Skandal i ri spiunazhi iranian në Suedi zbulon koston e politikës së pajtimit të Perëndimit
Një skandal në zgjerim i spiunazhit në Suedi ka nxjerrë në pah një tjetër shkelje të dyshuar të sigurisë, që përfshin persona të lidhur me shërbimet e inteligjencës iraniane. Zbulimet kanë shtuar pikëpyetjet nëse qeveritë perëndimore kanë treguar neglizhencë të rrezikshme ndaj operacioneve të Teheranit në territorin evropian.
Një hetim i ri në Agjencinë Suedeze të Migracionit
Më 1 nëntor, TV4 News në Suedi raportoi se një drejtues i lartë në Agjencinë Suedeze të Migracionit ishte pezulluar nga detyra, i ishte hequr autorizimi i sigurisë dhe ishte kallëzuar në polici. Vendimi erdhi pas zbulimit të shumë kërkimeve të paautorizuara në bazat konfidenciale të të dhënave qeveritare.
Drejtuesi ishte i lidhur me një ish-punonjës të së njëjtës agjenci, i cili ishte shkarkuar në shkurt 2025. Shërbimi suedez i sigurisë së brendshme, Säpo, kishte zbuluar kontakte të shumta mes tij dhe personave të lidhur me inteligjencën iraniane.
Sipas hetimit të TV4, ish-punonjësi u kishte dhënë individëve të lidhur me shërbimet e inteligjencës së Teheranit informacione të ndjeshme për iranianët në mërgim dhe personelin qeveritar.
Regjistrimet e mbikëqyrjes dokumentuan takime mes tij dhe një oficeri të inteligjencës iraniane, i cili vepronte nën mbulim diplomatik në ambasadën e Iranit në Stokholm. Si ky oficer, ashtu edhe një kontakt i mëvonshëm i inteligjencës iraniane, u dëbuan përfundimisht nga Suedia.
Hetuesit suedezë zbuluan gjithashtu komunikime mes ish-punonjësit dhe anëtarëve të Bandidos, një grup kriminal i njohur i motoçiklistëve. Sipas hetimit, në këto komunikime ishin transmetuar edhe fotografi të pasaportave iraniane.
Ish-punonjësi i ka mohuar akuzat për shkelje. Në qershor 2026, një gjykatë suedeze la në fuqi vendimin për shkarkimin e tij.
Drejtuesi i pezulluar së fundmi po përballet me një hetim paraprak për hyrje të dyshuar të paautorizuar në bazat e të dhënave. Media suedeze Riks kishte raportuar më herët se vajza e ish-punonjësit të shkarkuar mbante një pozicion drejtues në agjenci. Megjithatë, identiteti i drejtuesit të pezulluar së fundmi nuk është konfirmuar.
Një model më i gjerë i veprimtarisë së inteligjencës iraniane
Zbulimet e fundit i shtohen një serie shqetësuese rastesh që lidhen me veprimtarinë e inteligjencës iraniane në Skandinavi. Ato rikthejnë një pyetje politike që udhëheqësit evropianë shpesh kanë shmangur: a është bërë angazhimi diplomatik me Teheranin një justifikim për të toleruar veprimtarinë e tij?
Në Norvegji, rreziqet e shpërfilljes së kërcënimeve të inteligjencës iraniane u kthyen në çështje kombëtare në vitin 2018. Ministri i Peshkimit, Per Sandberg, udhëtoi drejt Iranit me partneren e tij me origjinë iraniane, Bahareh Letnes, pa ndjekur procedurat e sigurisë të qeverisë.
Sandberg dha dorëheqjen mes spekulimeve se mund të kishte rënë pre e një kurthi të inteligjencës iraniane, përmes një marrëdhënieje të përdorur për ta komprometuar. Rasti nxori në pah cenueshmërinë e zyrtarëve të lartë ndaj marrëdhënieve që mund të shfrytëzohen për qëllime spiunazhi.
Dënime për operacione të lidhura me Iranin në Danimarkë dhe Suedi
Prova më konkrete u shfaqën në Danimarkë, ku një shtetas norvegjez me origjinë iraniane u dënua për pjesëmarrje në një operacion të inteligjencës iraniane, që synonte një figurë të opozitës në mërgim.
Në vitin 2020, Mohammad Davoudzadeh Loloei u dënua me shtatë vjet burg për veprimtari të paligjshme të inteligjencës dhe bashkëpunim në një përpjekje për vrasje.
Edhe Suedia ka regjistruar raste të ngjashme. Në vitin 2019, një gjykatë në Stokholm dënoi një shtetas suedezo-irakian për mbledhjen e informacioneve mbi aktivistët e opozitës iraniane në emër të Teheranit.
Në vitin 2024, Sveriges Radio zbuloi se një çift, që kishte hyrë në Suedi me identitete të rreme afgane, dyshohej se po përgatitte sulme kundër objektivave hebraike në emër të Iranit. Çifti u dëbua nga vendi, por nuk u ndoq penalisht për komplotin e dyshuar.
Rrjetet kriminale dhe siguria kombëtare
Rreziqet nuk kufizohen te institucionet e migracionit. Në vitin 2023, ish-zyrtari suedez i sigurisë Peyman Kia u dënua me burgim të përjetshëm për spiunazh.
Në maj 2024, Säpo akuzoi publikisht regjimin iranian se përdorte rrjete kriminale suedeze për të kryer operacione të dhunshme kundër personave që Teherani i konsideronte armiq, përfshirë objektiva izraelite dhe hebraike.
Megjithatë, qeveritë evropiane kanë vazhduar të ndjekin politika pajtimi diplomatik me diktaturën klerikale. Shpesh, skandalet e spiunazhit janë trajtuar si incidente të izoluara të sigurisë, në vend që të shihen si pjesë e një fushate të vazhdueshme të represionit përtej kufijve të Iranit.
Rezistenca iraniane kërkon masa më të vendosura
Skandali i fundit i jep urgjencë të re kërkesave të kahershme të Rezistencës iraniane, e cila ka kundërshtuar vazhdimisht politikën e pajtimit të Perëndimit me Teheranin.
Për dekada, Këshilli Kombëtar i Rezistencës së Iranit (NCRI) ka kërkuar ndërprerjen e marrëdhënieve diplomatike me regjimin klerikal, mbylljen e ambasadave iraniane, të cilat i cilëson si qendra spiunazhi dhe terrorizmi, si dhe dëbimin e operativëve të inteligjencës që veprojnë nën maskën e diplomatëve.
Rastet e zbuluara në Skandinavi ngrenë pyetje serioze për mënyrën se si Evropa duhet t’u përgjigjet operacioneve të dyshuara të inteligjencës iraniane. Debati nuk ka të bëjë vetëm me sigurinë e bazave konfidenciale të të dhënave, por edhe me mbrojtjen e disidentëve, aktivistëve dhe komuniteteve që mund të bëhen objektiva jashtë Iranit.