Iranianët mezi arrijnë të sigurojnë jetesën dhe po përballen me krizën e Covid-19 si dhe me vështirësi të ndryshme ekonomike, si rritja e jashtëzakonshme e çmimeve dhe inflacioni. Mediat shtetërore e pranojnë se korrupsioni i mullahëve dhe politikat e gabuara ekonomike ua kanë shkatërruar jetën iranianëve.
“mungesa e artikujve dhe çmimet tepër të larta nuk po largohen. Dje, ashtu si ditët e tjera këto shtatë muaj të fundit, njerëzit po rrinin në radhë të gjata për të blerë mish pule,” shkruante të mërkurën shtetërorja Vatan-e Emrooz.
“Pakënaqësia e popullit vitin e fundit është rritur për shkak të shumë arsyeve. Populli po vuan nga probleme të shumta ekonomike, politike, kulturore dhe shoqërore,” shkruante e përditshmja shtetërore Arman të enjten.
“Në dhjetor 2019, Hossein Salahvarzi, Zëvendës President i Dhomës iraniane të Tregtisë dhe Industrisë, e renditi Iranin të 119-in në botë bazuar në një raport global që krahasonte vendet e ndryshme sipas 9 treguesve të mundësive të biznesit, arsimit, shëndetësisë, sigurisë, lirive individuale, dhe cilësisë së qeverisjes,” shton e përditshmja Arman.
“Sipas grafikut zyrtar të Bankës Qendrore, inflacioni në 2018-ën ka arritur në 31.2%, ndërsa në 2019-ën 41.2%. Sipas raportit të fundi nga Ministria e Ekonomisë, inflacioni i deklaruar në 2020-ën e ka kaluar shifrën 44%,” shkruante të premten agjencia shtetërore e lajmeve Tasnim.
Iranin e ka pllakosur kriza e Covid-19. “Vala e katërt e koronavirusit po poërhapet me shpejtësi në mbarë vendin,” shkruante të enjten e përditshmja shtetërore Mostaghel. Populli po lufton edhe me varfërinë. Kështu, shoqëria e Iranit është në prag të një shpërthimi shoqëror.
Regjimi e ka përdorur krizën e koronavirusit dhe viktimat në masë të saj për të parandaluar një kryengritje tjetër. “Kriza e Covid-19 aktualisht po e pengon rebelimin e popullit të varfër,” the të enjten Ahmad Tavakoli, anëtar i Këshillit të Ekspediencës të regjimit, lidhur me këtë.
Megjithatë, pavarësisht politikave çnjerëzore të regjimit lidhur me Covid-19, pas një pauze të shkurtër në dimër kanë filluar sërish protestat e përditshme nga të gjithë sektorët e shoqërisë, protesta të cilat janë përhapur në mbarë vendin.
Të mërkurën, pensionistët zhvilluan tubimet e tyre mbarëkombëtare për të 10-tën herë rresht. Ata thërrisnin me sllogane si “S’mund ta durojmë më këtë padrejtësi,” “Nuk do të votojmë më. Kemi dëgjuar shumë gënjeshtra,” duke treguar që politika çnjerëzore e regjimit për sa i përket Covid-19 ka dështuar.
Tani regjimi i mullahëve po përballet me dy fakte. Së pari, trazimi i shoqërisë; siç tha Tavakoli, “Njerëzit janë në një gjendje kaq të vështirë saqë ato gjëra [kryengritjet] që s’duhet të ndodhin, ndodhin.” Kjo sepse njerëzit kanë probleme të rënda në sigurimin e jetesës. “Situata për njerëzit me të ardhura të ulëta është e vështirë, dhe çmimet po rriten ditë pas dite. Kjo situatë është shqetësuese,” tha Ahmad Janati, kryetar i Këshillit të Gardianëve të regjimit, të enjten. Njerëzit s’mund t’i durojnë më politikat, veprimet dhe korrupsionin e regjimit, të cilat ua kanë shkatërruar jetën. Kështu, masat shtypëse të regjimit dhe politika e tij çnjerëzore për Covid-19 nuk janë më të afta ta parandalojnë kryengritjen e popullit kur ajo të ndodhë.
