Kryengritja mbarëkombëtare e nëntorit 2019 në Iran
Në një intervistë më 21 prill, Mahmoud Sadeghi, ish-anëtar i parlamentit të regjimit, e pranoi faktin që regjimi i mullahëve ka masakruar protestues gjatë protestave madhore të Iranit në nëntor 2019. Komentet e Sadeghi tregojnë edhe një herë shkallën e dhunës së regjimit.
“Mahmoud Sadeghi, në një intervistë, tregoi strategjinë e Sekretarit të Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare [Ali Shamkhani] gjatë protestave të nëntorit 2019. Një narrativë që, sigurisht, nxiti reagim nga institucioni, i cili e mohoi atë,” shkruante shtetërorja Emtedad-e No të mërkurën.
Në një video të publikuar në fillim të prillit, Sadeghi kishte thënë: “Në komisionet që kishin për detyrë të merreshin [me kryengritjen e nëntorit] u pyet nëse kishte shenja të grupeve opozitare, por ata thanë jo. I thashë Z. Shamkhani se këta janë njerëz. Ata po vrasin njerëz nëpër rrugë. Çfarë po bëni? Do të vazhdoni të vrisni nëse ata vazhdojnë të dalin nëpër rrugë? Shamkhani tha, po, do ta bëjmë.”
Si përgjigje, Ali Shamkhani dhe Sekretari i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare të regjimit e kërcënuan Sadeghi-n me ndjekje penale.
Duke folur për Emtedad-e No, Sadeghi tha: “Tragjedia e nëntorit 2019, me shkallën e lartë në vend dhe numrin e paprecedent të viktimave e të vrarëve, nuk ishte një çështje e fshehtë apo e mohueshme.”
Gjatë protestave madhore të Iranit në nëntor, mbi 1500 protestues u vranë nga forcat e regjimit, sipas raporteve të mbledhura nga Organizata Muxhahedine e Popullit të Iranit (PMOI/MEK). Reuters më vonë e konfirmoi që 1500 është numri i dëshmorëve të protestave të Iranit në 2019-ën.
Të mërkurën, Amnesty International publikoi një raport mbi gjendjen globale të dënimit me vdekje, duke arritur në përfundimin se “pamja e përgjithshme e 2020-ës ka qenë pozitive.” Por, siç vë në dukje edhe vetë raporti, kjo bën kontrast të fortë me situatën në disa vende që kanë vazhduar ta implementojnë dënimin me vdekje me pandëshkueshmëri, madje edhe gjatë pandemisë. Nga 18 vendet që e kanë bërë këtë, Irani spikat duke mbajtur gjallë reputacionin e vjetër si shteti me numrin më të madh të ekzekutimeve per capita.
Vetëm Kina, me popullsinë e saj prej mbi një bilion njerëzish, besohet se ësthë përgjegjëse për një numër më të madh ekzekutimesh në vit. Por Kina nuk ofron regjistrime zyrtare për dënimet me vdekje, dhe raportet nga burimet e pavarura kanë tendencën të jenë të paplota dhe të vështira për t’u gjetur. Nga shtetet për të cilat disponohen të dhëna, asnjë nuk i afrohet shifrave të Iranit.
Në fakt, raporti i Amnesty International thotë se regjimi iranian “e ka përdorur gjithnjë e më shumë dënimin me vdekje si një mjet për represion politik kundër disidentëve, protestuesve, dhe pjesëtarëve të grupeve minoritare etnike, në shkelje të ligjit ndërkombëtar.” Vrasje të tilla janë një tipar i gjithimonshëm i regjimit iranian, por tendenca për përshkallëzim është motivuar pa dyshim nga një rritje paralele e aktivizmit politik që synon një ndryshim themelor të sistemit në pushtet.
Duke filluar nga ditët e fundit të 2017-ës e duke vazhduar në një pjesë të madhe të janarit 2018, banorët e mbi 100 qyteteve iraniane të mëdha e të vogla morën pjesë në një kryengritje anti-qeveritare me thirrjet “vdekje diktatorit” dhe shprehje të qarta dënimi si për grupimet “konservatore” ashtu edhe për ato “reformiste” që e ndajnë pushtetin brenda regjimit teokratik. Që në atë kohë janë publikuar raporte të shumta për dënime me vdekje kundër pjesëmarrësve në kryengritje, gjë që e shton potencialisht bilancin e vdekjeve të kryengritjes, i cili fillimisht përfshinte rreth 60 individë që, ose ishin qëlluar për vdekje gjatë protestave, ose ishin vrarë nën torturë menjëherë pas arrestimit.
