Një konferencë e rëndësishme e mbajtur në Parlamentin e Mbretërisë së Bashkuar më 10 qershor 2026 mblodhi deputetë britanikë, ish-zyrtarë, ekspertë ligjorë dhe aktivistë iranianë për të diskutuar të ardhmen politike të Iranit dhe përkeqësimin e situatës së të drejtave të njeriut në vend.
E zhvilluar nën moton “Paqe dhe Liri me një Republikë Demokratike”, ngjarja u përqendrua në mbështetjen e ndryshimit demokratik në Iran, dënimin e shtimit të ekzekutimeve dhe thirrjet e reja drejtuar Mbretërisë së Bashkuar për ta shpallur Korpusin e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) organizatë terroriste.
Maryam Rajavi: Irani në një pikë kthese historike
Në një fjalim me video drejtuar konferencës, Maryam Rajavi deklaroi se Irani ka arritur në një moment kritik të historisë së tij. Ajo e përshkroi sistemin qeverisës si një regjim që mbijeton përmes represionit, vështirësive ekonomike dhe destabilizimit rajonal.
Rajavi vuri në dukje valën e fundit të arrestimeve dhe ekzekutimeve, duke theksuar se mijëra persona janë ndaluar dhe se të burgosurit politikë vazhdojnë të përballen me persekutim të ashpër.
Ajo nënvizoi se shumë iranianë refuzojnë si diktaturën fetare aktuale, ashtu edhe çdo rikthim të monarkisë, duke përsëritur sloganin: “Jo Shahut, Jo Mullahëve.”
Rajavi i bëri thirrje komunitetit ndërkombëtar të mbështesë ndryshimin demokratik në Iran, të shpallë IRGC-në organizatë terroriste dhe të njohë alternativën demokratike të bazuar në zgjedhje të lira, barazi gjinore dhe qeverisje laike.
Conference at the UK Parliament: Peace and freedom with a democratic republic
The prospect of change gives hope to the people of Iran#FreeIran10PointPlanhttps://t.co/lAkN9DnrDx pic.twitter.com/G3hzHVajHV— Maryam Rajavi (@Maryam_Rajavi) June 10, 2026
Deputetët britanikë kërkojnë një politikë të re ndaj Iranit
Disa anëtarë të Parlamentit britanik argumentuan se dekada të tëra angazhimi dhe kompromisesh diplomatike me Teheranin nuk kanë sjellë përmirësime në të drejtat e njeriut apo në stabilitetin rajonal.
Deputeti konservator Bob Blackman deklaroi se regjimi iranian i frikësohet më shumë opozitës së brendshme dhe lëvizjeve të rezistencës sesa çdo kërcënimi të jashtëm. Ai përsëriti thirrjen e tij të kahershme që IRGC-ja të ndalohet zyrtarisht në Mbretërinë e Bashkuar dhe kërkoi bashkëpunim më të ngushtë me grupet demokratike opozitare.
Deputeti i Partisë Unioniste Demokratike, Jim Shannon, kritikoi atë që e quajti keqkuptim perëndimor se regjimi iranian mund të reformohet përmes diplomacisë. Ai argumentoi se ekzekutimet dhe represioni politik janë intensifikuar pavarësisht viteve të dialogut dhe kërkoi veprim të menjëhershëm kundër IRGC-së.
Ndërkohë, deputeti laburist Toby Perkins paralajmëroi se konfliktet rajonale nuk duhet ta largojnë vëmendjen ndërkombëtare nga kriza e brendshme e Iranit. Sipas tij, rritja e numrit të ekzekutimeve synon të frikësojë kundërshtarët dhe të shuajë zërat kritikë, duke bërë thirrje për t’i dhënë fund politikave të pajtimit me regjimin.
Thirrje për shpalljen e IRGC-së organizatë terroriste
Një nga temat kryesore të konferencës ishte kërkesa që qeveria britanike ta shpallë zyrtarisht IRGC-në organizatë terroriste.
Folësit e përshkruan këtë organizatë si instrumentin kryesor të represionit brenda Iranit dhe një aktor kyç në konfliktet rajonale.
Çështja ka fituar gjithnjë e më shumë vëmendje në politikën britanike. Raportet e fundit tregojnë se kryeministri Keir Starmer është zotuar të paraqesë legjislacion që do të mundësojë shpalljen e IRGC-së organizatë terroriste, pas vitesh presioni nga parlamentarë dhe ekspertë të sigurisë.
Ish-eurodeputeti skocez Struan Stevenson argumentoi se as ndërhyrja ushtarake dhe as negociatat e vazhdueshme nuk ofrojnë zgjidhje për problemet e Iranit. Në vend të kësaj, ai mbështeti një tranzicion demokratik të udhëhequr nga vetë iranianët dhe shprehu mbështetjen për Planin me Dhjetë Pika të Maryam Rajavit si një udhërrëfyes për ndryshimin politik.
Ekspertët ligjorë ngrenë shqetësime për të drejtat e njeriut
Disa ekspertë të ligjit dhe të drejtave të njeriut u përqendruan te numri në rritje i ekzekutimeve dhe kufizimet e lirive civile në Iran.
Avokati britanik Malcolm Fowler kritikoi dekadat e politikave të pajtimit dhe argumentoi se qeveritë perëndimore duhet t’i kushtëzojnë marrëdhëniet diplomatike dhe ekonomike me Teheranin me respektimin e të drejtave të njeriut.
Sarah Chandler dënoi burgosjen e avokatëve dhe aktivistëve politikë dhe theksoi rëndësinë e krijimit të një sistemi gjyqësor të pavarur dhe institucioneve demokratike në çdo tranzicion të ardhshëm politik.
Ajo vlerësoi gjithashtu rolin e spikatur të grave në lëvizjen opozitare iraniane dhe nënvizoi se ndryshimi i vërtetë duhet të vijë nga vetë populli iranian.
Aktivistët iranianë refuzojnë si teokracinë ashtu edhe monarkinë
Një mesazh i përsëritur gjatë gjithë konferencës ishte kundërshtimi si ndaj sistemit aktual teokratik në Iran, ashtu edhe ndaj çdo rikthimi të monarkisë.
Studiues dhe aktivistë, përfshirë Ladan Alizadeh, Narges Rahmanfard dhe Naghme Rajabi, argumentuan se iranianët kërkojnë një republikë demokratike dhe jo rikthimin e ndonjë forme të sundimit autoritar.
Sipas tyre, ndryshimi i vërtetë politik duhet të vijë përmes opozitës së brendshme dhe rezistencës civile, jo përmes ndërhyrjeve të huaja.
Përfundim
Konferenca e Parlamentit Britanik pasqyroi debatin gjithnjë në rritje në arenën ndërkombëtare mbi mënyrën se si duhet t’i përgjigjet bota situatës politike dhe të drejtave të njeriut në Iran.
Pjesëmarrësit kërkuan masa më të ashpra kundër IRGC-së, mbështetje më të fortë për lëvizjet demokratike opozitare dhe njohjen e një republike demokratike dhe laike si alternativa më e mirë ndaj sistemit aktual.
Megjithëse folësit kishin thekse të ndryshme në argumentet e tyre, ata ndanë të njëjtin mesazh: se as politika e pajtimit dhe as përballja ushtarake nuk ofrojnë një zgjidhje të qëndrueshme dhe se e ardhmja e Iranit duhet të përcaktohet nga vetë populli iranian përmes mjeteve demokratike.
