Në provincën më në juglindje të Iranit, Sistan dhe Baluchistan, autoritetet e regjimit kanë penguar sistematikisht rrugët e përdorura nga transportuesit e karburantit, të njohur si ‘soukhtbar’, për të transportuar sasi të naftës përtej kufirit me Pakistanin. Portierët, pothuajse ekskluzivisht anëtarë të pakicës etnike lokale Baluch, shpesh mbështeten në këtë tregti si burimi i tyre i vetëm i të ardhurave, ndërsa njësi si Trupat e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) e shohin atë si një kërcënim për kontrollin e tyre mbi segmente të mëdha të ekonomisë së Iranit, përfshirë tregun e zi.

Në shkurt, një grup ‘soukhtbars’ organizuan protesta kundër rolit të IRGC në pengimin e jetesës së tyre dhe rritjen e rrezikut të një profesioni tashmë të rrezikshëm. IRGC u përgjigj duke hapur zjarr dhe vrarë të paktën dy nga protestuesit. Kjo çoi në protesta shumë më të mëdha të përqendruara në qytetin e Saravanit, me banorët lokalë që mbronin në mënyrë aktive naftëmbajtësit, duke sulmuar autoritetet shtypëse dhe duke i vënë flakën ndërtesës që i përkiste forcave të sigurisë dhe qeverisë.

Trazirat gradualisht u qetësuan gjatë javëve në vijim, por perspektiva e kryengritjeve u shtri shumë përtej kufijve të Sistanit dhe Baluchistanit. Në mars, si pjesë e një ngjarjeje që shënonte festën iraniane të Vitit të Ri, Nevruzin, presidentja ei zgjedhur e opozitës iraniane, znj. Maryam Rajavi identifikoi trazirat në Saravan si një shenjë se “zjarri i kryengritjeve po ngrihet nga poshtë hirit të Koronavirusit.”

Zonja Rajavi po i referohej faktit që pandemia globale kishte një efekt zbutës, për shkak të mosveprimit dhe mbulimit të qëllimshëm të regjimit, mbi një lëvizje për ndryshim politik që ishte shumë aktive pak para se të fillonin shpërthimet e Covid-19 në Iran. Në këtë mënyrë, ajo bëri atë që institucionet shtypëse të regjimit nuk mundën dhe rezistenca e popullit iranian ndaj asaj shtypje sugjeroi fuqimisht që efektet e pandemisë do të ishin vetëm të përkohshme.

Zyrtarët e regjimit iranian ka të paktën tre vite që paralajmërojnë njëri-tjetrin për perspektivën e një revolte të gjatë e të organizuar – që kur Irani u trondit nga e para e një serie kryengritjesh mbarëkombëtare që i popullarizoi thirrjet për ndryshim regjimi. Këto protesta u zhvilluan në mbi 100 qytete të mëdha e të vogla në fund të 2017-ës dhe në fillim të 2018-ës. Por ato ishin kulmimi i trazirave të përshkallëzuara që kishin filluar disa vite më përpara.

Ndërkohë që kryengritja vazhdonte ende, një zëdhënës i Ministrisë së Brendshme të regjimit pati raportuar se kishte patur afërsisht 43,000 grumbullime të mëdha publike gjatë një periudhe të mëparshme katër-vjeçare, që do të thotë rreth 30 protesta mesatarisht çdo ditë. Në një pjesë të madhe të tyre, këto demonstrata ishin motivuar fillimisht nga zemërimi i njerëzve lidhur me situatën ekonomike të vendit.

Edhe kryengritja e janarit 2018 nisi me një protestë në qytetin Mashhad, e cila ishte e fokusuar tek keqmenaxhimi i krizave si inflacioni dhe papunësia nga ana e regjimit. Por teksa lëvizja u përhap në zonat përreth, pjesëmarrësit nisën të nxirrnin në pah një vetëdije të përbashkët për faktin se ky keqmenaxhim ishte një tipar themelor i diktaturës teokratike dhe se të gjitha problemet e vazhdueshme të Iranit e kishin origjinën tek struktura e qeverisë.

Duke patur parasysh këtë, protestuesit nisën të përsëritnin sllogane të pazakonta anti-regjim si “vdekje diktatorit” ndërkohë që i refuzonin me qartësi të dy fraksionet e regjimit – “principalistët” e lidhur me vetë diktatorin, Liderin Suprem Ali Khamenei, si dhe “reformistët” përfaqësuesi më i spikatur i të cilëve është presidenti aktual, Hassan Rouhani.