Raportimet e vetëvrasjeve të përditshme në Iran janë bërë pothuajse të zakonshme. Sipas një raporti të fundit të kryer nga agjencia shtetërore e lajmeve ROKNA, nga 15 deri në 16 Prill, një total prej 84 personash kryen vetëvrasje vetëm në Teheran.Këto statistika tregojnë se sa i ngopur janë iranianët me jetën e tyre dhe ekonominë e Iranit në kolaps. Sigurisht, statistikat e vetëvrasjeve në Iran nuk sigurohen rregullisht dhe saktë. Sidoqoftë, statistikat nga Ministria e Shëndetësisë së Iranit tregojnë se Irani është një nga vendet që vuan më shumë nga ky problem.Sipas këtyre shifrave të botuara nga Ministria në vitin 2019, nga çdo 100,000 iranianë, 125 vetë bëjnë vetëvrasje, një numër shumë i lartë krahasuar me shifrat në të gjithë botën.Në një raport të vitit 2019, Organizata Botërore e Shëndetësisë tha se më pak se 15.4 për 100,000 njerëz në Evropë kryejnë vetëvrasje. Edhe shkalla e vetëvrasjeve në Indi, e cila vuan nga varfëria ekstreme është 16 për 100,000 njerëz.Raportet e përpjekjeve për vetëvrasje në mediat iraniane tregojnë se shumica e njerëzve që u përpoqën të vetëvriteshin ishin të rinj nën 30 vjeç, dhe midis tyre ishin fëmijë të moshës midis 11 dhe 12. Në 2018, numri i vetëvrasjeve të të miturve në Iran përbënte 20% të vetëvrasjes normaSipas të përditshmes shtetërore Etemad, nga marsi deri në nëntor 2020, gjithsej 3.589 burra dhe gra vdiqën nga vetëvrasja.
Nëse shpërndarja e vaksinave në Iran do të ketë ndonjë shpresë për tu kryer në një mënyrë efikase, të barabartë dhe efektive, do të duhet të vendoset në duart e ekspertëve ndërkombëtarë. Regjimi iranian është në vetvete vetë-shërbyes dhe mban pjesën më të madhe të përgjegjësisë për ashpërsinë e shpërthimeve të koronavirusit në vend. Shtrëngon besueshmërinë për të imagjinuar autoritetet qeveritare që papritmas ndihmojnë në zgjidhjen e krizës që ndihmuan në krijimin tani që vaksinat janë në dispozicion.
Situata është përkeqësuar në masë të madhe nga fakti që disponueshmëria e vaksinave është mbajtur qëllimisht në Iran nga dekretet e Udhëheqësit Suprem të regjimeve Ali Khamenei. Në fillim të këtij viti, ai ndaloi shpërndarjen e planifikuar të 100,000 vaksinave kur njoftoi se dozat e prodhuara në Shtetet e Bashkuara ose Evropë do të ndaloheshin nga importi.
Qëllimi i parë pa dyshim do të duket i huaj për ata që presin që qeveritë kombëtare të marrin të paktën një interes kalimtar në jetën e njerëzve të tyre. Politikat dhe praktikat e Teheranit motivohen vetëm nga ruajtja e pushtetit për autoritetet klerike dhe ai ka qenë në mënyrë unike të dukshme në vazhdën e kryengritjeve të shumta në të gjithë vendin, dy prej të cilave ndodhën vetëm disa muaj para fillimit të pandemisë globale.
Khamenei rrëfeu një herë se nëse detyrohej të zgjidhte midis ruajtjes së sistemit qeverisës dhe mbrojtjes së parimeve të tij teokratike, ai më shpejt do të shkelte Islamin. Kjo do të thotë, ai dhe shokët e tij mollahë do të sakrifikonin absolutisht gjithçka në mbrojtje të fuqisë së tyre. Kështu që nuk duhet të jetë e vështirë të imagjinohet se ata vrasin haptazi qindra iranianë siç bënë gjatë kryengritjes së nëntorit 2019, ose se ata do të lejonin vdekjen e mijëra mes rrethanave si pandemia.
