Deklarata e Larinxhanit ndez një stuhi të brendshme
Regjimi iranian po shfaq përsëri simptomat e pagabueshme të një regjimi të ndarë mes ngurtësisë së tij ideologjike dhe nevojës së dëshpëruar për të lehtësuar presionin e jashtëm. Katalizatori i fundit doli kur Ali Larinxhani – ende zyrtarisht këshilltar i lartë i Ali Khameneit dhe sekretar i Këshillit Suprem të Sigurisë Kombëtare – deklaroi se “ne pranojmë negociata reale, jo artificiale”. Këto fjalë, të thëna në Islamabad dhe pastaj të përsëritura në anglisht në llogarinë e tij në rrjetet sociale, shkaktuan një reagim shpërthyes nga ekosistemi mediatik i IRGC-së (Trupat e Gardës Revolucionare Islamike).
Sulmi i paprecedentë i mediave të IRGC-së ndaj një figure të lartë
Kjo nuk ishte një mosmarrëveshje rutinë. Toni dhe dhuna e sulmit ishin të paprecedentë, sidomos duke pasur parasysh afërsinë e Larinxhanit me Udhëheqësin Suprem. Gazeta kryesore e IRGC-së, Javan, i interpretoi deklaratat e tij jo si fleksibilitet strategjik, por si prelud i dorëzimit. Në një editorial sarkastik, ajo kërkoi të dinte çfarë “negociatash reale” kishte parasysh Larinxhani dhe u kujtoi lexuesve se Donald Trump e kishte barazuar përsëritësisht çdo marrëveshje me Iranin me kapitullimin e Iranit. Me fjalë të tjera, gazeta e akuzoi Larinxhanin se naivisht – ose me dashje – po hapte derën drejt humbjes.
Udhëtimi i Araghchit në Paris dhe sinkronizimi perfekt i ngjarjeve
Përballja u ashpërsua pikërisht në ditën kur ministri i Jashtëm i regjimit, Abbas Araghchi, udhëtoi për në Paris, gjoja për të hetuar parametrat e bisedimeve të mundshme. Koha e sinkronizuar nuk i shpëtoi mediave të lidhura me shtetin: komentet e Larinxhanit dhe udhëtimi i Araghchit u bënë titujt kryesorë, duke zbuluar sa qendrore ishte bërë debati brenda vetë strukturës së pushtetit.
Paralajmërimi i hapur i “rojtarëve të rezistencës”
Por toni i mediave të lidhura me IRGC-në e bëri të qartë edhe diçka tjetër. Kjo ishte më shumë se një mosdakordësi. Ishte një paralajmërim politik nga shtylla kurrizore ushtarako-sigurisë e sistemit, fraksioni që e sheh veten si rojtar i të ashtuquajturës “rezistencë”. Sulmi i tyre i njëkohshëm ndaj Evropës – duke i quajtur politikëbërësit evropianë “egërsirakë” – nënvizoi më tej qëllimin e tyre për të delegjitimuar plotësisht diplomacinë, duke e paraqitur edhe vetë idenë e dialogut si tradhti.
Dy fraksione të papajtueshme brenda elitës sunduese
Ky konflikt zbulon dy impulse krejisërisht të ndryshme brenda elitës sunduese. Një fraksion, i lidhur me reformistët e epokës Rouhani–Zarif, beson se diplomacia është mjet mbijetese. Ata mendojnë se presioni mund të lehtësohet pa braktisur linjat e kuqe ideologjike. Fraksioni tjetër, i qendërzuar rreth IRGC-së, Kayhan dhe Javan, këmbëngul se çdo negociatë tani është sinonim me tërheqje dhe tradhti.
Trump-i kërcënon, fundamentalistët shohin dobësi në çdo hapje
Përballja u intensifikua pikërisht në një moment kur Donald Trump ka deklaruar hapur se “iranianët duan një marrëveshje”, ndërkohë që njëkohësisht kërcënon me “bombardimin më të rëndë në histori” nëse ata refuzojnë. Në një mjedis të tillë, çdo sinjal hapjeje nga Teherani riframohet menjëherë nga fundamentalistët si dobësi. Vizita e Araghchit në Paris u bë kështu municion për sulme kundër asaj që ata e quajnë “lobingu i qetësimit” brenda qeverisë.
Javan dhe Kayhan nuk sulmojnë pa lejen e qendrave të pushtetit
Ajo që e bën këtë episod më zbulesues është fakti se gazeta si Javan dhe Kayhan nuk botojnë komente kaq të ashpra pa miratimin e pushtetit. Sulmi ndaj Larinxhanit dhe Araghchit sugjeron se një pjesë e bërthamës së ashpër të regjimit ka diktuar dobësi në majë.
Ajo është e vendosur të parandalojë çdo ndryshim strategjik. Qëllimi i tyre është sabotimi i çdo nisme të mundshme, duke shfrytëzuar dobësinë aktuale të Khameneit për të konsoliduar dominimin e tyre.
2025 nuk është 2013: kushtet kanë ndryshuar rrënjësisht
Gjuha e Larinxhanit i ngjante dobët doktrinës së mëparshme të regjimit për “fleksibilitet heroik” të vitit 2013, por konteksti i vitit 2025 është rrënjësisht i ndryshëm. Shtetet e Bashkuara nuk po sinjalizojnë më interes për kompromis; po sinjalizojnë kushte dorëzimi. Evropa është tërhequr nga kuadri i JCPOA-s. Izraeli ndodhet në një qëndrim hapur ofensiv. Dhe vetë themelet e brendshme të regjimit janë dobësuar nga kolapsi ekonomik dhe pakënaqësia publike në rritje.
Pyetja e madhe: A do të përkulet Khamenei apo do të triumfojnë fundamentalistët?
Fjalimi i fundit i Khameneit u përpoq të mbyllte derën për negociatat dhe për mosbindjen e brendshme. Por pyetja mbetet: a do të përkulet ai përfundimisht nën peshën e presioneve gjeopolitike dhe ekonomike? Apo do të lejojë që maksimalizmi i fundamentalistëve të diktojë një kurs që e thellon krizën?
Ajo që është e qartë është se kjo nuk është një mosmarrëveshje aksidentale.Provat mediatike tregojnë për një betejë të brendshme për drejtimin e ardhshëm të shtetit. Kjo luftë pasqyron paqëndrueshmërinë e thellë strukturore të regjimit.
Regjimi iranian nuk po përballet këtu me një armik të jashtëm – po përballet me vetveten.
