Protestat në Iran zgjerohen mes përkeqësimit ekonomik

Pakënaqësia sociale në Iran po shfaqet përsëri në rrugë. Më 8 gusht 2026, protesta dhe tubime u raportuan në Teheran, Isfahan, Azerbajxhanin Lindor dhe Hormozgan. Në to morën pjesë pensionistë, punonjës të telekomunikacionit dhe industrisë së çelikut, farmacistë dhe banorë lokalë. Kërkesat ndryshonin, por në qendër ishte përkeqësimi i kushteve të jetesës dhe mosplotësimi i kërkesave ekonomike e sociale.

Pensionistët në qendër të protestave

Pensionistët kanë qenë ndër grupet më aktive. Në Teheran u mblodhën pensionistë të sektorit të telekomunikacionit, ndërsa në Isfahan u raportuan protesta nga pensionistë të industrisë së çelikut dhe telekomunikacionit.

Për këtë kategori, rritja e çmimeve është veçanërisht e rëndë. Pensionistët kanë më pak mundësi për të rritur të ardhurat dhe, kur pensionet nuk ecin në të njëjtin ritëm me çmimet, fuqia e tyre blerëse bie drejtpërdrejt.

Një nga sloganet e raportuara në protestat e 8 gushtit ishte: “Nuk pamë drejtësi; dëgjuam vetëm gënjeshtra.” Kjo tregon se pakënaqësia nuk lidhet vetëm me paratë, por edhe me mungesën e besimit te institucionet.

Protestat përtej një grupi të vetëm

Lëvizja e fundit nuk kufizohet te pensionistët. Punonjës, farmacistë dhe banorë lokalë gjithashtu kanë dalë në protesta.

Kjo shumëllojshmëri është e rëndësishme. Kur grupe të ndryshme përballen me probleme të ngjashme—paga të pamjaftueshme, inflacion, pensione të ulëta dhe mungesë sigurie ekonomike—kërkesat e tyre mund të fillojnë të bashkohen.

Kështu, një protestë për pensionet mund të lidhet me kërkesat e punëtorëve, ndërsa këto lidhen me rritjen e çmimeve dhe zhvlerësimin e rialit.

Varfëria mund të rritet në 45.5%

Presioni ekonomik që ushqen këto protesta është i konsiderueshëm.

Një raport i Qendrës së Kërkimeve të Parlamentit iranian, i cituar nga gazeta shtetërore Siasat Rooz, paralajmëron se nëse tendenca aktuale vazhdon, niveli i varfërisë mund të rritet nga 41% në vitin 2026 në 45.5% në vitin 2028.

Raporti paralajmëron për pasoja të tjera sociale, përfshirë përkeqësimin e arsimit, uljen e shpenzimeve familjare për shëndetësinë, kequshqyerjen, rritjen e braktisjes së shkollës dhe zgjerimin e punës së fëmijëve.

Këto shifra tregojnë se problemi nuk kufizohet te një grup i vogël protestuesish. Ai mund të prekë një pjesë shumë të madhe të shoqërisë.

Një “ekonomi mbijetese”

Media shtetërore iraniane Entekhab, më 3 gusht, e përshkroi situatën si një “ekonomi mbijetese”—një gjendje ku njerëzit përpiqen të sigurojnë vetëm shpenzimet bazë të jetesës.

Një raport tjetër i medias shtetërore Rokna, më 4 gusht, vuri në dukje ndryshime në tregun online të shitjeve, ku shfaqeshin oferta për produkte të pazakonta si flokë njerëzish, këpucë të përdorura dhe shishe parfumi bosh.

Këto raste ilustrojnë se si presioni ekonomik po ndryshon sjelljen e familjeve dhe mënyrën se si njerëzit përpiqen të sigurojnë të ardhura.

Nga ekonomia te protesta

Inflacioni nuk është vetëm një tregues ekonomik. Për familjet me të ardhura të ulëta, ai do të thotë më pak ushqime, më pak ilaçe, më pak shpenzime për arsim dhe më shumë borxhe.

Kur çmimet rriten ndërsa të ardhurat mbeten prapa, pakënaqësia bëhet gjithnjë më e dukshme.

Kjo shpjegon pse kërkesat ekonomike mund të shndërrohen gradualisht në kërkesa më të gjera sociale dhe politike. Nëse institucionet nuk ofrojnë zgjidhje, mosbesimi ndaj tyre rritet.

Një sfidë për regjimin

Për autoritetet iraniane, situata krijon një dilemë.

Nëse kërkesat plotësohen, kjo mund të inkurajojë grupe të tjera të protestojnë, nëse refuzohen, pakënaqësia mund të thellohet, nëse përdoret represioni, protestat mund të frenohen përkohësisht, por problemet ekonomike mbeten.

Cikli është i qartë:

Rritja e çmimeve → rënia e fuqisë blerëse → pakënaqësia → protesta → represioni → mungesa e zgjidhjes → protesta të reja.

Represioni mund të shpërndajë një tubim, por nuk mund të rrisë pensionet, të ulë inflacionin apo të krijojë vende pune.

Çfarë tregojnë protestat e 8 gushtit?

Protestat e raportuara në katër zona të ndryshme—Teheran, Isfahan, Azerbajxhanin Lindor dhe Hormozgan—tregojnë se pakënaqësia nuk është e kufizuar në një qytet.

Pjesëmarrja e pensionistëve, punonjësve, farmacistëve dhe banorëve lokalë tregon gjithashtu se presioni ekonomik po prek shtresa të ndryshme të shoqërisë.

Nëse varfëria rritet nga 41% në 45.5%, siç parashikon raporti i Qendrës së Kërkimeve të Parlamentit, baza sociale e pakënaqësisë mund të zgjerohet më tej.

Përfundim

Protestat e 8 gushtit janë një tregues i rëndësishëm i tensionit social në Iran. Pensionistët, punonjësit dhe grupet profesionale po përballen me probleme të ndryshme, por kërkesat e tyre kanë një pikë të përbashkët: vështirësinë për të siguruar një jetë të qëndrueshme dhe për të realizuar të drejtat e tyre.

Përballë kësaj situate, kontrolli i protestave nuk e zgjidh problemin. Pa përmirësim të kushteve ekonomike, rritje të fuqisë blerëse dhe zgjidhje për kërkesat sociale, pakënaqësia do të vazhdojë të mbetet një faktor i rëndësishëm në zhvillimet e Iranit.