Rritja alarmante e ekzekutimeve politike dhe sociale në Iran pas ngritjes së presidentit të ri pasqyron një intensifikim të qëllimshëm të represionit shtetëror që synon të shtypë mospajtimin e brendshëm. Makineria famëkeqe e ekzekutimeve dhe shtypjes sistematike të regjimit iranian është aktivizuar sërish, me një rregullsi rrëqethëse. Më 16 dhe 17 tetor, regjimi kreu ekzekutimin e 15 të burgosurve. Kjo statistikë e tmerrshme nënvizon ashpërsinë e goditjes dhe zbulon frikën e thellë të udhëheqjes nga kryengritjet e mundshme.
Nga të ekzekutuarit që kur Masoud Pezeshkian mori detyrën, 12 ishin gra – duke nënvizuar përdorimin e ekzekutimit nga regjimi si një mjet jo vetëm ndëshkimi, por frikësimi dhe kontrolli politik nën udhëheqjen e Pezeshkian. Kjo rritje e ekzekutimeve nuk është vetëm një dënim ligjor, por një strategji e rrënjosur thellë për të mbytur trazirat sociale.
Ekzekutimet e fundit: Një Katalog i Zymtë
Të enjten, më 17 tetor, gjashtë të burgosur u ekzekutuan, duke përfshirë Abbas Karimi (36) dhe Mohammad Ali Najafi (35) në Isfahan, së bashku me dy të tjerë në Qazvin dhe dy të tjerë në Qom. Një ditë më parë, më 16 tetor, nëntë të burgosur të tjerë u përballën me të njëjtin fat. Midis tyre ishin Rasul Fili dhe një e burgosur në Hamadan, si dhe Abdul Bari Taxhik, Pasha Pashto, Javid Ahmad Khani dhe Rahman në burgun e Qezel Hesarit. Viktimat e tjera përfshinin Mohsen Mokhtari në Shiraz dhe një të burgosur në Mashhad.
Kjo valë e vrasjeve të sanksionuara nga shteti, që ndodh brenda një harku dyditor, është pjesë e një rritjeje më të gjerë të ekzekutimeve që kur qeveria e re mori pushtetin në gusht 2024. Statistikat zyrtare sugjerojnë se të paktën 316 persona, përfshirë 12 gra, janë ekzekutuar në vetëm pak muaj – një tregues i tmerrshëm i përpjekjes së regjimit për të rrënjosur frikën dhe për të parandaluar çdo formë proteste publike.
Ekzekutimet si një mjet i kontrollit politik
Këto ekzekutime nuk janë vetëm përgjigje ndaj akteve kriminale, por paraqesin një mjet të kontrollit politik dhe social. Qeveria iraniane, me një histori të gjatë të abuzimeve të të drejtave të njeriut, përdor në mënyrë rutinore tortura dhe ekzekutime për të heshtur mospajtimin dhe për të ruajtur kontrollin e saj mbi pushtetin. Vala aktuale e vrasjeve është pjesë e një politike sistematike të krijuar për të parandaluar dhe shtypur çdo lëvizje proteste në zhvillim.
Për më shumë se katër dekada, regjimi ka shkelur të drejtat e njeriut pa u ndëshkuar. Tortura, rrëfimet e detyruara dhe ekzekutimet janë bërë instrumente të rregullta të qeverisjes së saj. Në këtë kontekst, ekzekutimet e fundit formojnë një strategji të tmerrshme që synon të frenojë trazirat në rritje në të gjithë vendin.
Një Thirrje për Veprim Ndërkombëtar
Komuniteti ndërkombëtar nuk mund të lejojë të heshtë përballë shkeljeve të tilla të përhapura të të drejtave të njeriut. Marrëdhëniet diplomatike dhe ekonomike me Iranin, një regjim tashmë i njohur për udhëheqjen e botës në ekzekutimet shtetërore, duhet të kushtëzohen me ndërprerjen e këtyre praktikave brutale. Angazhimi me një qeveri që vazhdon të kryejë krime sistematike pa ndërmarrë hapa seriozë për të ndaluar këto veprime antinjerëzore është e barabartë me faljen e tyre.
Parimet e të drejtave të njeriut duhet të jenë në krye të çdo ndërveprimi me regjimin iranian. Komuniteti ndërkombëtar duhet të kërkojë ndërprerjen e menjëhershme të këtyre krimeve dhe të mbajë përgjegjës udhëheqjen iraniane për shkeljet e tyre të gjata të të drejtave të njeriut. Gjykatat ndërkombëtare duhet të ndjekin ndjekjen penale të atyre që janë përgjegjës për dekadat e represionit dhe, nëse është e nevojshme, të ngrenë akuza për krime kundër njerëzimit dhe gjenocid.
Përfundim: Situata e rëndë e të drejtave të njeriut në Iran
Situata në Iran është padyshim e rëndë. Vala e fundit e ekzekutimeve është vetëm një aspekt i fushatës më të gjerë të regjimit për të heshtur mospajtimin dhe për të ruajtur kontrollin e tij në pushtet. Presioni ndërkombëtar, nëpërmjet sanksioneve të synuara dhe pezullimit të marrëdhënieve diplomatike, është vendimtar për të detyruar regjimin të ndalojë politikat e tij barbare dhe të përballet me drejtësinë për historinë e tij të gjerë të abuzimeve të të drejtave të njeriut.