Që në fillim të 2018-ës, zyrtarët e regjimit iranian dhe mediat shtetërore të Iranit janë detyruar të tregohen të sinqertë për sa i përket sfidave që u vijnë nga grupi opozitar i organizuar pro-demokracisë. Tre vitet e fundit, narrativat e regjimit kanë patur një ndryshim të konsiderueshëm nga propagandat dhe fushatat demonizuese të tre dekadave të mëparshme, të cilat përpiqeshin ta portretizonin Organizatën Muxhahedine të Popullit të Iranit (PMOI/MEK) si një kult të paorganizuar e jo popullor që nuk do të mund të paraqiste kurrë një kërcënim të vërtetë për sistemin teokratik.
Të martën, Rrjeti shtetëror Studentor i Lajmeve, SNN, e përshkroi MEK-un si “armiku i betuar i sistemit dhe revolucionit” dhe tha se kjo organizatë është përgjegjëse për një “shpërthim në zemrat dhe mendjet e rinisë,” i cili do të ketë efekte më serioze e më afat-gjata sesa shpërthimi fizik i ditëve të fundit në kompleksin bërthamor në Natanz.
“Incidenti i shkatërrimit në Natanz është domethënës dhe të bën të mendosh. Por duhet të jemi të vetëdijshëm që po ndodh një shkatërrim shumë më i madh të cilin, fatkeqësisht, shumë po e shpërfillin. Me sa duket, alarmi që duhet ndezur për një neglizhencë më domethënëse e më të rrezikshme është ende i fikur. Kjo është shpërfillja ndaj shkatërrimit të mendjeve, ndërgjegjeve e psikës së rinisë nga armiku i betuar i sistemit dhe revolucionit, konkretisht Mujahedin-e Khalq – MEK, sidomos përmes hapësirës kibernetike.”
Në këtë aspekt, artikulli i referohet kryesisht pranisë aktive të MEK në hapësirën kibernetike dhe në rrjetet sociale të Iranit. Artikulli i SNN shpreh gjithashtu frikën e regjimit nga Njësitë e Rezistencës të MEK dhe shkruan: “Pse nuk i shohim njësitë rebele të MEK tek djegin çdo natë, duke shkatërruar e djegur qendrat delikate të sigurisë? A nuk e shohim që çdo ditë ata përpiqen ta zgjerojnë sundimin e pakënaqësisë shoqërore? A nuk e shohim se si të rinjtë tërhiqen nga prapa bankave, nga klasat e universitet, drejt fushë-betejës së rrezikut dhe revoltimit, duke u shndërruar në rebelë të cilët, me një pamje një-dimensionale të problemeve, e shohin rrugëzgjidhjen vetëm si konfrontim me sistemin…?”
Zyrtarët e regjimit iranian ka të paktën tre vite që paralajmërojnë njëri-tjetrin për perspektivën e një revolte të gjatë e të organizuar – që kur Irani u trondit nga e para e një serie kryengritjesh mbarëkombëtare që i popullarizoi thirrjet për ndryshim regjimi. Këto protesta u zhvilluan në mbi 100 qytete të mëdha e të vogla në fund të 2017-ës dhe në fillim të 2018-ës. Por ato ishin kulmimi i trazirave të përshkallëzuara që kishin filluar disa vite më përpara.
Ndërkohë që kryengritja vazhdonte ende, një zëdhënës i Ministrisë së Brendshme të regjimit pati raportuar se kishte patur afërsisht 43,000 grumbullime të mëdha publike gjatë një periudhe të mëparshme katër-vjeçare, që do të thotë rreth 30 protesta mesatarisht çdo ditë. Në një pjesë të madhe të tyre, këto demonstrata ishin motivuar fillimisht nga zemërimi i njerëzve lidhur me situatën ekonomike të vendit.
