Dështimi i Pajtimit
Për dekada të tëra, bashkësia ndërkombëtare e ka trajtuar regjimin teokratik të Iranit si një problem të menaxhueshëm, në vend të një diktature represive që kërkon përballje të drejtpërdrejtë. Politikat e lëshimeve – ofrimi i lehtësirave ekonomike, legjitimitetit diplomatik dhe shtyrjes së sanksioneve – janë justifikuar si promovim i stabilitetit dhe moderimit. Kritikët argumentojnë se kjo qasje ka dështuar në mënyrë dramatike.
Në vend që të moderohen, regjimi përdori kohën, burimet dhe hapësirën e frymëmarrjes për të forcuar represionin e brendshëm dhe për të zgjeruar agresionin e jashtëm. Ai investoi masivisht në milici proxy, radikalizim ideologjik dhe destabilizim rajonal. Kjo nuk ishte thjesht politikë e jashtme, por një strategji themelore mbijetese: kur krizat e brendshme intensifikohen (p.sh., vështirësi ekonomike, protesta ose kryengritje të mundshme), regjimi eksporton konfliktin për të shpërqendruar vëmendjen dhe për të mbledhur mbështetje nacionaliste.
Sulmet e 7 Tetorit 2023 në Kontekst
Sulmet e udhëhequra nga Hamasi ndaj Izraelit më 7 tetor 2023 paraqiten jo vetëm si pjesë e konfliktit izraelito-palestinez, por edhe si shërbim ndaj nevojave të brendshme të Teheranit. Duke përballur rrezikun e vazhdueshëm të revoltës kombëtare, Udhëheqësi Suprem Ali Khamenei dhe regjimi bastuan në provokimin e përshkallëzimit rajonal. Ata parashikonin një përgjigje izraelite të kufizuar – shkatërruese për palestinezët, kaotike për rajonin dhe e dobishme propagandistikisht – duke e mbajtur luftën larg nga bërthama e Iranit.
#Iran regime’s sudden surge in terror operations is due its inability to subdue the #IranProtests that began in Dec 2017 & continue in different forms. Regime’s survival is dependent on terror against its opponents & suppression at home. #ExpelIranDiplomatTerrorists #FreeIran2018 pic.twitter.com/InHiygwfJV
— Mohammad Mohaddessin (@Mohaddessin) October 4, 2018
Përmes proxy-ve si Hamasi dhe Hezbollahu, Teherani mund të ruante mohueshmërinë, të korrte fitore politike dhe të blinte kohë brenda vendit. Megjithatë, ky llogaritje dështoi: roli qendror i regjimit u bë më i dukshëm dhe më i vështruar, duke eroduar shtresat e mbrojtjes proxy që kishte mbështetur prej kohësh.
Iluzioni i Zgjidhjes Ushtarake
Ndërsa dështimet e qetësimit u bënë të pamohueshme, u shfaq një iluzion kundër: se lufta ose sulmet ajrore mund të arrinin atë që diplomacia nuk mundi. Veprimet ushtarake të jashtme – si bombardimet ose përshkallëzimi – rrallë shembin diktaturat ideologjike. Përkundrazi, ato shpesh i forcojnë ato duke krijuar një “mentalitet rrethimi”.
Nën sulm, regjimet justifikojnë represion më të ashpër, etiketojnë mosbindjen si tradhti dhe shfrytëzojnë nacionalizmin për të bashkuar shoqëritë e çara. Bombardimi nuk ndez automatikisht ndryshim demokratik; ai ofron pretekste për tirani të zgjatur. Ideja e “bombardimit të Iranit drejt lirisë” është po aq e gabuar sa besimi i mëparshëm se mullatët mund të negocioheshin drejt mirësisë.
NCRI Editorial: Appeasement with #Iranian Regime Cannot Change its Fate, Only Extend the Sufferinghttps://t.co/LkEJxCXVBN
— NCRI-FAC (@iran_policy) October 1, 2025
Keqkuptimi i Natyrës së Regjimit
Si qetësimi ashtu edhe lufta rrjedhin nga i njëjti gabim themelor: keqkuptimi i regjimit klerikal si një shtet konvencional me politika të ndryshueshme. Ai është një sistem ideologjik i ndërtuar mbi absolutizmin fetar, dhunën e organizuar dhe represionin sistematik. Sistemet e tilla nuk reformohen me lëshime apo nuk çmontohen vetëm me forcë të jashtme.
Çështja kryesore është politike: për ta përfunduar atë kërkohet që popullsia e shtypur ta refuzojë regjimin në mënyrë vendimtare dhe të organizohet rreth një alternative të vlefshme – jo kaos, pushtim të huaj apo diktaturë zëvendësuese.
Rruga e Tretë: Ndryshimi i Regjimit nga Populli
Faktori vendimtar është agjencia e brendshme iraniane. As akomodimi i mëtejshëm as lufta rajonale nuk do të kenë sukses nëse nuk mbështeten në rezistencën e organizuar të popullit iranian. Kjo do të thotë mbështetje për një tranzicion demokratik të udhëhequr nga vetë iranianët, përmes grupeve si rezistenca e lidhur me NCRI-n.
#FreeIran2024 World Summit – Day 2
Appeasement of the Mullahs Betrays Freedom, Peace, Justice, and #HumanRights pic.twitter.com/eQCjlvsciR— Maryam Rajavi (@Maryam_Rajavi) July 1, 2024
Qetësimi është testuar historikisht dhe ka dështuar. Lufta rrezikon të njëjtin dështim të lodhshëm nëse shkëputet nga vullneti popullor. Rruga e vetme e qëndrueshme përpara është rrëzimi i një regjimi, shtyllat e të cilit – terrorizmi, fundamentalizmi dhe represioni – duhet të çmontohen nga brenda.
Asnjë qetësim as luftë nuk do ta çlirojë Iranin. Vetëm populli iranian, i fuqizuar përmes rezistencës demokratike të organizuar, mund të arrijë çlirim të vërtetë dhe të parandalojë tiraninë e ricikluar. Kjo perspektivë pasqyron debatet e vazhdueshme mes tensioneve të larta në lidhje me Iranin, duke përfshirë sulmet ushtarake të fundit dhe trazirat e brendshme.