Të mërkurën, një letër iu dërgua Presidentit të SHBA Joe Biden, e cila mbante nënshkrimet e më shumë se 300 akademikëve, profesionistëve dhe udhëheqësve të biznesit iraniano-amerikan. Letra përshëndeti vendimin e Shtëpisë së Bardhë për të mbajtur lehtësimet e sanksioneve nga regjimi iranian në pritje të kthimit të plotë të saj në përputhje me marrëveshjen bërthamore të vitit 2015, por ajo gjithashtu nxiti administratën që të përshtatë politikën e saj të Iranit në një grup shumë më të gjerë të përparësive.Ndërsa nënshkruesit vunë në dukje se qëndrimi i Biden mbi negociatat bërthamore “na jep shpresë”, ata gjithashtu e paralajmëruan atë kundër përsëritjes së gabimeve që ata besojnë se janë përsëritur në qarqet e politikës perëndimore gjatë gjithë historisë së katër dekadave të regjimit iranian. Letra sugjeroi që politikëbërës të panumërt kanë blerë një “fabul” në lidhje me fraksionet politike në regjimin iranian dhe kjo i ka çuar ata të japin lëshime të pafituara me shpresën për të fuqizuar zyrtarë “të moderuar” të cilët mund të mbikëqyrin reformat serioze të sistemit teokratik.Ky fenomen diskutohej në mënyrë të dukshme në 2013 me zgjedhjen e Presidentit të regjimit Hassan Rouhani.
Të dielën e kaluar, protestat u regjistruan se po zhvilloheshin në të paktën 20 qytete iraniane ndërsa afërsisht 18 milion pensionistë të vendit vazhduan aktivitetet e tyre gjatë një cilësie në rënie të jetës dhe mungesës në rritje të aksesit në prodhimet e ndryshme të ushqimit. Disa protesta janë zhvilluar në një shkallë të ngjashme që nga fillimi i këtij viti, dhe duket sikur aktivizmi i pensionistëve po shoqërohet nga një numër në rritje protestash nga të rinjtë e Iranit, shumë prej të cilëve shprehin një axhendë më të gjerë politike dhe një dëshirë të vazhdueshme për ndryshimin e regjimit.Zgjedhjet e rreme parlamentare të regjimit në shkurt 2020, kishin nivelin më të ulët të pjesëmarrjes së votuesve në historinë e regjimit. I njëjti rezultat u nxit gjithashtu nga një lëvizje e gjatë për bojkot elektoral, e udhëhequr nga Organizata Popullore Muxhahedine e Iranit, e cila nxiti popullatën e përgjithshme të mohojë legjitimitetin e sistemit klerikal dhe “të votojë për ndryshimin e regjimit”.
Të enjten, një konferencë online u mbajt në Gjermani. Ngjarja paraqiti vërejtje nga një numër aktivistësh irano-gjermanë, anëtarët aktualë dhe ish anëtarët e Bundestagut Gjerman, shumica e të cilëve ofruan rekomandime për ndryshime të politikave në lidhje me Iranin, si në Berlin dhe në të gjithë botën perëndimore.
Ky fokus u pasqyrua me titullin: “Riorganizimi i politikës së Iranit”.
Znj. Maryam Rajavi, Presidentja e zgjedhur e NCRI, i dërgon një video mesazh konferencës. Në fjalën e saj, ajo tha se 40 vjet marrëdhënie perëndimore me këtë regjim kanë provuar se “çdo lëshim e bën regjimin edhe më të pamëshirshëm”. Ajo gjithashtu vuri në dukje se shembujt e fundit të kësaj pamëshirshmërie përfshijnë vrasjen e 1,500 aktivistëve në mes të një kryengritjeje mbarëkombëtare në nëntor 2019. Pavarësisht kësaj, zonja Rajavi tha: “flaka e rezistencës po ngrihet përsëri në të gjithë Iranin” në formën e protestave të ndryshme anti-qeveritare që mbështeten nga një alternativë e besueshme demokratike ndaj regjimit klerikal. Ajo më pas përfundoi vërejtjet e saj duke theksuar se në mes të këtyre protestave dhe në vazhdën e bisedimeve të Vjenës, politikëbërësit perëndimorë së shpejti do të detyrohen të marrin në konsideratë në cilën anë janë: atë të një diktature që kohët e fundit u përpoq të kryente terrorizëm në Evropë apo ajo e njerëzve që vuajnë nën sundimin e saj.
