Të Dielën, 8 Gusht, tre ditë pasi Ibrahimi Raisi u përurua si presidenti i ri i regjimit, regjimi klerikal dha urdhër për nëntë ekzekutime në tre mjedise burgu. Një varje tjetër të hënën e çoi totalin në të paktën 22 për muajin gusht, dhe më shumë se 200 që nga fillimi i vitit. Dyzet e tetë dënime me vdekje janë zbatuar në korrik, kohë gjatë së cilës tre avokatë të të drejtave të njeriut u akuzuan për përhapje të propagandës dhe komplot për të përmbysur sistemin në pushtet, më pas u dënuan me burgim shumëvjeçar.

Të dy veprimet e gjyqësorit iranian përfaqësojnë tendenca të ruajtjes së veprimeve në Iran nën regjimin e mullahëve, i cili njihet gjerësisht për shkallën më të lartë të ekzekutimeve për frymë. Teherani në mënyrë rutinore hedh poshtë kritikat ndërkombëtare për këto shifra si dhe të dhënat e përgjithshme të të drejtave të njeriut, shpesh duke ngritur akuza të parëndësishme kundër “arrogancës globale” në një përpjekje për të tërhequr vëmendjen nga mbështetja e hapur e regjimit në dënimin kapital në rastet që qartë nuk plotësojnë standardet ndërkombëtare.

Ndonjëherë, gjyqësori i regjimit ka vonuar zbatimin e dënimeve me vdekje ose madje është zotuar publikisht se do të rishqyrtojë rastet e motivuara politikisht nën presionin e fortë ndërkombëtar. Por në pothuajse çdo rast, regjimi vazhdon me dënimin e paracaktuar menjëherë pasi protesta të ketë pushuar.

Ky ishte rasti, për shembull, gjatë valës së fundit të ekzekutimeve, kur regjimi kreu varjen e Sajad Sanjari në përputhje me dënimin e tij të dyshuar për vrasje të vitit 2012. Në kohën e arrestimit të tij, Sanjari ishte vetëm 15 vjeç, duke e bërë dënimin e tij me vdekje një shkelje shumë të qartë të ligjit ndërkombëtar.

Shtatë avokatë e aktivistë civilë janë arrestuar nga forcat e sigurisë dje në Teheran dhe janë transferuar në një vend të panjohur.

Sipas Agjencisë së Lajmeve për të Drejtat e Njeriut, këta persona janë identifikuar si Arash Kikhsarvi, Mostafa Nili, Mehdi Mahmoudian, Mohammadreza Faqihi, Mohammad-Hadi Arefian Kaseb, Maryam Afrafaraz, dhe Leila Heidari. Sendet e tyre personale, duke përfshirë smartfonët, janë konfiskuar. Mehdi dhe Mostafa janë arrestuar në zyrat e tyre.

Sipas raporteve, këto arrestime janë bërë pa urdhër arresti. Ali Mojtahedzadeh, avokat iranian, tha sot në Twitter se këta avokatë kishin në plan t’i hidhnin në gjyq zyrtarët iranianë për neglizhencë lidhur me pandeminë e COVID-19. Disa raporte thonë se ata kishin ndërmend të hidhnin në gjyq edhe Liderin Suprem të Iranit, Ali Khamenei.

Leila është liruar sot.

Javën e shkuar, varianti Delta i virusit vdekjeprurës COVID-19 ka bërë kërdinë nëpër qytetet iraniane. Në Teheran, numri i ditor i vdekjeve arriti një rekord të ri prej 390 dje. Zëvendës Ministri i Hulumtimit dhe Teknologjisë në Ministrinë e Shëndetësisë të Iranit tha në një letër më 12 gusht se numri ditor i vdekjeve nga COVID-19 do të shkojë në 800 nëse situata nuk ndryshon.

Mediat shtetërore raportojnë për spitale dhe njësi të terapisë intensive të mbushura plot me pacientë të infektuar me COVID-19. Në të njëjtën kohë, varrezat janë të mbushura, dhe provincat raportojnë se nuk kanë vend mjaftueshëm për të varrosur trupat.

Iranianët po e fajësojnë haptazi Khamenei-n për vdekjen e viktimave të COVID-19, të cilat mund të ishin shpëtuar nëse ai nuk do t’i kishte ndaluar vaksinat e besueshme të prodhuara në SHBA e në Mbretërinë e Bashkuar.