Edhe kryengritja e janarit 2018 nisi me një protestë në qytetin Mashhad, e cila ishte e fokusuar tek keqmenaxhimi i krizave si inflacioni dhe papunësia nga ana e regjimit. Por teksa lëvizja u përhap në zonat përreth, pjesëmarrësit nisën të nxirrnin në pah një vetëdije të përbashkët për faktin se ky keqmenaxhim ishte një tipar themelor i diktaturës teokratike dhe se të gjitha problemet e vazhdueshme të Iranit e kishin origjinën tek struktura e qeverisë.
Duke patur parasysh këtë, protestuesit nisën të përsëritnin sllogane të pazakonta anti-regjim si “vdekje diktatorit” ndërkohë që i refuzonin me qartësi të dy fraksionet e regjimit – “principalistët” e lidhur me vetë diktatorin, Liderin Suprem Ali Khamenei, si dhe “reformistët” përfaqësuesi më i spikatur i të cilëve është presidenti aktual, Hassan Rouhani.
Ky zemërim rrjedh nga fakti që Rouhani dhe grupimi i tij janë të përfshirë në korrupsion financiar dhe shtypje në po atë masë sa edhe principalistët, apo konservatorët.
Teksa problemet ekonomike thellohen në Iran, protestat nga të gjithë sektorët e shoqërisë vazhdojnë në mbarë vendin. Iranianët i konsiderojnë politikat e gabuara dhe korrupsionin e regjimit si shkakun e vërtetë të problemeve të tyre.
Të dielën, pensionistët e Organizatës së Sigurimeve Shoqërore të Iranit zhvilluan tubimet e tyre mbarëkombëtare, duke protestuar ndaj kushteve të rënda të jetesës, mosveprimit të regjimit për t’ua zgjidhur problemet, dhe bënë thirrje për bojkot të farsës së zgjedhjeve presidenciale të mullahëve. Pensionistët i zhvilluan protestat e tyre pavarësisht përpjekjeve të regjimit për t’i frikësuar.
Në Teheran, protestuesit marshuan nga Organizata e Sigurimeve Shoqërore drejt metrosë Shademan, duke thirrur “Nuk do të votojmë më sepse nuk kemi parë aspak drejtësi.”
“Parlament, qeveri, mjaft e gënjyet popullin,” “Qeveria tradhton, parlamenti e mbështet,” “Nuk do të votojmë më, kemi dëgjuar mjaft gënjeshtra,” “Nuk do të pushojmë derisa t’i fitojmë të drejtat tona,” dhe “Vetëm duke dalë nëpër rrugë mund t’i fitojmë të drejtat tona.”
Të martën, më 20 prill 2021, rrjeti shtetëror studentor i lajmeve SNN publikoi një artikull me titull “Më të rrezikshëm sesa shpërthimi në Natanz!”.
Ndërkohë që paralajmëron kundër shpërthimeve të tilla, artikulli thekson se shpërthime të tilla janë shumë të rrezikshme për regjimin, por ekziston një rrezik edhe më i madh sesa shpërthimi në Natanz, konkretisht Organizata Muxhahedine e Popullit të Iranit (PMOI/MEK), që është grupi kryesor opozitar kundër regjimit të mullahëve. Artikulli shpjegon se MEK janë më të rrezikshëm për regjimi për shkak të rolit të tyre në tërheqjen e të rinjve dhe organizimin e kryengritjeve e protestave. Artikulli paralajmëron gjithashtu për veprimtaritë e përhapura gjerësisht të Njësive të Rezistencës të MEK dhe shkruan se shumë të rinj nga të gjithë sektorët e shoqërisë u bashkohen ditë pas dite Njësive të Rezistencës të MEK dhe përgatiten për një kryengritje kundër regjimit. Ky artikull shfaq vetëm një pjesë të vogël të frikës së regjimit nga opozita kryesore dhe roli i saj në organizimin e rinisë për kryengritje.
Më poshtë vijon përkthimi i disa fragmenteve nga artikulli i SNN:
Më të rrezikshëm sesa shpërthimi në Natanz
Sipas grupit politik të rrjetit studentor të lajmeve, incidenti terrorist nga regjimi zionist në kompleksin bërthamor Shahid Ahmadi Roshan ka ndezur alarmin dhe ka sjellë nevojën për ta rritur vigjilencën e të gjitha organeve ushtarake, të inteligjencës, dhe të sigurisë të sistemit. Sidomos në një kohë kur armiku zionist është i plagosur nga rezistenca e Republikës Islamike kundër të gjitha presioneve dhe si rrjedhim, kryen akte të tilla përndjekjeje.