Ish-anëtari i Bundestagut Otto Bernhardt u tregoi shikuesve të konferencës se ai ishte pjesë e një kontingjenti politikanësh gjermanë të cilët e kanë mbështetur atë lëvizje që nga viti 2005 si pjesë e Komitetit të Solidaritetit Gjerman për një Iran të Lirë. Grupe të ngjashëm ekzistojnë në të gjithë Evropën dhe Amerikën e Veriut, dhe siç vuri në dukje Bernhardt, përpjekjet e tyre kolektive ndihmuan për të siguruar zhvendosjen e mijëra anëtarëve të grupit kryesor përbërës të NCRI, Organizata Popullore Muxhahedine e Iranit (PMOI-MEK), nga qëndrimi në Irak në Shqipëri dhe vende të tjera.
Mbi 1,500 njerëz janë vrarë gjatë Kryengritjes Mbarëkombëtare të Popullit Iranian në nëntor 2019.
Ditët e fundit, zyrtarët e regjimit të mullahëve, mes grindjeve të tyre të brendshme, kanë akuzuar njëri-tjetrin për vrasjen e protestuesve të pafajshëm gjatë protestave madhore të Iranit në nëntor 2019. Sipas Organizatës Muxhahedine të Popullit të Iranit (PMOI/MEK), forcat e sigurisë të regjimit kanë vrarë mbi 1500 protestues.
“Sekretari i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të Iranit [Ali Shamkhani] ka shpallur së fundmi se dëmet e incidenteve [kryengritjes] të nëntorit 2019 ndaj [regjimit] mund të ishin parandaluar. Fajin e ka Ministri i Brendshëm,” tha Ahmad Alirezabeigi, anëtar i parlamentit të regjimit, të enjten.
Ai akuzoi Ministrin e Brendshëm të regjimit, Abdolreza Rahmani Fazli, se ka “gjakun e popullit në duar,” duke shtuar se “ai nuk është i kualifikuar për të mbajtur përgjegjësinë e rrezikshme” të organizimit të farsës së zgjedhjeve presidenciale të regjimit, dhe kërkoi shkarkimin e tij.
Fjalët e Alirezabeigi nënvizojnë faktin që ruajtja e pushtetit nga regjimi është në rrezik, pasi farsa e zgjedhjeve presidenciale mund të çojë në një kryengritje mbarëkombëtare.
Nga frika e reagimit të popullit, Ministria e Brendshme e regjimit është përpjekur ta minimizojë rolin e saj në vrasjen e protestuesve të pafajshëm gjatë protestave madhore të Iranit në nëntor 2019. Duke i quajtur iranianët “banditë,” Zëvendës Ministri i Brendshëm Parlamentar tha: “në ndeshjen me banditët, fatkeqësisht, disa nga bashkatdhetarët tanë, si dhe disa nga forcat e sigurisë, humbën jetën apo u plagosën.”
Së fundmi edhe Mahmoud Sadeghi, një ish-deputet, e ka pranuar se regjimi ka vrarë qytetarë të pafajshëm.
“Në komisionet që kishin për detyrë trajtimin e [kryengritjes së nëntorit] është pyetur nëse ka patur shenja të grupeve opozitare, por ata thanë jo. I thashë Z. Shamkhani se këta janë njerëz. Ata po vrasin njerëz në rrugë. Çfarë po bëni? Do të vazhdoni të vrisni nëse ata vazhdojnë të dalin në rrugë? Shamkhani tha, po, do ta bëjmë,” thotë Sadgheri në një video të shpërndarë në rrjetet sociale.
Vlen të përmendet që Rahmani Fazli e ka mbrojtur paturpësisht rolin e tij në vrasjen e protestuesve dhe bllokimin e internetit gjatë protestave madhore të Iranit në nëntor 2019.
“Thonë që Rahmani e bllokoi internetin në atë kohë. Sigurisht që e bëra sepse ata i komandonin e i trajnonin [njerëzit] përmes internetit. Pse mërziten njerëzit? Ata po përpiqeshin të nisnin një luftë civile. Si zyrtarë të sigurisë së vendit, ne i kishim gjurmuar veprimtaritë e tyre; ata kishin muaj të tërë që bënin plane,” ka thënë Rahmani në qershor 2020.
