Sunday, February 5, 2023

Efektet e sundimit klerikal të Iranit në liqenin Urmia

Lake UrmiaLiqeni Urmia ndodhet në Iranin veri-perëndimor, midis provincave të Azerbaixhanit Lindor dhe Perëndimor. Si një nga liqenet më të mëdha natyrore të përhershme hipersaline të botës, ai ka qenë pellgu më i madh i mbyllur me ujë të kripur në Lindjen e Mesme. Liqeni mbulonte një sipërfaqe prej rreth 6,000 km2 përpara 1989-ës dhe përmbante rreth 30,000 milion m3 ujë. Gjatësia e liqenit varion nga 130 në 146 km, ndërsa gjerësinë më të madhe e ka 58 km. Pjesa më e ngushtë, që ndodhet midis malit Zanbil dhe ishullit Shahi, është 15 km. Sipërfaqja e pellgut të liqenit është 52,355 km2.

Liqeni Urmia ka 102 ishuj të mëdhenj e të vegjël, ku më i madhi është ishulli Goyondaghy me sipërfaqe 2.3 km2, i vetmi ishull ku gjendet ujë i ëmbël.

Burimet kryesore ujore që përfundonin në pellgun e liqenit Urmia, krahas shumë burimeve natyrore, ishin Zarriné-Rūd, Simineh-Rūd, lumi Mahabad, lumi Godar, lumi Barandouz, lumi Shahar, lumi Nazlou, lumi Zola, Kaftar Ali Chay, Aji Chay, Boyuk Chay, Rudkhaneh-ye Qal’eh Chay, Qobi Chay, Rudkhaneh-ye Mordaq, lumi Leylan, dhe lumi Alamloo.

Tani, shumë diga të ndërtuara nga IRGC e bllokojnë rrjedhën e këtyre lumenjve drejt liqenit Urmia. Uji që hyn në liqenin Urmia vjen vetëm nga shirat dhe aluvionet e lumenjve që rrjedhin drejt tij. Si pellg i mbyllur liqenor, nivelet e tij ujore luhaten me ndryshimet në reshje. Uji që arrin në liqen avullon.

Ujit që duhet të rrjedhë në drejtim të liqenit i ndryshohet drejtimi për t’u përdorur nga personat e privilegjuar, si klerikët e elitës, industritë dhe fabrikat në pronësi të IRGC-së, fermat ose entet në pronësi të fondacionevev fetare nën mbikëqyrjen e Liderit Suprem të Iranit. Këto dinamika kanë shkaktuar ndryshime të mëdha në këtë liqen.