Rënia historike e rialit dhe humbja totale e kontrollit ekonomik
Të dielën, më 30 nëntor 2025, Irani përjetoi një nga ditët më të gjera të trazirave punëtore dhe sociale të viteve të fundit, në një kohë që riali iranian pësoi një rënie katastrofike. Dollari amerikan arriti nivelin rekord prej 116 750 tomanësh, ndërsa euro shkoi në 135 380 tomanë, duke thyer të gjitha barrierat psikologjike dhe duke sinjalizuar humbjen totale të kontrollit të administratës së presidentit Masoud Pezeshkian mbi ekonominë.
“Ligji i xhunglës”: Çmimet trefishohen brenda 24 orëve
Rënia e monedhës shkaktoi menjëherë goditje çmimesh të rënda. Brenda 24 orëve, çmimet e ushqimeve bazë u trefishuan, ndërsa mallrat thelbësore si orizi indian, çaji dhe pasta e domates u zhdukën nga raftet e supermarketeve. Një tabaka me 30 vezë arriti në 300 000 tomanë, ndërsa një kanaçe ton kaloi 120 000 tomanë. Iranianët e përshkruan situatën si «ligji i xhunglës», pa asnjë ndërhyrje të dukshme qeveritare për të mbrojtur fuqinë blerëse.
November 30—Bandar Abbas, southern Iran
Workers of Madkoosh Steel walked out in protest over unpaid wages, low pay, and discriminatory treatment. They demand overdue salaries, fair benefits, and real accountability from company officials.#IranProtests pic.twitter.com/iLrHinTedq— People's Mojahedin Organization of Iran (PMOI/MEK) (@Mojahedineng) November 30, 2025
Grevat në industrinë e rëndë: Jugut të Iranit i ndalon fryma
Industria e rëndë në jug të Iranit praktikisht ndaloi. Punëtorët e kompanisë së çelikut Madkoush në Bandar Abbas dhe të kantierit detar ISOICO në Hormozgan hynë në grevë për pagat e papaguara prej muajsh, mungesën e sigurimeve shëndetësore për gjashtë muaj dhe diskriminimin e hapur. Një punëtor paralajmëroi se kërkesa e popullit për të drejtat e tij shumë shpejt do të «thyejë digën e heshtjes».
November 30—Bandar Abbas, southern Iran
Staff, workers, and service drivers of Iran Shipbuilding and Offshore Industries complex (ISOICO) rallied to protest unpaid wages and overdue insurance contributions. They demand immediate payment of salaries and basic labor rights long… pic.twitter.com/nrD5NdzSrP— People's Mojahedin Organization of Iran (PMOI/MEK) (@Mojahedineng) November 30, 2025
Në Shush, punonjësit e Fabrikës së Sheqerit të Lindjes së Mesme vazhduan për ditën e dytë protestën, duke kërkuar zbatimin e ligjit të klasifikimit të vendeve të punës dhe rikthimin në punë të kolegëve të pushuar për aktivizëm të mëparshëm.
Pensionistët sfidojnë hapur regjimin: “Lëre Libanin rehat, merre mendjen te ne!”
Demonstratat më shpërthyese politikisht erdhën nga pensionistët. Pensionistët e Sigurimeve Shoqërore dhe të industrisë së çelikut u mblodhën në qytete të shumta – Ahvaz, Shush, Kermanshah, Isfahan dhe Teheran – duke e lidhur drejtpërdrejt varfërinë e tyre me politikën e jashtme të regjimit. Në Shush, protestuesit brohorisnin «Lëre Libanin rehat, merre mendjen te ne!», një kritikë e hapur ndaj financimit të Hezbollahut dhe grupeve të tjera proxy rajonale. Parulla të tjera ishin «Çmimet e lartë, inflacion – janë fatkeqësia e jetës së popullit» dhe akuza se zyrtarët janë «armiku i jetës».
November 30—Kermanshah, western Iran
Social Security retirees rallied to denounce soaring prices and corruption, demanding justice and protection of their livelihoods.#IranProtests pic.twitter.com/TT16CB5mvg— People's Mojahedin Organization of Iran (PMOI/MEK) (@Mojahedineng) November 30, 2025
Korrupsioni dhe mashtrimet: Nga “King Money” te premtimet e rreme për banesa
Skandalet e korrupsionit ushqyen edhe më shumë zemërimin publik. Në Teheran, mijëra viktima të mashtrimit kriptomonedhës «King Money» (170 milionë euro, 4100 paditës) demonstruan para Gjykatës Supreme, duke u betuar se do të luftojnë deri në fund për drejtësi. Në Yazd, aplikantët e projektit shtetëror të strehimit «National Housing» protestuan për premtimet e pambajtura dhe vonesat e pafundme, ndërsa në Khuzestan kontraktorët e rinovimit të shkollave dhe stafi mjekësor kërkuan pagesën e borxheve të prapambetura.
Studentët dhe mësuesit bashkohen me revoltën
Trazirat arritën edhe në institucionet arsimore. Studentët e kampusit Hoveyzeh të Universitetit Chamran në Ahvaz bënë një protestë simbolike duke lënë tabakatë me ushqim të papërtypshëm të konvikteve në tokë, ndërsa mësuesit e dalë në pension të vitit 2022 u mblodhën para Parlamentit duke kërkuar pensionet e tyre.
Një krizë ekonomike që u shndërrua në krizë politike të plotë
Në tërësi, ngjarjet e 30 nëntorit zbuluan një regjim që përballet njëkohësisht me rënien e lirë ekonomike dhe një revoltë të gjerë që përfshin punëtorë industrie, pensionistë, studentë, mësues, viktima mashtrimesh dhe aplikantë strehimi. Ajo që filloi si ankesa sektoriale punëtore është shndërruar shpejt në konfrontim të hapur politik, ku protestuesit sfidojnë publikisht prioritetet ideologjike dhe korrupsionin sistemik të Republikës Islamike.
