Kushtet e këqija në burgjet iraniane po rrezikojnë jetën e të burgosurve

Kushtet në burgjet iraniane po përkeqësohen, ndërsa mungesa e shërbimeve bazë shëndetësore, higjienës dhe kujdesit mjekësor po i ekspozon të burgosurit ndaj rreziqeve serioze për shëndetin dhe jetën.

Raportet e fundit nga disa prej burgjeve kryesore të Iranit përshkruajnë një situatë të rëndë, me përkeqësim të standardeve të jetesës, neglizhencë mjekësore dhe mungesë të shërbimeve themelore. Në mesin e burgjeve nga të cilat janë raportuar këto probleme janë Evin dhe Fashafuyeh në Teheran, Ghezel Hesar në Karaj, Dastgerd në Isfahan, burgu qendror i Karajit, si dhe burgjet e Malayerit dhe Gonbad-e Kavusit.

Mungesa e kujdesit mjekësor

Një nga problemet më serioze është pamundësia e shumë të burgosurve për të marrë kujdesin e nevojshëm mjekësor.

Të burgosurit me sëmundje kronike ose probleme të rënda shëndetësore përballen me vonesa në trajtim, mungesë të barnave dhe vështirësi në transferimin në qendra të specializuara mjekësore.

Kjo situatë është veçanërisht shqetësuese për të burgosurit politikë, protestuesit dhe të dënuarit me sëmundje të rënda, për të cilët vonesa në trajtim mund të ketë pasoja të pakthyeshme.

Raportet e fundit flasin për një përkeqësim të përgjithshëm të kushteve të jetesës dhe për mungesë të respektimit të rregullave bazë që duhet të garantojnë sigurinë dhe shëndetin e personave të privuar nga liria.

Problemet sanitare dhe mungesa e kushteve bazë

Krizës shëndetësore i shtohen problemet e higjienës dhe të infrastrukturës.

Në disa burgje janë raportuar kushte të këqija sanitare, mungesë e pajisjeve të nevojshme dhe probleme me furnizimin me ujë e shërbime të tjera bazë.

Në burgun Fardis të Karajit, për shembull, janë raportuar kushte jashtëzakonisht të këqija sanitare për gratë e burgosura. Problemet përfshijnë nevojën për riparime dhe mungesën e kushteve të përshtatshme për një mjedis të sigurt dhe higjienik.

Këto probleme bëhen edhe më të rënda gjatë muajve të nxehtë të verës, kur mungesa e ventilimit, ujit dhe kujdesit shëndetësor mund të përkeqësojë shpejt gjendjen e personave të sëmurë.

Të burgosurit politikë përballen me rrezik të veçantë

Situata e të burgosurve politikë është veçanërisht shqetësuese.

Në muajt e fundit, shumë persona të arrestuar gjatë protestave të janarit 2026 janë përballur me burgime të gjata dhe dënime të rënda.

Për shembull, Hadiseh Morvaridi, 24 vjeç, e arrestuar gjatë kryengritjes së janarit, është dënuar me gjithsej tre vjet burg dhe ndodhet në burgun Vakilabad në Mashhad. Ajo u dënua nën akuzat për “fyerje të Udhëheqësit Suprem” dhe “propagandë kundër shtetit”.

Në një rast tjetër, Tara Farhangian, një studente 21-vjeçare e arrestuar gjatë protestave, është dënuar me një vit burg, 31 goditje me kamxhik, dy vjet internim në Zabol dhe një gjobë prej 1.2 miliardë rialësh.

Këto raste tregojnë se represioni nuk përfundon me arrestimin. Për shumë protestues, burgimi shoqërohet me kushte të vështira jetese dhe me presion të vazhdueshëm mbi ta dhe familjet e tyre.

Ekzekutimet dhe kushtet e burgjeve

Përkeqësimi i kushteve të burgimit ndodh paralelisht me përdorimin intensiv të dënimit me vdekje.

Në gusht, autoritetet iraniane kanë vazhduar ekzekutimin e të burgosurve të lidhur me protestat. Më 20 gusht, për shembull, u raportua ekzekutimi i Ghaem Hosseinit, një të burgosuri 21-vjeçar të arrestuar në lidhje me kryengritjen.

Kombinimi i dënimeve me vdekje, burgimeve të gjata, kushteve të këqija sanitare dhe mohimit të kujdesit mjekësor krijon një sistem ku privimi nga liria mund të shndërrohet në një kërcënim të drejtpërdrejtë për jetën.

Familjet kërkojnë ndalimin e ekzekutimeve

Presioni mbi të burgosurit po shkakton gjithashtu reagime nga familjet e tyre.

Në Khorramabad, familjarë dhe banorë kanë protestuar për të parandaluar ekzekutimin e një të burgosuri. Kjo tregon se frika nga ekzekutimet dhe kushtet e burgimit po prek jo vetëm të dënuarit, por edhe familjet e tyre dhe komunitetet përreth.

Një krizë që shkon përtej burgjeve

Gjendja në burgjet iraniane nuk mund të shihet e shkëputur nga kriza më e gjerë e të drejtave të njeriut në vend.

Në një sistem ku protestuesit arrestohen, aktivistët dënohen me burgime të gjata dhe dënimi me vdekje përdoret gjerësisht, kushtet e burgimit bëhen një pjesë tjetër e mekanizmit të represionit.

Mungesa e kujdesit mjekësor dhe e kushteve minimale të jetesës nuk është vetëm një problem administrativ. Për të burgosurit që kanë nevojë për trajtim, çdo vonesë mund të nënkuptojë përkeqësim të sëmundjes dhe rrezik për jetën.

Raportet e fundit nga burgjet e ndryshme të Iranit tregojnë se kjo situatë po merr përmasa më të gjera dhe kërkon vëmendje urgjente ndërkombëtare për mbrojtjen e të drejtave dhe jetës së të burgosurve.