Gjatë vitit 2020, populli i Iranit është përballur me një rritje të shkeljeve të të drejtave njerëzore në forma të ndryshme nga regjimi klerikal. Më poshtë vijon një përmbledhje e abuzimeve ndaj të drejtave njerëzore në 2020-ën, në Iran.

Protestat dhe shkeljet e të drejtave njerëzore nga regjimi

Dy muaj pas protestave të mëdha të nëntorit 2019, iranianët u derdhën edhe një herë nëpër rrugë. Protestat shpërthyen më 11 janar kur zyrtarët e regjimit e pranuan se kishin rrëzuar një avion pasagjerësh më 8 janar, duke i vrarë të 176 pasagjerët e anëtarët e ekuipazhit.

Protestuesit e identifikuan regjimin në tërësi si fajtor për këtë incident tragjik. Ata thirrën sërish me slloganet e protestave të nëntorit, si “vdekje diktatorit.”

Regjimi u përgjigj me një shtypje brutale, duke arrestuar dhjetëra njerëz e duke i rrahur protestuesit nëpër rrugë.

Në një deklaratë më 15 janar, Amnesty International shkruante: “Provat tregojnë se më 11 dhe 12 janar, forcat e sigurisë kanë qëlluar me saçme me majë nga pushkë me ajër të ngjeshur, të cilat zakonisht përdoren për gjueti, në drejtim të protestuesve paqësorë, duke shkaktuar gjakosje dhe plagë të dhimbshme. Forcat e sigurisë kanë përdorur gjithashtu plumba gome dhe gaz lotsjellës për t’i shpërndarë protestuesit, si dhe i kanë goditur ata me grushta e shqelma, i kanë rrahur me shkopinj e kanë bërë arrestime arbitrare.”

Pandemia e Covid-19

Ndryshe nga qeveritë e tjera, regjimi iranian, duke përfshirë Liderin Suprem Ali Khamenei, e ka quajtur virusin vdekjeprurës Covid-19 si një bekim dhe sprovë. Që kur virusi hyri në Iran, regjimi është përpjekur ta fshehë krizën.

Autoritetet kanë shpallur se Covid-19 ka mbërritur në Iran më 19 shkurt. Por dokumentet e “Organizatës Kombëtare të Emergjencave” të Iranit, të siguruara nga Këshilli Kombëtar i Rezistencës së Iranit (NCRI), tregojnë se virusi kishte qenë i pranishëm në Iran që në janar 2020.

Krahas shfrytëzimit të krizës së Covid-19 dhe shtimit të viktimave për shkak të mosveprimit, regjimi nisi gjithashtu një fushatë “derë më derë,” gjoja për t’i “ndarë njerëzit e infektuar” nga të tjerët. Ky plan, i vënë në jetë nga Garda represive Revolucionare (IRGC), ishte një masë e dëshpëruar për ta shtypur edhe më tej shoqërinë.

Mosveprimi i qëllimshëm dhe keqmenaxhimi i pandemisë nga ana e regjimit ka rezultuar në mbi 195,000 viktima, sipas raporteve të mbledhura nga opozita kryesore e Iranit, Organizata Muxhahedine e Popullit të Iranit (PMOI/MEK).

Një gjykatë apeli në Iran ka dënuar tetë qytetarë Baha’i me një total prej nëntë vitesh burg për faktin se janë anëtarë të minoritetit të tyre fetar.

Sipas verdiktit të nxjerrë nga Dega 36 e Gjykatës së Apelit të Teheranit, të kryesuar nga Gjykatësi Seyed Ahmad Zargar, qytetarët Baha’i, Houman Khoshnam, Elham Salmanzadeh, Payam Sha’bani, Kianoush Salmanzadeh, Soruosh Agahi, Parvan Ma’navi, Jamileh Pakrou, Peyman Ma’navi dhe Neda Shabani janë dënuar secili me një vit burg për “propagandë kundër shtetit përmes promovimit të fesë Baha’i.”

Këta qytetarë ishin dënuar fillimisht me një vit burg për këtë akuzë, nga Dega 2 e Gjykatës Revolucionare të Shahriar nën kryesinë e Gjykatësit Panahi.

Çështja e Maryam Ghaffarmanesh, një tjetër qytetare Baha’i nga Karaj, e cila është gjykuar më përpara nga e njëjta degë, është ende nën hetim.

Qytetarët Baha’i ishin arrestuar më përpara nga forcat e sigurisë në Karaj, midis shtatorit dhe dhjetorit 2018, dhe ishin transferuar në pavijonin 209 të Ministrisë së Inteligjencës në burgun Evin.

Sahba Hemadi është dërguar në burgun Sepidar të qytetit Ahvaz më 30 dhjetor 2020, për të vuajtur dënimin e saj shtatë-vjeçar.

Ajo është arrestuar në tetor 2018 dhe liruar përkohësisht me kusht në mars 2020 deri në përfundimin e ndjekjes penale. Gjykata Revolucionare e Ahvaz-it e dënoi atë me 7 vite burg më 30 dhjetor 2020.

Sahba Hemadi u arrestua në tetor 2018 njëkohësisht me arrestimin e një numri të madh qytetarësh arabë në Khuzestan pas një sulmi ndaj paradës së Forcave të Armatosura në Ahvaz.

Ajo është marrë në pyetje në Departamentin e Inteligjencës të Ahvaz dhe në burgun Evin për rreth një vit. Më pas është transferuar në burgun Sepidar.

Në Departamentin e Inteligjencës të Ahvaz e kanë torturuar me shok elektrik në mënyrë që të pranonte se kishte helmuar pelegrinë. Pas disa muajsh torture, atë e transferuan në pavijonin e Ministrisë së Inteligjencës në Evin ku e morën në pyetje për gjashtë muaj. Atje i kanë regjistruar disa herë me video rrëfimet e saj dhe çdo herë e kërcënonin se do t’ia vrisnin bashkëshortin.

Mëngjesin e së enjtes, 31 dhjetor 2020, regjimi klerikal vari Mohammad Hassan Rezaiee-në në burgun e Rasht-it. Rezaiee ka qenë 16 vjeç në kohën e arrestimit dhe krimit që supozohet se ka kryer. Ai kishte kaluar më shumë se 13 vite në burg. Pas arrestimit në 2007-ën, i vënë nën torturë e presion, duke përfshirë burgim të gjatë në izolim, Rezaiee u detyrua ta pranonte fajin. Gjatë gjyqit të tij në 2008-ën, ai tha se rrëfimi i tij ishte bërë nën torturë.

Ky ekzekutim kriminal, një shkelje e qartë e Konventës Ndërkombëtare për të Drejtat Civile dhe Politike dhe Konventës për të Drejtat e Fëmijës, u bë pavarësisht protestave nga organizatat e të drejtave njerëzore, dhe demonstroi edhe një herë se fashizmi fetar në Iran nuk mbijeton as edhe një ditë pa torturë e ekzekutime.

Shëndeti i Hashem Khastar, një mësues që mbahet në Burgun Qendror të Mashhad, është kritik, por atë vazhdojnë ta ngacmojnë në burg. Z. Khastar, 67 vjeç, gjendet nën një presion shumë të madh dhe mbahet në kushte të vështira. Ai vuan nga tensioni i lartë i gjakut dhe ka nevojë për trajtim sa më shpejt të jetë e mundur. Por zyrtarët e burgut jo vetëm që refuzojnë ta lirojnë, por e kanë shtuar edhe ngacmimin dhe presionin ndaj këtij mësuesi të vjetër.