Incidenti i shkatërrimit në Natanz ka domethënie të madhe dhe të bën të mendosh. Por duhet të jemi të vetëdijshëm që po ndodh një shkatërrim shumë më i madh, të cilin, fatkeqësisht, shumë po e shpërfillin. Me sa duket, alarmi që duhet ndezur për një neglizhencë më domethënëse e më të rrezikshme është ende i fikur. Shpërfillja ndaj shkatërrimit të mendjeve, ndërgjegjeve, e psikës së të rinjve nga armiku i betuar i sistemit dhe revolucionit, konkretisht Mujahedin-e Khalq – MEK, sidomos përmes hapësirës kibernetike.
Vdekje Rouhani-t; Qeveria tradhton, Lideri e mbështet; Nuk do të votojmë më, kemi dëgjuar shumë gënjeshtra”
Deputeti i Parlamentit: Rouhani është përgjegjës për faktin që 50 milion iranianë kanë humbur paratë e tyre
Znj. Maryam Rajavi: Protestat e investitorëve tregojnë zemërimin dhe urrejtjen e popullit iranian ndaj regjimit në tërësi
Sot, më 21 prill 2021, qindra investitorë të mashtruar, të cilëve u janë plaçkitur pronat dhe kursimet nga hilet e regjimit klerikal në tregun e bursës, kanë protestuar dhe marshuar në Teheran, Mashhad, Isfahan, dhe Tabriz, duke thirrur me sllogane kundër Liderit Suprem të regjimit Ali Khamenei, Hassan Rouhani-t, Kryegjyqtarit Ebrahim Raisi, dhe parlamentit. Ata bënë thirrje për bojkot të farsës së zgjedhjeve presidenciale të mullahëve.
Investitorët e mashtruar u mblodhën përpara ndërtesës së Bursës në Teheran dhe bllokuan rrugën. Në Mashhad, protestuesit marshuan dhe u mblodhën përpara zyrës së guvernatorit. Në Isfahan, protestuesit u grumbulluan përpara Organizatës së Këmbimit në rrugën Chaharbagh.
Në fjalimin e tij në parlament, Alireza Beigi, deputet nga Tabriz, qortoi Rouhani-n: “Populli iranian nuk të beson më … Nuk ka arsye më të qartë për këtë mungesë besimi sesa fakti që 50 milion iranianë kanë humbur kursimet e një jete në tregun e bursës nën qeverisjen tënde. Është e qartë që ti ke faj, dhe kjo i ka nxitur shumë njerëz, që kërkojnë hakmarrje, t’u bashkohen radhëve të kundërshtarëve të Republikës Islamike të Iranit.”
Znj. Maryam Rajavi, Presidentja e zgjedhur e Këshillit Kombëtar të Rezistencës së Iranit (NCRI), ka përshëndetur bashkatdhetarët protestues në Tehran, Mashhad, Isfahan, dhe Tabriz.
Një mësuese nga Hashtgerdi flet për mbledhjen e madhe të mësuesve në Karaj
Shikoni rolin kryesor të grave iraniane në protestat në të gjithë Iranin. Edhe një herë, roli udhëheqës i grave doli në dritë gjatë protestave të hënën, 19 prill 2021, në pjesë të ndryshme të Iranit. Mësuesit, fermerët dhe investitorët e mashtruar mbajtën protesta në Teheran, Isfahan, Karaj, Mashhad dhe Ardabil, ndër të tjera. Përsëri, gratë iraniane luajtën rolin e tyre udhëheqës në këto protesta.