Bilanci i vdekjeve nga Covid-19 në Iran po rritet me shpejtësi. Edhe vetë shifrat e fabrikuara të regjimit e tregojnë se sa e thellë është kriza. “Të gjitha zyrat, bankat, dhe bizneset do të jenë të mbyllura nga e hëna deri të shtunën tjetër,” ka thënë zëdhënësi i Taskforcës së regjimit për Luftimin e Covid-19.

Presidenti i ri i regjimit, Ebrahim Raisi, shpalli të shtunën se është miratuar importimi i 30 milion dozave të vaksinave. “Por ekspertët besojnë se, për ta vënë nën kontroll situatën aktuale të padëshirueshme të Covid-19, duhet të sigurojmë 60 milion doza vaksinash,” shtoi Raisi.

Por çfarë ka ndodhur këto ditët e fundit që i ka bërë autoritetet e regjimit, të cilat kishin kohë që implementonin një politikë çnjerëzore të Covid-19 të drejtuar nga Lideri i tyre Suprem Ali Khamenei, të flasin tani për sigurinë e njerëzve?

Khamenei e pati ndaluar hyrjen e vaksinave të besueshme kundër Covid-19 në janar 2021. Në mars 2020, ai kishte thënë: “Nuk duhet ta bëjmë kaq të madhe çështjen e këtij koronavirusit.” Autoritetet e regjimit kanë ndjekur shembullin e Khamenei-t duke e minimizuar krizën e duke folur kundër vaksinimit.

Çfarë e ka nxitur Khamenei-n të dalë papritmas në televizion më 11 gusht dhe ta quajë Covid-19-ën si një “virus i egër” e të thotë se ai duhet të jetë “përparësi” e regjimit? A nuk ishte Khamenei ai që e pati quajtur këtë virus vdekjeprurës si një sprovë dhe bekim?

Pas protestave madhore të Iranit në nëntor 2019, të cilat i shkundën themelet e regjimit, Khamenei po priste dëshpërimisht për një shpëtimtar që ta mbronte regjimin e tij nga kryengritjet e popullit. Ky shpëtimtar qe shpërthimi i koronavirusit, të cilin regjimi e ktheu në një krizë të madhe humanitare përmes mashtrimeve e mosveprimit.

Të martën, Gjykata Supreme e Iranit e liroi nga akuzat ish -prokurorin e Teheranit Saeed Mortazavi për rolin e tij në tre vdekje që shkaktuan protesta të mëdha ndërkombëtare pas goditjeve të qeverisë në protestat e vitit 2009. Avokati i tij u mburr se vendimi i la Mortazavit një rekord të pastër, vite pasi ai u bë zyrtari i vetëm i madh që u përball me pasoja ligjore të brendshme për abuzimet e të drejtave të njeriut të kryera nga regjimi iranian.

Mortazavi u vu nën një vëzhgim të veçantë nga fuqitë botërore dhe mbrojtësit e të drejtave të njeriut në 2003 pasi fotoreporterja irano-kanadeze Zahra Kazemi u rrah, u përdhunua dhe u vra në burgun e Evinit për marrjen e fotografive të të dashurve të të burgosurve ndërsa ata po protestonin jashtë të njëjtit objekt. Incidenti çon në thirrje të gjera për Mortazavi që të arrestohet. Në 2006, për shembull, kryeministri i atëhershëm kanadez Stephen Harper u tha mediave: “Ne po i bëjmë thirrje komunitetit ndërkombëtar që të përdorë të gjitha llojet e ligjit në dispozicion për të ndaluar këtë individ dhe për ta vënë atë para drejtësisë.”

Sidoqoftë, nuk ka asnjë indikacion se Mortazavi ishte ndonjëherë në rrezik të vërtetë që bashkësia ndërkombëtare të përmbushte këtë kërkesë. Kjo ishte për shkak të kujdesit që ai bëri në organizimin e udhëtimeve ndërkombëtare dhe faktit që regjimi iranian me sa duket kishte ndërmend ta mbronte atë për vite pas incidentit në Kazemi. Kjo dukej se ndryshoi disa kohë pas protestave të Lëvizjes së Gjelbër, të cilat u ndezën nga rizgjedhja e diskutueshme e Presidentit Mahmoud Ahmadinejad, një aleat politik.

