Kriza e regjimit iranian: Përplasjet e brendshme thellohen pas thirrjeve për “unitet”

Thirrjet për «unitet dhe kohezion» nga udhëheqja e re e Iranit nuk kanë arritur të ndalin konfliktet mes fraksioneve. Përkundrazi, përplasjet publike po tregojnë dobësimin e kontrollit politik dhe thellimin e krizës në majat e pushtetit.

Thirrjet për unitet zbulojnë përçarjen

Pas ndryshimeve në udhëheqjen e regjimit, thirrjet për unitet janë bërë më të shpeshta. Megjithatë, deklaratat dhe konfliktet e fundit tregojnë se qendrat e ndryshme të pushtetit vazhdojnë të ndjekin interesa dhe strategji të ndryshme.

Mojtaba Khamenei ka kërkuar shmangien e «dyzimeve» politike dhe forcimin e unitetit brenda strukturës sunduese. Por vetëm pak kohë më pas, një përplasje publike mes presidentit Masoud Pezeshkian dhe drejtuesit të televizionit shtetëror, Peyman Jebelli, nxori përsëri në pah konfliktet e brendshme.

Ky zhvillim është domethënës sepse televizioni shtetëror është një nga instrumentet kryesore të propagandës së regjimit. Përplasja me presidentin tregon se mosmarrëveshjet nuk kufizohen më në debate të mbyllura politike.

Përplasja mes qeverisë dhe medias shtetërore

Pezeshkian ka kritikuar mënyrën se si televizioni shtetëror paraqet aktivitetet e qeverisë. Në përgjigje, Jebelli ka mbrojtur linjën e transmetuesit shtetëror.

Përplasja u shfaq në një moment kur udhëheqja kërkonte pikërisht të paraqiste një imazh të unitetit. Kjo e bëri konfliktin edhe më të rëndësishëm politikisht.

Në vend që institucionet të paraqiteshin si pjesë e një strukture të unifikuar, debati tregoi konkurrencën mes qendrave të ndryshme të pushtetit.

Dy qasje për mbijetesën e regjimit

Konfliktet lidhen edhe me mënyrën se si regjimi duhet të përballet me krizën ekonomike, presionin shoqëror dhe rrezikun e protestave të reja.

Një krah më i ashpër e sheh përballjen dhe represionin si mënyra për të ruajtur kontrollin. Në këtë kuadër, lufta dhe atmosfera e sigurisë përdoren për të justifikuar shtypjen e kundërshtimit.

Në anën tjetër, qarqet e lidhura me Pezeshkian dhe kryetarin e parlamentit, Mohammad Bagher Ghalibaf, shfaqin shqetësim për pasojat ekonomike të një përshkallëzimi të mëtejshëm.

Këto dallime nuk janë thjesht debate mbi politika të veçanta. Ato lidhen me një pyetje më themelore: si mund të mbijetojë regjimi përballë një shoqërie të pakënaqur dhe një ekonomie në krizë?

Kriza ekonomike ushqen konfliktin politik

Përplasjet po zhvillohen në një kohë kur ekonomia iraniane përballet me presione të jashtëzakonshme.

Më 6 shtator, dollari kaloi nivelin e 220 mijë tomanëve dhe arriti përkohësisht rreth 228 mijë tomanë. Zhvlerësimi i rialit po rrit kostot e importeve, prodhimit dhe ushqimeve, ndërsa po shkatërron fuqinë blerëse të familjeve.

Në të njëjtën kohë, familjet po përballen me rritje të çmimeve të ushqimeve, qirave, kujdesit shëndetësor dhe arsimit. Kjo e bën gjithnjë më të vështirë për regjimin të menaxhojë pakënaqësinë sociale.

Frika nga një kryengritje e re

Pikërisht kjo situatë shpjegon edhe shqetësimin e vazhdueshëm të zyrtarëve për «trazira» dhe «çrregullime».

Ghalibaf e ka përshkruar përballjen aktuale si një «luftë hibride», ndërsa retorika e zyrtarëve të tjerë ka paralajmëruar kundër protestave dhe trazirave të reja. Kjo tregon se frika nga një shpërthim i ri shoqëror është bërë pjesë qendrore e llogaritjeve të regjimit.

Në këto kushte, represioni përdoret jo vetëm kundër kundërshtarëve politikë, por edhe si mjet parandalues ndaj çdo organizimi të ri protestues.

Një regjim gjithnjë më i përçarë

Thirrjet për unitet kanë marrë kështu një kuptim paradoksal. Sa më shumë që udhëheqja kërkon disiplinë dhe kohezion, aq më të dukshme bëhen konfliktet mes institucioneve dhe fraksioneve.

Përplasja Pezeshkian–televizion shtetëror është vetëm një nga shenjat e kësaj gjendjeje. Konfliktet mbi luftën, negociatat, ekonominë dhe kontrollin politik tregojnë një strukturë ku qendrat e pushtetit nuk veprojnë gjithmonë në të njëjtin drejtim.

Në fund, problemi i regjimit nuk është vetëm rivaliteti mes dy ose më shumë fraksioneve. Është paaftësia për t’iu përgjigjur njëkohësisht krizës ekonomike, pakënaqësisë shoqërore dhe kërkesës për ndryshim.

Ndërsa përplasjet vazhdojnë në majat e pushtetit, shoqëria iraniane përballet me një realitet gjithnjë më të rëndë ekonomik dhe social. Kjo kontrast i thellë mes krizës së regjimit dhe kërkesave të shoqërisë mund ta bëjë edhe më të vështirë ruajtjen e stabilitetit politik.