Konferenca në Gjenevë paralajmëron për rritjen e ekzekutimeve në Iran

GJENEVË — Politikanë, juristë dhe aktivistë të të drejtave të njeriut, të mbledhur më 28 shtator në Gjenevë, paralajmëruan për përshkallëzimin e ekzekutimeve dhe represionit në Iran. Konferenca, e zhvilluar si aktivitet paralel me sesionin e 63-të të Këshillit të OKB-së për të Drejtat e Njeriut, u përqendrua te dënimi me vdekje, ngushtimi i hapësirës qytetare, pandëshkueshmëria për krimet e së kaluarës dhe përdorimi i akuzave për “sigurinë kombëtare” kundër kundërshtarëve politikë.

Folësit vunë gjithashtu në dukje rezistencën që, sipas tyre, vazhdon brenda burgjeve dhe në shoqërinë iraniane, pavarësisht ekzekutimeve, burgosjeve dhe presionit të vazhdueshëm.

Represioni dhe ekzekutimet në rritje

Eksperti suedez i të drejtave të njeriut, Dr. Henrik Hermansson, i cili drejtoi konferencën, tha se hapësira për shoqërinë civile të pavarur në Iran ishte tashmë shumë e kufizuar dhe po ngushtohej më tej.

Ai paralajmëroi se kontakti me gazetarë të huaj, organizata joqeveritare apo struktura të OKB-së, si dhe shpërndarja e informacionit të konsideruar të ndjeshëm, mund t’i ekspozojë qytetarët ndaj dënimeve të rënda. Sipas tij, ligje të reja mund të kërkojnë autorizim paraprak nga Ministria e Inteligjencës për kontakte me organizatat ndërkombëtare dhe mekanizmat e OKB-së.

Hermansson theksoi gjithashtu rritjen e ekzekutimeve dhe presionin ndaj avokatëve, sindikatave, gazetarëve, profesionistëve të shëndetësisë dhe mbrojtësve të të drejtave civile. Ai bëri thirrje për veprime më të forta ndërkombëtare që zëri i iranianëve të mos heshtet.

Të burgosurit politikë përballë dënimit me vdekje

Christina Blacklaws, ish-presidente e Law Society of England and Wales dhe anëtare e International Bar Association’s Human Rights Institute, solli në konferencë raste konkrete të të burgosurve politikë të dënuar me vdekje.

Ajo tha se akuza të gjera si moharebeh, baghi dhe efsad fel-arz po përdoren për të kriminalizuar kundërshtimin politik. Sipas saj, të pandehurve u mohohen garancitë e gjykimit të drejtë, avokatët e zgjedhur prej tyre përjashtohen dhe rrëfimet merren nën torturë.

Blacklaws përmendi gjashtë të burgosur politikë që, sipas saj, u ekzekutuan fshehurazi pasi u transferuan nga burgu Ghezel Hesar midis 30 marsit dhe 4 prillit. Ajo tha se videot e nxjerra fshehurazi nga burgu tregonin të burgosurit duke kënduar këngë rezistence në ditët e tyre të fundit.

Mes tyre ishte inxhinieri elektrik Pouya Ghobadi, pjesë e grupit të të burgosurve, manifesti i të cilëve u publikua pasi dënimet me vdekje u konfirmuan. Blacklaws theksoi se këta të burgosur kishin deklaruar se ishin ekzekutuar në mënyrë figurative “qindra mijëra herë në historinë e Iranit”, por ishin të vendosur të qëndronin përsëri të palëkundur.

Ajo përmendi gjithashtu Arghavan Fallahin, një grua e re e dënuar me vdekje për baghi, në një çështje që, sipas Blacklaws, lidhej me mbështetjen e pretenduar për PMOI. Ajo tha se nuk ishte paraqitur asnjë provë për veprim të dhunshëm dhe se Fallahit iu mohua avokati i zgjedhur prej saj.

Hijet e masakrës së vitit 1988

Blacklaws e lidhi situatën aktuale me trashëgiminë e pazgjidhur të masakrës së vitit 1988. Sipas saj, mungesa e llogaridhënies për krimet e së kaluarës ka krijuar kushtet që ekzekutimet politike të përsëriten.

Ajo u bëri thirrje mbështetësve të rezolutës së ardhshme të Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së për Iranin që të forcojnë dispozitat për pandëshkueshmërinë, dënimet politike me vdekje dhe hetimet e pavarura.