Më 9 janar, Udhëheqësi Suprem i regjimit iranian Ali Khamenei njoftoi se po ndalonte importimin e vaksinave amerikane dhe britanike për Covid-19. Dekreti i tij rezultoi në anulimin e menjëhershëm të shpërndarjes së planifikuar të të paktën 100,000 dozave, të cilat ishin vendosur të dhuroheshin nga filantropët në SHBA. Ndërsa ky numër përfaqëson vetëm një pikë të vogël në krahasim me atë që kërkon vendi i 83 milion njerëzve, i cili do të kishte filluar programin e vaksinimit shumë kohë para se të bëheshin të disponueshme alternativat e prodhuara në vend.

Edhe në këto momente,alternativat e prodhuara ë vend, demonstrojnë efikasitet shumë më të ulët sesa vaksinat që Khamenei refuzoi, dhe ka pasur shumë më pak kërkime mbi sigurinë e tyre dhe jetëgjatësinë e efekteve të tyre. E njëjta gjë vlen edhe për dozat kineze dhe ruse që Irani ka filluar të importojë, asnjëra prej të cilave nuk ka mbërritur në sasi as afër sasisë së madhe që ishte premtuar fillimisht. Duke i bërë gjërat më keq, disponueshmëria e të gjitha vaksinave – përfshirë ato që janë importuar ilegalisht – është e kufizuar nga veprimet e kompanive private që u është besuar shpërndarja e tyre.

200,000+ doza të vaksinës koronavirus u zhdukën në Iran, thotë një anëtar i presidiumit të parlamentit

Ky grup dozash, një politikë tjetër e udhëhequr nga Udhëheqësi Suprem i regjimit Khamenei, ka shërbyer për të pasuruar më tej një numër entitetesh që janë të lidhur me Trupat e Gardës Revolucionare Islamike. IRGC , ashtu si vetë Khamenei, kontrollon qindra miliarda dollarë në asetet iraniane dhe i drejton në masë të madhe drejt projekteve të kafshëve shtëpiake, ose i kanalizon ato direkt në arkën e vet. Falë ndikimit të IRGC -së mbi shpërndarjen e vaksinave, ka pasur raporte të shumta të dozave që shfaqen në tregun e zi të Iranit me etiketa çmimi skandaloze, të përballueshme vetëm për elitën e pushtetit në një vend ku shumica dërrmuese e popullsisë civile tani jeton nën kufirin e varfërisë.

IRGC jo vetëm që përfiton drejtpërdrejt nga shitja e vaksinave, por ekonomia e saj e tregut të zi gjithashtu ndihmon për të siguruar që krizat si pandemia e koronavirusit të kenë një ndikim shumë më të madh, në një periudhë shumë më të gjatë kohore, tek iranianët e zakonshëm, ndërsa kalojnë shpejt mbi personat me lidhje të ngushta me paramilitarët.

Eshtë e lehtë të konkludohet nga zhvillime të tilla që “vala e gjashtë” e infeksioneve të koronavirusit në Iran nuk do të përfundojë së shpejti. Sa herë që përfundon, rrethanat që rezultojnë nuk kanë gjasa të parandalojnë ardhjen përfundimtare të një të shtati. Të martën, zëvendësministri i shëndetësisë i regjimit iranian Iraj Harirchi parashikoi se “numri i infeksioneve dhe i vdekjeve do të vazhdojë të rritet në mënyrë eksponenciale” dhe se mungesa e qasjes në vaksina është një arsye kryesore për rritjen e infeksioneve.

Programi i vaksinimit të regjimit, ka arritur në më pak se tre përqind të popullsisë iraniane që kur Khamenei njoftoi synimin e tij për t’i dhënë përparësi prodhimit të vaksinës vendase. Ritmi i vaksinimeve nuk është rritur për javë të tëra, dhe si rezultat ritmi i infeksioneve dhe vdekjeve të reja ka dalë plotësisht jashtë kontrollit. Në fillim të kësaj jave, Irani regjistroi një rekord të ri të lartë për vdekjet ditore të Covid-19, me 588 të regjistruar gjatë një periudhe 24-orëshe. Gjatë së njëjtës periudhë, u regjistruan 40,808 infeksione të reja, megjithëse natyrisht kjo përfshin vetëm personat që janë testuar zyrtarisht, dhe ka shumë të ngjarë që nuk i përfshin të gjithë.

