Javën e shkuar, regjimi iranian shpalli që po fillonte punën për pasurimin e uraniumit deri në 60 përqind. Në shërbim të këtij qëllimi, tha Zëvendës Ministri i Jashtëm Abbas Araqchi, “1,000 centrifuga të tjera me kapacitet 50 përqind më të madh do t’u shtohen makinerive ekzistuese në Natanz.” Kjo deklaratë nënvizon faktin që Teherani po i vazhdon, madje po i përshpejton shkeljet e tij ndaj Planit të Përbashkët Gjithëpërfshirës të Veprimit në po të njëjtën kohë kur partnerët e tij europianë në negociata po bëjnë çfarë të jetë e mundur për ta rikthyer në fuqi këtë pakt bërthamor të 2015-ës.

Kërcënimi për pasurim deri në 60 përqind është konfirmimi më i fundit për faktin që Irani nuk i merr negociatat seriozisht. Që kur u shfaq perspektiva e rikthimit të SHBA tek JCPOA, zyrtarët iranianë kanë këmbëngulur që sanksionet amerikane duhet të hiqen menjëherë dhe plotësisht, pa marrë parasysh statusin e shkeljeve gjithëpërfshirëse të paktit nga ana e Teheranit.

Zëvendës Sekretarja amerikane e Shtetit, Ëendy Sherman, tha gjatë seancës së saj të konfirmimit: “Faktet në terren kanë ndryshuar, gjeopolitika e rajonit ka ndryshuar, kështu që rruga që duhet ndjekur duhet të ndryshojë gjithashtu.” Një koment i tillë bëhet edhe i rëndësishëm nga fakti që Sherman ka qenë udhëheqëse e skuadrës amerikane në negociatat kur JCPOA po merrte formë nën administratën Obama. Nëse ajo e pohon nevojën për ndryshim, atëherë Teherani nuk ka se si të shpresojë që ta bindë botën se ka më shumë vlerë status quo-ja. E megjithatë, është pikërisht kjo ajo që Teherani po përpiqet të bëjë, për arsyen e thjeshtë që regjimi iranian nuk ka alternativë tjetër.

Sigurisht, Teherani do të kishte patur plot mundësi të tjera nëse do të kishte qenë ndonjëherë i gatshëm të negocionte në mirëbesim. Por ngurrimi i regjimit për të hedhur edhe një hap të vogël larg pozicionit që ka marrë që më përpara është dëshmi për faktin që kushtet e JCPOA-së ishin maksimumi absolult që Teherani do të kishte qenë i gatshëm të pranonte ndonjëherë. Kjo duhet të na alarmojë, duke marrë parasysh edhe se tërheqja e SHBA-së nga kjo marrëveshje në maj 2018 u mbështet nga një numër i madh komentatorësh e politikëbërësish, si brenda SHBA, ashtu edhe tek aleatët e tyre, veçanërisht në Lindjen e Mesme.

Regjimi iranian ka filluar ta pasurojë uraniumin me 60 përqind, në përputhje me fushatën e shantazheve bërthamore të mullahëve.

Zëvendës Ministri i Jashtëm i mullahëve, Abbas Araqchi, kishte shpallur më përpara se “1,000 centrifuga të tjera me kapacitet 50% më të madh do t’u shtohen makinerive ekzistuese në Natanz, krahas zëvendësimit të makinerive të dëmtuara.”

Fakti që përmendi makineritë e dëmtuara ishte një pohim i faktit që në fillim të javës, në kompleksin e fortifikuar bërthamor në Natanz ishte thyer siguria. Sabotazhi në këtë kompleks ishtë një shenjë e qartë e dobësisë së regjimit iranian, gjë që e ka bëër pa dyshim Teheranin edhe më të dëshpëruar për të prezantuar një imazh të fortë.

Komuniteti ndërkombëtar, kryesisht Bashkimi Europian, duhet të bëjë kujdes në mënyrën se si u përgjigjet provokimeve të regjimit, duke filluar nga kërcënimi i pasurimit të përshkallëzuar në Natanz e në komplekse të tjera. Sigurisht që këto kërcënime duhet të merren seriozisht, por jo aq seriozisht saqë entitetet perëndimore të ndihen të detyruara t’i bëjnë Teheranit lëshime të reja me qëllimin që ta nxisin regjimin të tërhiqet.

Pa dyshim që ky është pikërisht rezultati që udhëheqësit e regjimit kanë në mendje. Dhe nëse shtetet e Europës ua japin atë që ata duan, regjimi vetëm sa do të stimulohet edhe më tej që të bëjë gjeste të tjera provokuese sa herë që të jetë nën presion në të ardhmen.

Fakti është që është shumë më e mundshme që Teherani t’i përgjigjet gjuhës së forcës sesa të hyjë në negociata në mirëbesim me komunitetin ndërkombëtar. Pasurimi me 60 përqind nënvizon mungesën e këtij mirëbesimi në të shkuarën, pjesërisht për shkak se reflekton një ritëm përshkallëzimi që u ka ardhur i papritur shumë mbështetësve të paktit bërthamor të 2015-ës me Iranin, dhe pjesërisht për shkak se me sa duket konfirmon objektivat malinje prapa projekteve bërthamore të regjimit iranian, të cilat ai i kishte mohuar me kohë.

Ky përshkallëzim i fundit nuk është aspak e para gjë që e konfirmon këtë. Në fillim të këtij viti, regjimi shpalli se kishte nisur të punonte për prodhimin e metalit uranium. Shumë ekspertë të teknologjisë bërthamore u përgjigjën duke konfirmuar se kjo substancë nuk ka asnjë qëllim tjetër veçse të funksionojë si një komponent kyç në bërthamën e një arme bërthamore. Ky fakt i përforcoi shqetësimet që kishin nisur kur regjimi filloi të operonte centrifuga më të avancuara se sa ato që lejoheshin sipas kushteve të paktit bërthamor, duke e rritur kështu edhe nivelin, edhe shpejtësinë e pasurimit të uraniumit.

Regjimi iranian ka prodhuar uranium të pasuruar me 20 përqind të paktën që nga janari. Në mënyrë që të prodhojë bomba bërthamore, regjimit do t’i duhej të vazhdonte ta pasuronte uraniumin përtej 90 përqind, por siç kanë vënë në dukje edhe ekspertët bërthamorë, për të mbërritur këtu duhet vetëm një hap i shkurtër teknik nga pasurimi me 20 përqind. Makineritë e regjimit kanë nisur tashmë të lëvizin drejt 60 përqindshit, kështu që hapi i kërkuar është edhe më i shkurtër, dhe koha e “shpërthimit” të Teheranit për një armë bërthamore do të jetë edhe më e shkurtër sesa afërsisht dy muajt që citohen në llogaritjet më të fundit.