Roli drejtues i grave iraniane në protestën e fermerëve në një fshat të Isfahanit
Në një protestë në fshatin Vajareh në Provincën Isfahan, fermerët mbajtën një protestë para xhamisë së fshatit të tyre (Mahdiyeh). Këta fermerë kërkojnë të marrin pjesën e tyre të ujit nga lumi Zayandehrood i cili kalon përmes Isfahan. Një numër i fermereve femra morën pjesë në këtë protestë. Një djalë i ri u bëri thirrje të rinjve, blerësve, pronarëve të kamionëve dhe tregtarëve të tjerë që të bashkoheshin në grevën e tyre. Pastaj një fermere mbajti një fjalim dhe u bëri thirrje të gjithëve që të qëndrojnë të vendosur dhe të mos dorëzohen derisa të marrin pjesën e tyre të ujit. Në pjesë të fjalës së saj, duke iu drejtuar zyrtarëve të qeverisë, ajo tha: “Ju jeni i jashtëligjshëm! Ju jeni kriminelë! Ju jeni ata që duhet të ndiqeni penalisht. Kanë kaluar disa vjet, që keni tradhëtuar fermerët dhe të drejtat e tyre. Unë jam një fermere grua.
“Betohem në Zot ndërsa jam duke agjëruar … dhe i lutem Zotit të presë duart e tradhtarëve nga Zayandehrood. Ata na kanë vjedhur të drejtat. Aq sa kanë ushqyer fitime të paligjshme, ata janë bërë të verbër dhe të shurdhër. Por këtë herë, ne do të qëndrojmë për të drejtat tona me të gjitha forcat tona. Edhe nëse do të na vrasin të gjithëve.”
“Që brezat e ardhshëm ta dinë se kur pasuritë e qytetit të tyre u vodhën, kishte njerëz të guximshëm që u rezistuan tradhtarëve dhe morën përsëri pjesën e tyre të ujit nga Zayandehrood. Edhe nëse ekzekutohem (në publik), nëse më vrasin, nëse më vrasin mua dhe fëmijët e mi, ne do të fitojmë përsëri Zayandehrood. ” (Shikoni videot)
Lumi Zayandehrood dikur ishte një nga lumenjtë më të mëdhenj të Iranit me ujë të bollshëm. Në vitet e kaluara, Trupat e Gardës Revolucionare kanë devijuar rrugën e këtij lumi për projektet e veta ushtarake dhe bërthamore. Si rezultat, Zayandehrood është tharë në Provincën Isfahan dhe fermerët nuk mund ta përdorin ujin e tij për të korrat e tyre.
Një grua e guximshme flet për protestën e madhe të ulur në protestë të fermerëve në Varjaveh, Isfahan
Gratë fermere marrin pjesë në tubimin në Varjaveh, Isfahan
Roli kryesor i grave iraniane në protestën e mësuesve në Karaj
Në një tjetër tubim proteste në Karaj të mësuesve që kanë mbaruar kolegjin në të njëjtën ditë, një grua nga Hashtgerd mbajti një fjalim duke thirrur protestuesit të ngriheshin dhe të merrnin përsëri të drejtat e tyre. Për mbajtjen e këtij fjalimi, ajo u arrestua dhe u ndalua për 24 orë. (Shikoni videon)
Një grua brohorit në Teheran dhe të tjerët e ndjekin atë
Gratë në ballë të marshimit në Teheran
Në Mashhad, kryeqyteti i Provincës Khorasan Razavi, NE Iran, investitorët e mashtruar të bursës mbajtën një protestë përpara ndërtesës së Guvernatorit. Ata mbanin banderola ku shkruhej: “Njerëzit kujdesen më shumë për bursën sesa për JCPOA.”
Protestë nga investitorë të mashtruar në Mashhad
Në një tubim tjetër në Ardabil, mësuesit e lëvizjes së letërsisë zhvilluan një mbledhje jashtë Departamentit të Arsimit në këtë qytet në Iranin veriperëndimor. Protestuesit kanë 10 vjet përvojë pune dhe ata kanë kaluar provimin e punësimit. Megjithatë, Ministria e Arsimit nuk i ka punësuar ende.
Protestë nga mësuesit e letërsisë në Ardabil
Në protestat e pensionisteve dhe pensionistëve të Sigurimeve Shoqërore në Teheran të Dielën, 18 Prill 2021, agjentët e forcës së Sigurimit të Shtetit u përplasën me protestuesit. Ata arrestuan dy gra dhe një burrë. Ende nuk ka informacion në dispozicion për emrat e tyre.
Protesta e pestë mbarëkombëtare e pensionistëve të Dielën u zhvillua në 17 qytete në të gjithë vendin.