Organizata Popullore Muxhahedine e Iranit (PMOI/MEK), mban një rrjet të gjerë inteligjence brenda Iranit, i cili ka mbledhur të dhëna spitalore, ka gjetur dokumente qeveritare dhe deklarata të dëshmitarëve okularë për të përgatitur raportet e veta të rregullta mbi ndikimin e Covid-19 tek iranianët.

Deklaratat e fundit të NCRI citojnë një numër vdekjesh prej 360,600 ,më shumë se tre herë e gjysmë nga shifrat e përgjithshme të vdekshmërisë të raportuara nga qeveria. Deklaratat e kaluara gjithashtu kanë argumentuar se keqmenaxhimi i situatës nga Khamenei është të paktën pjesërisht i qëllimshëm dhe se refuzimi i vaksinave perëndimore është pjesë e një skeme për të zgjatur krizën e shëndetit të brendshëm si një mjet për të zvogëluar trazirat popullore. Ka disa indikacione se kjo ka qenë efektive, përderisa protestat e njëkohshme po zhvilloheshin në më shumë se një duzinë provincash menjëherë në janar 2020, por ishin shumë më pak të shpeshta dhe shumë më të vogla në shkallë për pjesën tjetër të atij viti.

Regjimi teokratik në Iran është përballur me një sfidë virtualisht të paprecedent nga populli iranian këto vitet e fundit. Në janar 2018, mbi 100 qytete të mëdha e të vogla u përfshinë në një varg protestash që ishin fillimisht të fokusuara tek çështjet ekonomike por që më pas u zgjeruan duke përfshirë thirrje si “vdekje diktatorit” si dhe thirrje për ndryshim regjimi. Në nëntor 2019, po ky mesazh përfshiu pothuajse 200 lokalitete si pjesë e një kryengritjeje tjetër mbarëkombëtare, dhe zyrtarët e regjimit hapën zjarr mbi turmat, duke vrarë mbi 1,500 njerëz.

Por as kjo gjë nuk u dha fund trazirave. Iranianët u derdhën përsëri nëpër rrugët e më shumë se dhjetë provincave në janar të vitit të shkuar, duke protestuar kundër vetë institucionit që kishte udhëhequr kryerjen e atyre vrasjeve, Gardës Revolucionare (IRGC). Pandemia e koronavirusit i reduktoi trazirat publike, por edhe pse Irani ende vuan nga një prej krizave më të rënda të sëmundjes në botë, komunitetit të aktivistëve duket se po i humb durimi.

Protestat në Iran: Kryengritja Mbarëkombëtare në Iran- Nëntor 2019

Protestat kanë qenë një veçori konstante e shoqërisë iraniane që kur regjimi i mullahëve zhvilloi një farsë zgjedhjesh për të konfirmuar presidentin e radhës më 18 qershor. Shumica dërrmuese e popullit iranian i bojkotoi ato zgjedhje në mënyrë që ta dënonte procesin e tyre, si dhe trashëgiminë e errët të kandidatit të para-zgjedhur, Ebrahim Raisi. Në verën e 1988-ës, ai luajti një rol kyç në masakrën ndaj 30,000 të burgosurve politikë, dhe së fundmi, ai ishte kryegjyqtar përpara dhe pas kryengritjes së 2019-ës dhe si i tillë mbikëqyri torturimin sistematik të aktivistëve pro demokracisë, torturime që zgjatën për muaj të tërë më pas.

Vetëdija publike për këto incidente ka qenë pa dyshim një forcë e madhe nxitëse prapa këtij bojkoti, dhe pa dyshim që mbetet një forcë nxitëse prapa protestave që vazhdojnë ende, edhe pse shumë prej tyre kanë nisur si rezultat i problemeve specifike si mungesat e ujit në provincën Khuzestan.

Pjesëmarrësit e Samitit Botëror për Iranin e Lirë, përfshirë parlamentarë të shquar dhe ekspertë të politikës së jashtme nga Europa dhe Amerika e Veriut, kanë ofruar disa sugjerime lidhur me masat e duhura që duhen ndjekur. Shumë prej tyre theksuan dobinë e një hetimi zyrtar mbi masakrën e 1988-ës, duke thënë se një hetim i tillë do të sinjalizonte përfundimin e pandëshkueshmërisë që Teherani ka gëzuar për një kohë të gjatë në çështjet e lidhura me të drejtat e njeriut. Amnesty International ka bërë një thirrje të ngjashme për veprim menjëherë pas fitores së Raisi-t në farsën e zgjedhjeve, si dhe në ditën e inaugurimit të tij.