Raportet e marra nga Organizata Muxhahedine e Popullit të Iranit (PMOI/MEK) tregojnë se në Iran vazhdojnë protestat nga të gjithë sektorët e shoqërisë. Pensionistët e Organizatës iraniane të Sigurimeve Shoqërore kanë mbajtur tubime në mbarë vendin të mërkurën, duke kërkuar pensionet e vonuara dhe paga më të larta teksa inflacioni vazhdon të rritet.
Protestuesit thërrisnin: “Kemi dëgjuar shumë gënjeshtra, nuk do të votojmë më,” “Deri sa t’i fitojmë të drejtat tona, do të jemi këtu çdo ditë,” “integriteti, sigurimi i jetesës janë të drejtat tona,” “Sigurime Shoqërore, turp të keni,” dhe “vendi ynë është plot me thesare, por pensionistët vuajnë.”
Të dielën, pensionistët zhvilluan protestat e tyre mbarëkombëtare për të nëntën javë. Znj. Maryam Rajavi, Presidentja e zgjedhur e opozitës, kishte thënë lidhur me këtë: “Protestat e pensionistëve plot dinjitet që jehojnë në mbarë vendin me thirrjet për ta bojkotuar farsën e zgjedhjeve [presidenciale], reflektojnë thirrjet protestuese të të gjithë iranianëve për të fituar të drejtat e tyre të plaçkitura nga regjimi pushtues e i korruptuar i mullahëve.”
Të hënën, aksionerët e plaçkitur të Bursës së Iranit reflektuan gjithashtu urrejtjen e tyre për regjimin dhe farsën e zgjedhjeve të tij presidenciale. Duke protestuar përpara parlamentit të regjimit, ata thërrisnin: “Kemi dëgjuar shumë gënjeshtra; nuk do të votojmë më.”
Rritja në flluskë e Tehran Stock Exchange (TSE – Bursa e Teheranit) më në fund shpërtheu, duke bërë që shumë njerëz t’i humbnin kursimet e një jete. Ata kishin investuar pasi regjimi kishte bërë premtime të fryra për një treg të suksesshëm të aksioneve.
Raportet nga MEK tregojnë gjithashtu se edhe ditët e fundit ka patur protesta në mbarë Iranin nga të gjithë sektorët e shoqërisë. Mësues nga institucione të ndryshme arsimore në Yazd të Iranit Qendror u grumbulluan përpara zyrës së Ministrisë së Arsimit në kryeqytetin e provincës për të kërkuar privilegjet e tyre të punës. Të martën, mësuesit në Shiraz dhe Karaj protestuan ndaj vendimit më të fundit të regjimit për ta ndryshuar planin e pensioneve.
Në Ahvaz të Iranit jug-perëndimor, një grup punëtorësh nga Departamenti i Ujit dhe Kanalizimeve i Ahvazit u grumbulluan përpara ndërtesës së guvernatorit, duke protestuar ndaj faktit që autoritetet nuk u përgjigjen kërkesave të tyre.
Më 6 prill, punonjësit e Departamentit ABFA të Khorramshahr zhvilluan një tubim, për të kërkuar pagat e vonuara. Ata thonë se kërkesat dhe pagat e tyre nuk u janë dhënë për tre muaj. Këto protesta tregojnë trazimin e shoqërisë dhe faktin se, ndryshe nga ç’thonë apologjetët e mullahëve, vështirësitë ekonomike të popullit iranian janë shkaktuar nga korrupsioni dhe politikat e gabuara ekonomike të regjimit.
“Pamundësia për të siguruar jetesën dhe frika e të ardhmes i ka mbushur me zemërim iranianët. Ata nuk i dëgjojnë fjalët [tona] dhe nuk i besojnë askujt. Ata vetëm mallkojnë [regjimin] dhe kërcënojnë. Pasojat janë fare të qarta. Kështu nuk do të mbijetojmë as edhe për një vit,” shkruante e përditshmja shtetërore Arman të mërkurën.
Ditët e fundit, në një video që qarkullon në rrjetet sociale, Mahmoud Sadeghi, ish-anëtar i parlamentit, e ka pohuar se forcat e sigurisë të regjimit kanë vrarë protestues të pafajshëm gjatë protestave madhore të Iranit në nëntor 2019.
“Në komisionet që kishin për detyrë trajtimin e [kryengritjes së nëntorit] është pyetur nëse ka patur shenja të grupeve opozitare, por ata thanë jo. I thashë Z. Shamkhani se këta janë njerëz. Ata po vrasin njerëz në rrugë. Çfarë po bëni? Do të vazhdoni të vrisni nëse ata vazhdojnë të dalin në rrugë? Shamkhani tha, po, do ta bëjmë,” tha Mahmoud Sadeghi.
