019, agjencia shtetërore e lajmeve ISNA pati shkruar se 12,000 fëmijë në Sistan dhe Baluchistan vuanin nga kequshqyerja, dhe se kjo ishte tre herë më shumë sesa mesatarja e të gjithë Iranit.

Plani Razzaq

Kufiri u mbyll më 22 shkurt sipas Planit Razzaq, si një mënyrë për t’i “organizuar” transportuesit e lëndës djegëse, sipas mediave shtetërore.

Sipas planit, që drejtohet nga IRGC, banorët që jetojnë brenda një rrezeje prej 20 kilometrash nga kufiri lejohen të blejnë lëndë djegëse dhe ta transportojnë atë përtej kufirit për ta shitur. Kjo ndërkohë që shumë transportues janë njerëz të varfër që jetojnë nëpër periferi të qyteteve të vogla më shumë se 20 kilometra nga kufiri. Vetëm ata që kanë një kartë identiteti të miratuar nga IRGC mund ta transportojnë lëndën djegëse përtej kufirit, dhe ata që nuk janë të regjistruar bëhen shënjestra të lehta për regjimin.

Shumë besojnë se IRGC i sheh transportuesit e lëndës djegëse si rivalë dhe se ky plan i ri është një mënyrë që IRGC ta monopolizojë shitjen e lëndës djegëse për të marrë fitime të mëdha.

Për shkak të krizës ekonomike në Iran dhe sanksioneve, regjimi iranian ka nevojë për burime financiare në shkallë të gjerë për veprimtaritë e tij luftënxitëse e terroriste në rajon.

IRGC është gjithashtu famëkeqe për rolin e saj në trafikimin dhe shpërndarjen e narkotikëve brenda dhe jashtë Iranit, gjë që tani është vënë në fokusin e vëmendjes ndërkombëtare.

Pas kryengritjes në Sistan dhe Baluchestan, mbrëmjen e së enjtes, të rinjtë e rebeluar u vunë zjarrin zyrave qendrore të Gardës Revolucionare në Suran (provinca Sistan dhe Baluchestan). Protestuesit në Suran dogjën goma makinash për t’ua bllokuar përforcimeve të IRGC-së rrugët drejt qytetit, dhe përplasjet me rojat represive vazhduan në pjesë të ndryshme të qytetit për orë të tëra.

Banorët e guximshëm të Bampur sulmuan stacionin e Forcave të Sigurisë së Shtetit nq qytet mbrëmjen e djeshme dhe u përplasën me forcat represive. Sot në mëngjes, helikopterët e IRGC-së mund të shiheshin duke fluturuar mbi Chabahar.

Regjimi klerikal ka dërguar dhjetëra automjete me njësi speciale nga Isfahani e provinca të tjera fqinje për të shtypur popullin Baluch dhe për ta ulur dallgën e kryengritjes në provincë. Të premten, më 26 shkurt 2021, u raportua që interneti ishte ndërprerë plotësisht në qytetet Zahedan dhe Dashtiari.

Mehdi Shamsabadi, zëvendës Guvernatori i Sistan dhe Baluchestan për çështjet e Inteligjencës dhe Sigurisë, pretendoi në një intervistë me agjencinë e lajmeve ILNA dje se “Provinca Sistan dhe Baluchestan është e qëndrueshme për sa i përket sigurisë dhe qytetet e provincës janë plotësisht të qeta.” Ai i përshkroi protestat popullore si thashetheme dhe tha për ILNA se “pas asaj që ndodhi në Saravan, disa njerëz u përpoqën ta shfrytëzonin rastin për të sulmuar pikat e kontrollit në Korin dhe Qaleh Bid. Ai pretendoi se sulmuesit “nuk ishin nga populli por i përkisnin Mujahedin-e Khalq(MEK/PMOI).” Ai i akuzoi grupet opozitare se “përpiqen të përfitojnë nga turbullira për ta destabilizuar situatën në provincë.”