Blacklaws theksoi gjithashtu rezistencën e të burgosurve në Evin, Ghezel Hesar, Qarchak dhe burgje të tjera, duke përmendur grevat e urisë të së martës, protestat dhe mesazhet që dalin nga burgjet.

Gratë dhe rezistenca në shoqëri

Azadeh Alami, përfaqësuese e Association of Iranian Women in France, tha se rezistenca e grave iraniane duhet parë në një kontekst shumë më të gjerë sesa kundërshtimi ndaj detyrimit për mbulimin e kokës.

Ajo argumentoi se gratë dhe studentet që kundërshtuan regjimin e Shahut vazhduan të ishin në vijën e parë të rezistencës edhe pas revolucionit të vitit 1979. Sipas saj, mijëra gra iu bashkuan më vonë kundërshtimit ndaj fundamentalizmit fetar, pavarësisht ekzekutimeve dhe burgosjeve.

Alami tha se “konsensusi i frikës është thyer” dhe se mosbindja civile është tashmë e pranishme në rrugë dhe universitete. Ajo theksoi se kërkesat e grave përfshijnë barazinë ligjore, drejtësinë sociale, llogaridhënien për torturat dhe të drejtën për të përcaktuar të ardhmen politike të vendit.

Represioni si përgjigje ndaj krizës sociale

Rémy Pagani, ish-kryetar i Gjenevës, tha se autoritetet po përdorin atë që ai e quajti “represion parandalues” për të frenuar pakënaqësinë ekonomike dhe sociale përpara se ajo të shndërrohet në protesta të gjera.

Ai kërkoi hetime urgjente nga raportuesit specialë të OKB-së për rrëfimet e detyruara, ndalimet arbitrare dhe kërcënimet ndaj disidentëve. Pagani mbështeti gjithashtu juridiksionin universal dhe sanksionet e synuara ndaj zyrtarëve përgjegjës për abuzimet.

Kriza mjedisore si krizë e të drejtave të njeriut

Ish-ministri norvegjez i Mjedisit, Ola Elvestuen, e zgjeroi diskutimin duke e lidhur krizën mjedisore me të drejtat e njeriut.

Ai përmendi shterimin e ujërave nëntokësore, fundosjen e tokës, ndotjen e ajrit, stuhitë e pluhurit, mungesën e energjisë, shkretëtirëzimin dhe dëmtimin e bujqësisë si probleme që rëndojnë jetën e iranianëve.

Sipas Elvestuen, përkeqësimi i kushteve të jetesës është i lidhur me keqmenaxhimin dhe politikat e regjimit dhe po ushqen pakënaqësinë publike. Ai argumentoi se Irani ka nevojë për ndryshim demokratik të bazuar në të drejtat, në mënyrë që qytetarët të kenë lirinë për të zgjidhur edhe problemet mjedisore të vendit.

Thirrje për drejtësi dhe ndryshim demokratik

Alfred de Zayas, ish-ekspert i pavarur i OKB-së për promovimin e një rendi ndërkombëtar demokratik dhe të barabartë, kujtoi vizitën e tij në Ashraf 3 në Shqipëri dhe takimet me të mbijetuar të masakrës së vitit 1988.

Ai tha se kishte diskutuar lëvizjen e Maryam Rajavit me pasardhësin e tij, George Katrougalos, dhe i kishte ofruar dokumentacion të gjerë lidhur me Iranin dhe çështjen e pazgjidhur të masakrës së vitit 1988.

De Zayas shprehu gjithashtu mbështetje të qartë për programin politik të Presidentes së zgjedhur të NCRI-së. Ai deklaroi se shpresonte që Irani, sa më shpejt të ishte e mundur, të rikthente një sistem demokratik ku të garantoheshin liria e shprehjes, tubimit dhe organizimit.

Në të njëjtën kohë, ai kundërshtoi sulmet ushtarake të huaja ndaj Iranit dhe argumentoi se llogaridhënia duhet të zbatohet ndaj të gjithë aktorëve përgjegjës për shkeljet ndaj civilëve.

Konferenca në Gjenevë përcolli kështu një mesazh të dyfishtë: rreziku i ekzekutimeve dhe represionit në Iran po rritet, por paralelisht vazhdon edhe rezistenca e të burgosurve, grave, studentëve dhe pjesëve të tjera të shoqërisë iraniane.