Ali Shamkhani është Sekretari i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare.
Gjatë protestave madhore të Iranit në nëntor 2019, njerëzit e zemëruar mësynë qendrat e represionit të regjimit dhe bënë thirrje për ndryshim regjimi. Kryengritja e nëntorit 2019 i tronditi themelet e regjimit. Kështu, për të mos lejuar rrëzimin e regjimit të tij, Lideri Suprem Ali Khamenei u dha urdhër forcave të sigurisë dhe Gardës Revolucionare (IRGC) që të “bëjnë çfarë të munden.” IRGC dhe Forcat e Sigurisë së Shtetit (SSF) vranë mbi 1500 protestues.
Regjimi refuzoi të shpallte se sa protestues ishin vrarë, dhe zyrtarët janë munduar ta minimizojnë numrin e dëshmorëve.
Ministria e Shëndetësisë e regjimit iranian e ka pranuar ditët e fundit që vendi është në mesin e një “vale të katërt” të infektimeve me koronavirus. Disa zyrtarë madje thonë se përhapja e sëmundjes kohët e fundit ka qenë edhe më e shpejtë dhe më vdekjeprurëse sesa valët e mëparshme, gjë që e ka shkakun pjesërisht tek fakti që variani britanik i virusit të Covid-19 po mbizotëron në shumicën e 31 provincave të Iranit, për të mos thënë në të gjitha provincat.
“Kur fillon një valë e re, ajo zgjat dy muaj, dhe mund ta reduktojmë amplitudën e valës me disa masa parandaluese, por nuk mund të shkaktojmë ndryshime në vetë valën. Spitalet dhe seksionet e terapisë intensive do të jenë plot për të paktën dy muaj dhe bilanci i vdekjeve do të rritet,” tha Payam Tabarsi, anëtar i këshillit shkencor të Taskforcës për Covid-19, për agjencinë shtetërore të lajmeve Mehr të mërkurën.
Sipas raporteve të mbledhura nga opozita iraniane, Organizata Muxhahedine e Popullit të Iranit (PMOI/MEK), mbi 245,600 njerëz kanë humbur jetën sipas shifrave deri të mërkurën.
Pavarësisht gjithë këtyre, shumë pak masa parandaluese janë marrë për të ndaluar përkeqësimin e situatës. Regjimi ka promovuar vetëm idenë e vendosjes së kufizimeve të reja mbi udhëtimin dhe grumbullimet publike në një pikë të papërcaktuar në të ardhmen pasi situata të përkeqësohet edhe më shumë sesa këto ditë. Vrojtimet më të fundit flasin për numrin më të lartë të vdekjeve në mbi 100 ditë, por llogaritjet nga Ministria e Shëndetësisë në fakt përfaqësojnë një keqraportim dramatik të bilanceve të infektimeve dhe vdekjeve.
Të paktën 22 anëtarë të familjeve të viktimave të vrara në kryengritjet e Nëntorit 2019 dhe Dhjetor 2009 u arrestuan të Mërkurën, 7 Prill 2021, kur policia ndaloi autobusin që i kthente ata nga Isfahan në Teheran. Forcat e sigurisë i çuan të arrestuarit në Burgun e Isfahanit.
Familjet kishin vizituar varrin e As’ad Bakhtiari, një hero kombëtar që i përkiste epokës së Revolucionit Kushtetues, në Isfahan dhe ishin duke u kthyer.
Të arrestuarit përfshijnë znj. Nahid Shirbisheh, znj. Mona Shirbisheh, znj. Houriyeh Farajzadeh, znj. Pouran Nazemi, z. Mehrded Bakhtiari, z. Manouchehr Bakhtiari, z. Kambiz Nowruz-zadeh, z. Ashkan Shirbisheh, z. Ariyan Shirbisheh, z. Znj. Sakineh Ahmadi, Znj. Hamideh Ketabdar, Z. Javad Lal Mohammadi, Z. Hashem Amini, Znj. Iran Allahyari, Z. Mohammad Karimi, Z. Mahyar Zafarmehr dhe dy vajzat e tij, Z. Yashar Tabrizi dhe dy vajzat e tij, dhe Znj Namvar dhe vajza e saj