
Kampioni iranian i boksit, i dënuar me vdekje, hyn në histori me një çmim prestigjioz për të drejtat e njeriut
«Hurricane Carter» i Iranit lufton për jetën e tij
Boksieri iranian Mohammad Javad Vafaei Sani mund të mos fitojë më kurrë një kampionat, por javën e kaluar ai hyri në histori duke marrë një çmim prestigjioz për të drejtat e njeriut.
Boksieri dhe trajneri 31-vjeçar u nderua me Çmimin Magnitsky 2026 për Aktivistin e Shquar të të Drejtave të Njeriut, në një ceremoni të zhvilluar në Londër më 12 nëntor. Ish-kampioni kombëtar nuk mundi ta merrte çmimin personalisht, pasi prej gjashtë vitesh mbahet i burgosur politik në Iran.
Vafaei Sani, ish-fitues i medaljes së argjendtë në kampionatin kombëtar të boksit dhe me origjinë nga Mashhadi, u arrestua në vitin 2020, pas protestave mbarëkombëtare kundër regjimit, të zhvilluara një vit më parë. Autoritetet iraniane e akuzuan se mbështeste Organizatën Popullore të Muxhahedinëve të Iranit (PMOI/MEK). Ai vazhdon të qëndrojë në pritje të ekzekutimit.
Në një mesazh të publikuar më 12 nëntor 2026, Malcolm Bruce e përshëndeti dhënien e çmimit për kampionin iranian. Vafaei Sani përballet me ekzekutim të mundshëm të afërt për shkak të mbështetjes së tij për demokracinë.
Një çmim i rrallë dhe krahasimi me «Hurricane Carter»
Vetëm tre sportistë janë nderuar deri më sot me këtë çmim për të drejtat e njeriut, mes tyre edhe basketbollisti i NBA-së Enes Kanter.
Rasti i Vafaei Sanit është krahasuar me atë të boksierit amerikan Rubin «Hurricane» Carter, ish-kandidatit për titullin botëror në peshën e mesme, i cili kaloi 19 vjet në burg.
Dënimi me vdekje i boksierit iranian u rrëzua dy herë nga gjykatat më të ulëta, por u rikthye për herë të tretë në shtator 2024. Gjykata Supreme e Iranit e la në fuqi dënimin në tetor 2025.
Organizatat e të drejtave të njeriut kanë dënuar procesin gjyqësor dhe kanë raportuar se ai është torturuar dhe mbajtur për periudha të gjata në izolim. Për një sportist që dikur admironte Muhammad Aliun dhe Floyd Mayweather Jr., ring-u është tashmë një kujtim i largët, ndërsa ai lufton për të shpëtuar nga një ekzekutim arbitrar.
Sportistë të njohur kërkojnë shpëtimin e tij
Çështja e Vafaei Sanit ka tërhequr vëmendjen e ish-kampionit botëror të peshave të rënda Vitali Klitschko dhe presidentit të Këshillit Botëror të Boksit (WBC), Mauricio Sulaiman, të cilët kanë shprehur publikisht shqetësimin e tyre në rrjetet sociale.
Në mbështetje të tij janë ngritur edhe ylli i tenisit Martina Navratilova, fituesja e medaljes olimpike në not Sharron Davies dhe ish-ylli australian i futbollit Craig Foster.
«Mohammad Javad përfaqëson guximin e një brezi iranianësh që nuk janë më të gatshëm ta pranojnë diktaturën. Ai ishte kampion boksi, mori pjesë në protesta për liri dhe mbështeti opozitën», deklaroi Tracy Edwards MBE në një intervistë ekskluzive për KO në SI.
Ajo theksoi se Vafaei Sani nuk duhet të bëhet një tjetër sportist iranian i vrarë për bindjet e tij. Sipas saj, bota e sportit dhe komuniteti ndërkombëtar duhet të reagojnë publikisht dhe të ushtrojnë presion real mbi autoritetet iraniane për të parandaluar ekzekutimin e tij.
Mesazhi nga burgu: «Nuk do të dorëzohemi kurrë»
Pavarësisht burgosjes, Vafaei Sani arriti të dërgonte një mesazh me shkrim nga burgu Vakilabad. Sipas njoftimeve për shtyp, mesazhi u lexua gjatë ceremonisë në Londër.
«Ne nuk do të dorëzohemi kurrë; nuk do t’i nënshtrohemi kurrë poshtërimit», deklaroi ai.
Boksieri ua kushtoi këtë vlerësim të burgosurve të tjerë politikë dhe iranianëve që kërkojnë lirinë.
Një kampion i lirisë
Sir William Browder, kryetar i Komitetit të Çmimeve Magnitsky, theksoi rëndësinë e mbajtjes së vëmendjes ndërkombëtare te rasti i sportistit gjatë ceremonisë në Londër.
Deputeti britanik Bob Blackman i dorëzoi çmimin në emër të tij dhe kërkoi anulimin e dënimit me vdekje.
«Nuk jeni harruar. Nuk jeni vetëm. Bota po ju vëzhgon», deklaroi Blackman, sipas regjistrimeve të ceremonisë.
Ky vlerësim vjen në një kohë kur po rritet shqetësimi për trajtimin e sportistëve në Iran. Organizata Human Rights for Sport ka identifikuar shtatë sportistë në vend që përballen me mundësinë e ekzekutimit.



