73 dënime nga OKB-ja, Irani vazhdon represionin

3

Pas 73 dënimeve nga OKB-ja, Teherani vazhdon të përshkallëzojë represionin

Më 18 nëntor, Komiteti i Tretë i Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së miratoi një tjetër rezolutë që dënonte gjendjen e të drejtave të njeriut në Iran, me 76 vota pro dhe 27 kundër. Sipas Këshillit Kombëtar të Rezistencës së Iranit (NCRI), kjo ishte rezoluta e 73-të e OKB-së që dënonte shkeljet e rënda të kryera nga regjimi klerikal.

Shtatëdhjetë e tre rezoluta tregojnë se Teherani nuk mund të pretendojë në mënyrë të besueshme se kritikat ndërkombëtare janë të rastësishme, të keqkuptuara apo të bazuara në armiqësinë e një qeverie të caktuar. Këto akuza janë grumbulluar gjatë dekadave, në institucione dhe administrata të ndryshme. Megjithatë, votimi i nëntorit nuk erdhi pas ndonjë përmirësimi të matshëm, por në mes të një vale tjetër ekzekutimesh dhe represioni.

Rezoluta dënoi “zbatimin e vazhdueshëm dhe të gjerë të dënimit me vdekje”, përfshirë përdorimin gjithnjë e më të shpeshtë të tij për akuza që lidhen me sigurinë, duke i cilësuar ekzekutimet si një “instrument të represionit politik”. Ajo shprehu gjithashtu shqetësim të thellë se shkeljet e dokumentuara nga Misioni i Pavarur i OKB-së për Verifikimin e Fakteve mund të përbëjnë krime kundër njerëzimit.

Koha e këtij vendimi ka rëndësi

Votimi u zhvillua dhjetë muaj pas kryengritjes së janarit 2026, kur protestat mbarëkombëtare, të nisura për shkak të pakënaqësive ekonomike, u shndërruan shpejt në thirrje për rrëzimin e sistemit në pushtet. Vetë autoritetet iraniane pranuan më shumë se 3,000 viktima, ndërsa hetuesit besonin se numri real ishte dukshëm më i lartë. Dhjetëra mijëra persona u arrestuan.

Ekspertët e OKB-së deklaruan në tetor se Irani po nxiste rritjen globale të ekzekutimeve dhe paralajmëruan se çështjet e lidhura me protestat ishin shoqëruar me tortura, zhdukje me forcë, rrëfime të detyruara, dhunë seksuale dhe mohim të së drejtës për qasje te avokatët.

Sipas Rezistencës Iraniane, deri në fund të tetorit 2026 ishin ekzekutuar 1,186 persona që nga fillimi i vitit, përfshirë gati 50 të burgosur politikë që nga fillimi i luftës së fundit.

Edhe gratë kanë qenë viktima të së njëjtës makineri represive. Komiteti i Grave i NCRI-së raportoi se ekzekutimi i Masoumeh Sayadi dhe Fatemeh Farahadi në Shiraz, më 15 nëntor, e çoi numrin e grave të ekzekutuara gjatë vitit 2026 në të paktën 31, ndërsa numrin e përgjithshëm që nga viti 2007 në 359.

Komiteti ka vënë vazhdimisht në dukje raste në të cilat gratë e dënuara me vdekje kishin përjetuar dhunë në familje, detyrim ose trajtim diskriminues sipas legjislacionit familjar.

Vetë rezoluta e OKB-së dënoi në mënyrë të veçantë rritjen e ekzekutimeve të grave dhe represionin e shënjestruar ndaj grave dhe vajzave, krahas pakicave etnike dhe fetare.

Kostoja ndërkombëtare dhe prioriteti i brendshëm

Udhëheqësit e Iranit tashmë janë të përfshirë në një luftë, po përballen me presion të rëndë ekonomik dhe po përballen me një vëmendje gjithnjë e më të madhe ndërkombëtare.

Më 28 tetor, Bashkimi Evropian deklaroi se gjatë këtij viti kishte vendosur sanksione shtesë ndaj 37 individëve dhe nëntë subjekteve përgjegjëse për shkelje të të drejtave të njeriut, duke paralajmëruar se mund të ndërmerren edhe masa të tjera.

Një qeveri që do të kishte si shqetësim kryesor rehabilitimin e imazhit të saj ndërkombëtar do të kishte çdo arsye për të ulur numrin e ekzekutimeve, për të lejuar monitorimin ndërkombëtar dhe për të lehtësuar represionin.

Teherani ka vepruar në drejtimin e kundërt.

Kjo tregon se regjimi i jep më shumë rëndësi rrezikut që percepton brenda vendit sesa përkeqësimit të mëtejshëm të pozitës së tij ndërkombëtare. Nga këndvështrimi i establishmentit në pushtet, një tjetër dënim diplomatik mund të jetë i kushtueshëm, por një tjetër kryengritje mbarëkombëtare mund të përbëjë një kërcënim ekzistencial.

Kjo ndihmon të shpjegohet pse ekzekutimet vazhdojnë, pavarësisht se ato prodhojnë vazhdimisht pikërisht atë izolim ndërkombëtar të cilin Teherani pretendon se e kundërshton.

Raportuesi Special i OKB-së e përmblodhi këtë dilemë në një raport të fundit, duke i përshkruar iranianët si të bllokuar mes “agresionit të jashtëm dhe represionit të brendshëm”, ku asnjëri prej tyre nuk e anulon tjetrin.

Shtatëdhjetë e tre dënime nga komuniteti ndërkombëtar

Zonja Maryam Rajavi, presidentja e zgjedhur e NCRI-së, reagoi ndaj votimit të nëntorit duke argumentuar se rezoluta dokumentonte vetëm një pjesë të vogël të abuzimeve të regjimit dhe se çështja e Iranit duhet t’i referohet Këshillit të Sigurimit të OKB-së.

Ajo bëri thirrje për veprim ndërkombëtar për të ndaluar ekzekutimet, për të garantuar qasjen në burgje dhe për të mbajtur përgjegjës zyrtarët e regjimit.

NCRI nxjerr një përfundim më të gjerë politik: represioni nuk është një devijim i rastësishëm që mund të korrigjohet përmes presionit, por një kërkesë strukturore e sistemit në pushtet. Për këtë arsye, përfundimi i shkeljeve sistematike kërkon në fund të fundit ndryshim politik nga vetë populli iranian.

Ky është një qëndrim politik të cilin qeveritë duhet ta vlerësojnë vetë.

Megjithatë, pas 73 dënimeve nga OKB-ja, një fakt po bëhet gjithnjë e më i vështirë për t’u kundërshtuar: vetëm kritikat ndërkombëtare nuk kanë arritur ta bindin Teheranin të heqë dorë nga metodat që vetë OKB-ja po dënon.

Përkundrazi, sa herë që presioni i brendshëm është intensifikuar, regjimi i ka përdorur këto metoda edhe më agresivisht.

Prandaj, rezoluta e nëntorit ngre një pyetje që shkon shumë përtej diplomacisë së të drejtave të njeriut: Sa herë mund ta dënojë komuniteti ndërkombëtar të njëjtin sistem për të njëjtën sjellje, përpara se të përballet me mundësinë se kjo sjellje është pjesë thelbësore e mënyrës se si ai sistem e ruan pushtetin?