Në seancën e gjashtëdhjetë e një të Këshillit të të Drejtave të Njeriut të Kombeve të Bashkuara, Sara Hossain, Kryetare e Misionit të Pavarur Ndërkombëtar për Hetimin e Fakteve në Iran, paraqiti një raport gjithëpërfshirës që përshkruan një situatë të thellësisht shqetësuese të të drejtave të njeriut në vend. Duke u mbështetur në dokumentacion të gjerë dhe dëshmi të drejtpërdrejta, ajo paralajmëroi për vazhdimin e shtypjes sistematike dhe përshkallëzimin e shkeljeve të të drejtave themelore, veçanërisht ndaj grave.
Mandati i Misionit dhe bazat e gjetjeve
Sara Hossain shpjegoi se puna e Misionit ndjek një mandat të rinovuar në prill 2025 nga Këshilli i të Drejtave të Njeriut për të hetuar “shkeljet e rënda dhe të vazhdueshme të të drejtave të njeriut” në Iran. Gjetjet bazohen në qindra prova, duke përfshirë intervista të thella me 164 viktima dhe dëshmitarë, të kryera brenda dhe jashtë vendit. Misioni gjithashtu shqyrtoi dhjetëra raporte zyrtare të publikuara nga qeveria iraniane.
Konteksti i përgjithshëm i situates
Duke iu referuar kontekstit më të gjerë, Sara Hossain theksoi se qytetarët iranianë aktualisht janë të bllokuar në një situatë komplekse dhe kritike. Ajo vuri në dukje se klima aktuale nuk formohet vetëm nga tensionet ushtarake në rritje dhe përplasjet e armatosura, por edhe nga një model i gjatë shtypjeje të brendshme që ka kufizuar rëndë hapësirën civile dhe ka minuar sundimin e ligjit.
Protestat kombëtare dhe pasojat
Kryetarja e Misionit për Hetimin e Fakteve iu referua edhe protestave kombëtare që filluan më 28 dhjetor 2025, duke thënë:
“Këto tmerr kanë ndodhur pikërisht ndërsa populli iranian po del nga dhuna e pashembullt e shkaktuar ndaj tyre nga qeveria e tyre, pas protestave që filluan më 28 dhjetor 2025, kur miliona njerëz dolën në rrugë në të gjithë vendin. Ne kemi marrë tashmë raporte se protestuesit dhe kalimtarët, duke përfshirë gra dhe fëmijë, janë vrarë ose plagosur sapo qeveria filloi të shtypte protestat.”
Përshkallëzimi i masave represive pas përplasjeve të qershorit 2025
Në një pjesë tjetër të deklaratës, Sara Hossain tregoi për përshkallëzimin e masave represive pas përplasjeve të qershorit 2025 dhe shtoi:
“Pas konfliktit të qershorit 2025, ne zbuluam se Shteti rriti masat e shtypjes për të shtypur mosbindjen, përmes arrestimeve në shkallë të gjerë, paraburgimeve dhe ndjekjeve penale. Minoritetet etnike dhe fetare u nënshtruan ndjekjes penale pa respekt për procesin e rregullt ose të drejtat për gjykim të drejtë. Gazetarët, mbrojtësit e të drejtave të njeriut dhe përdoruesit e mediave sociale u shënjestruan për shprehjen e pikëpamjeve të tyre mbi konfliktin ose thjesht për thirrjen për paqe. Në vend që të çmontonte sistemin e saj të diskriminimit të institucionalizuar dhe strukturor, Irani vazhdoi të përdorte ligjet dhe rregullat e detyrueshme për hijab si mjet për të shtypur gratë dhe vajzat.”
Thirrja përfundimtare
Në përfundim, Kryetarja e Misionit për Hetimin e Fakteve i bëri thirrje autoriteteve iraniane që të ndalin menjëherë frikësimin, ngacmimin dhe paraburgimet arbitrare.
“Ne u bëjmë thirrje Iranit të ndalojë frikësimin, ngacmimin dhe paraburgimin arbitrar, dhe të zbatojë një moratorium mbi përdorimin e dënimit me vdekje si hap i parë drejt heqjes së plotë. Është e nevojshme një ndryshim transformues – një që siguron se zërat e të gjithë iranianëve, duke përfshirë gratë, të rinjtë dhe minoritetet, mund të shprehen lirisht dhe pa frikë për sigurinë e tyre, dhe që garanton aftësinë e tyre për të marrë pjesë në mënyrë kuptimplote në çështjet publike të vendit të tyre.”