Ky zemërim rrjedh nga fakti që Rouhani dhe grupimi i tij janë të përfshirë në korrupsion financiar dhe shtypje në po atë masë sa edhe principalistët, apo konservatorët.

Teksa problemet ekonomike thellohen në Iran, protestat nga të gjithë sektorët e shoqërisë vazhdojnë në mbarë vendin. Iranianët i konsiderojnë politikat e gabuara dhe korrupsionin e regjimit si shkakun e vërtetë të problemeve të tyre.

Të dielën, pensionistët e Organizatës së Sigurimeve Shoqërore të Iranit zhvilluan tubimet e tyre mbarëkombëtare, duke protestuar ndaj kushteve të rënda të jetesës, mosveprimit të regjimit për t’ua zgjidhur problemet, dhe bënë thirrje për bojkot të farsës së zgjedhjeve presidenciale të mullahëve. Pensionistët i zhvilluan protestat e tyre pavarësisht përpjekjeve të regjimit për t’i frikësuar.

Në Teheran, protestuesit marshuan nga Organizata e Sigurimeve Shoqërore drejt metrosë Shademan, duke thirrur “Nuk do të votojmë më sepse nuk kemi parë aspak drejtësi.”

“Parlament, qeveri, mjaft e gënjyet popullin,” “Qeveria tradhton, parlamenti e mbështet,” “Nuk do të votojmë më, kemi dëgjuar mjaft gënjeshtra,” “Nuk do të pushojmë derisa t’i fitojmë të drejtat tona,” dhe “Vetëm duke dalë nëpër rrugë mund t’i fitojmë të drejtat tona.”

Protestat në Iran, nëntor 2019 – foto fajli

Të martën, më 20 prill 2021, rrjeti shtetëror studentor i lajmeve SNN publikoi një artikull me titull “Më të rrezikshëm sesa shpërthimi në Natanz!”.
Ndërkohë që paralajmëron kundër shpërthimeve të tilla, artikulli thekson se shpërthime të tilla janë shumë të rrezikshme për regjimin, por ekziston një rrezik edhe më i madh sesa shpërthimi në Natanz, konkretisht Organizata Muxhahedine e Popullit të Iranit (PMOI/MEK), që është grupi kryesor opozitar kundër regjimit të mullahëve. Artikulli shpjegon se MEK janë më të rrezikshëm për regjimi për shkak të rolit të tyre në tërheqjen e të rinjve dhe organizimin e kryengritjeve e protestave. Artikulli paralajmëron gjithashtu për veprimtaritë e përhapura gjerësisht të Njësive të Rezistencës të MEK dhe shkruan se shumë të rinj nga të gjithë sektorët e shoqërisë u bashkohen ditë pas dite Njësive të Rezistencës të MEK dhe përgatiten për një kryengritje kundër regjimit. Ky artikull shfaq vetëm një pjesë të vogël të frikës së regjimit nga opozita kryesore dhe roli i saj në organizimin e rinisë për kryengritje.

Më poshtë vijon përkthimi i disa fragmenteve nga artikulli i SNN:

Më të rrezikshëm sesa shpërthimi në Natanz

Sipas grupit politik të rrjetit studentor të lajmeve, incidenti terrorist nga regjimi zionist në kompleksin bërthamor Shahid Ahmadi Roshan ka ndezur alarmin dhe ka sjellë nevojën për ta rritur vigjilencën e të gjitha organeve ushtarake, të inteligjencës, dhe të sigurisë të sistemit. Sidomos në një kohë kur armiku zionist është i plagosur nga rezistenca e Republikës Islamike kundër të gjitha presioneve dhe si rrjedhim, kryen akte të tilla përndjekjeje.
Incidenti i shkatërrimit në Natanz ka domethënie të madhe dhe të bën të mendosh. Por duhet të jemi të vetëdijshëm që po ndodh një shkatërrim shumë më i madh, të cilin, fatkeqësisht, shumë po e shpërfillin. Me sa duket, alarmi që duhet ndezur për një neglizhencë më domethënëse e më të rrezikshme është ende i fikur. Shpërfillja ndaj shkatërrimit të mendjeve, ndërgjegjeve, e psikës së të rinjve nga armiku i betuar i sistemit dhe revolucionit, konkretisht  Mujahedin-e Khalq – MEK, sidomos përmes hapësirës kibernetike.