Vetë autoriteti më i lartë i vendit, Khamenei, e ka pranuar se MEK ka qenë një forcë shtytëse prapa të dy kryengritjeve më të fundit. “Njësitë e Rezistencës” të kësaj organizate kanë luajtur një rol kyç edhe në promovimin e bojkotit të zgjedhjeve të Raisi-t, duke ia prezantuar këtë bojkot publikut si një mjet për të “votuar për ndryshim regjimi.”

Nuk është vonë për të bërë thirrje për një hetim zyrtar mbi masakrën e 1988-ës apo për të vënë sanksione Magnitsky mbi Raisi-n në mënyrë që të bëhet e qartë që ende ka pasoja për krime të tilla kundër njerëzimit. Nuk është vonë as për të mbështetur përpjekjet e popullit iranian për ta rrëzuar regjimin represiv në favor të një qeverie demokratike dhe të lirive qytetare.

Tani për tani, regjimi iranian duket i sigurt se të vetmet kërcënime madhore ndaj sundimit të tij vijnë nga brenda shoqërisë iraniane. Edhe pse këto kërcënime janë bërë shumë më serioze vitet e fundit, regjimi ka gjithashtu për qëllim që, duke ua dhënë postet më të larta qeverisëse abuzuesve më të këqij të të drejtave njerëzore, të mund ta shtypë disidencën me aq efektshmëri sa të mund ta ruajë pushtetin e vet.

Teherani nuk mund t’i përballojë me kaq efektshmëri kërcënimet ndaj pushtetit të tij kur ato vijnë njëkohësisht nga popullsia e vendit dhe nga komuniteti ndërkombëtar. Kategoria e parë e sfidave përfshin konfliktin e drejtpërdrejtë, por kjo nuk është e domosdoshme edhe për kategorinë e dytë. Mjafton që fuqitë perëndimore ta izolojnë regjimin klerikal dhe t’i mbajnë ligjërisht përgjegjës kriminelët më të këqij të këtij regjimi, duke e dobësuar kështu edhe më tej një sistem që është tashmë i brishtë, si dhe duke ia lënë punën e vërtetë të ndryshimit të regjimit vetë popullit iranian.

Përhapja e Covid-19 në Iran vazhdon të përkeqësohet, me autoritetet e regjimit që raportuan të hënën se numri i rasteve ishte rritur me më shumë se 40,000 në 24 orë. Gjatë së njëjtës periudhë, 588 pacientë me Covid-19 u raportuan se kishin vdekur, duke e çuar numrin e përgjithshëm të vdekjeve të projektuar nga regjimi në 94,603. Edhe pse statistikat më të fundit nga Ministria iraniane e Shëndetësisë sugjerojnë se një rast i ri ndodh çdo dy sekonda në vend me një vdekje çdo dy minuta, kështu që ai ende nënvlerëson ashpërsinë e vërtetë të krizës.Këshilli Kombëtar i Rezistencës së Iranit ka ndjekur me kujdes normat e infeksionit Covid-19 dhe vdekjet në Iran që nga fillimi i pandemisë. Për këtë qëllim, ajo ka mbështetur të dhënat spitalore, dokumentet qeveritare të rrjedhura dhe deklaratat e dëshmitarëve okularë, të gjitha këto të marra kryesisht nga një rrjet i gjerë inteligjence i lidhur me Organizatën Popullore Muxhahedine të Iranit. Sipas raportit të fundit të MEK të enjten, kishte pasur mbi 358,900 vdekje nga Covid-19 që nga fillimi i vitit 2020, ose rreth 3.75 herë nga vlerësimi i dhënë nga regjimi.Situata ka arritur në një pikë që zyrtarët e regjimit pranojnë ashpërsinë e krizës. Zëvendësministri i Shëndetësisë Iraj Harirchi, për shembull, i tha medias shtetërore IRNA se ai parashikon që shkalla e infeksionit dhe shkalla e vdekshmërisë “do të vazhdojnë të rriten në mënyrë eksponenciale”.Ky vlerësim nënkupton dështimin e perceptuar të të gjitha përpjekjeve të fundit zbutëse, si dhe mungesën e besimit në aftësinë e Presidentit të ri të regjimit Ebrahim Raisi për të trajtuar situatën në mënyrë më efektive sesa paraardhësi i tij, Hassan Rouhani.