Në javët e fundit, një krizë e rëndë politike ka shpërthyer brenda establishmentit sundues të Iranit. Transmetuesi shtetëror, Islamic Republic of Iran Broadcasting (IRIB), ka filluar të censurojë sistematikisht figurat kryesore të shtetit, duke transmetuar njëkohësisht thirrje për të ndjekur penalisht liderët në detyrë. Ky kthesë partiake i ka ekspozuar linjat e thella të fajit brenda regjimit, i cili përpiqet me dëshpërim të projëktojë një imazh force dhe uniteti ndaj botës së jashtme. Megjithatë, liderët e tij janë në konflikt të hapur, të ndarë ashpër mbi mekanizmat për të ruajtur pushtetin.
Kontrolli Total mbi Median
Në Iran, nuk ekziston shtyp i pavarur nën regjimin klerikal. Nga radio-televizioni shtetëror te gazetat, agjencitë e lajmeve, faqet web dhe të gjitha mjetet e tjera informative, sfera e tërë e informacionit kontrollohet drejtpërdrejt ose tërthorazi nga establishmenti sundues dhe institucionet e sigurisë. Këto media mund të pasqyrojnë pozitat konkuruese të fraksioneve të ndryshme brenda regjimit, por nuk lejohen të sfidojnë vetë sistemin. Gazetarët që kalojnë kufijtë politike dhe të sigurisë, zbulojnë realitete të fshehura ose japin platformë zërave të pavarur, rrezikojnë pushim nga puna, ndjekje penale, burgim dhe forma të tjera represioni.
Disputa e fundit mbi censurën në IRIB nuk duhet të keqkuptohet si dëshmi e një hapësire relativisht të lirë mediatike. Përkundrazi, të gjitha palët e përfshira i takojnë të njëjtës strukturë sunduese. Çfarë është e jashtëzakonshme është se kriza e regjimit është bërë aq e rëndë sa edhe presidenti, ministri i Jashtëm, shefi i gjyqësorit dhe kryetari i parlamentit po censurohen nga transmetuesi i tyre shtetëror. Ky nuk është konflikt midis gazetarisë së lirë dhe autoritetit shtetëror, por një luftë midis fraksioneve rivale për kontrollin e makinërisë së censurës dhe politikave të nevojshme për të ruajtur një diktaturë në dobësim.
Censura Arrin Kulmin
Censura arriti pikën e vlimit pas një fjalimi të presidentit Masoud Pezeshkian gjatë ceremonisë së Ditës Kombëtare të Industrisë dhe Minierave. Prodhuesit televizivë prenë pjesë kyçe të deklaratave të tij lidhur me autorizimet e dhëna nga udhëheqja për negociata që synojnë t’i japin fund statusit “as luftë, as paqe”. Censurë e ngjashme u aplikua ndaj shefit të Gjyqësorit Gholamhossein Mohseni Eje’i, i cili bëri thirrje për mbështetje nga të gjitha degët ndaj presidentit, si dhe ndaj Kryetarit të Parlamentit Mohammad Bagher Qalibaf, transmetimi i të cilit live u ndërpre papritur.
Këshilli Qeveritar i Informacionit lëshoi një deklaratë të ashpër, duke pyetur: “Çfarë qëllimesh ndjekin zyrtarët e IRIB me trajtimin selektiv të pozicioneve të krerëve të degëve?” Ata e dënuan këtë si “sjellje që thyejnë unitetin” nga një rrymë politike, me pasoja kërcënuese për sigurinë kombëtare. Këshilltari dhe biri i presidentit, Youssef Pezeshkian, pyeti publikisht: “Kush në IRIB vendos se cilat pjesë të fjalimeve të krerëve të degëve nuk duhet transmetuar?”
"The harder the #terrorist regime fights to survive through spectacle, the faster it hastens the very disintegration it dreads. The cameras keep rolling, the queues keep growing, and the endgame has begun," writes @MehdiOghbai. https://t.co/i1Z5vl4zKw
— NCRI-FAC (@iran_policy) May 18, 2026
Konfliktet në Kabinet
Konflikti u derdh drejtpërdrejt në qeverisjen ekzekutive gjatë një seance të kabinetit të dielën. Presidenti Pezeshkian “qortoi rëndë” shefin e IRIB, Peyman Jebelli, pasi ky i fundit kundërshtoi një briefing mbi negociatat bërthamore. Zëdhënësja e qeverisë Fatemeh Mohajerani shkroi se “media kombëtare nuk është as gjykatës, as censor”. Elyas Hazrati, kreu i Këshillit të Informacionit, pyeti nëse IRIB është me kombit ose me ata që fitojnë nga përçarjet.
Programet e ashpra të transmetuesit kanë synuar Ministrin e Jashtëm Abbas Araghchi. Intervistat e tij me median ndërkombëtare u bllokuan nga transmetimi vendor. Një moderator i IRIB e poshtëroi atë në eter, duke e reduktuar në “blogger” dhe duke e akuzuar se po luhet nga SHBA dhe Izraeli. Araghchi shprehu zhgënjimin për “shtypjen e arritjeve të tij rajonale”, duke thënë se irakianët e quajtën hero, por IRIB e censuroi.
Kur Araghchi pranoi publikisht “shkelje sigurie” dhe infiltrim izraelit, komentatorët e IRIB nisën sulme të mëtejshme. Analisti politik Mohammad Mohajeri mbrojti ministrin, duke thënë se mohimi i infiltrimit dëmton vendin dhe e atribuoji fushatën mediatike “fitimtarëve të sanksioneve”.
We were told to stop coverage for collapsed building in #Abadan, IRIB Chief says.https://t.co/8jJlt3JXE7 pic.twitter.com/jByjRNvBcZ
— NCRI-FAC (@iran_policy) May 24, 2022
Thirrje për Vrasje dhe Dështim Institucional
Përtej heshtjes së liderëve shtetërorë, IRIB ka dhënë kohë ajri ekstremistëve që avokojnë për dhunë. Ish-diplomati Jalal Sadatian paralajmëroi se moderatorët televizivë dhe të ftuarit e pavërtetuar po reklamojnë hapur vrasjen e liderëve të huaj si Donald Trump dhe Benjamin Netanyahu. Ai shtoi se programet po deklaronin se ata që kundërshtojnë këtë punë janë z. Qalibaf dhe z. Pezeshkian, të cilët “duhet të gjykohen”.
Analistja Sara Nezami tha se censurimi i presidentit krijon konfuzion dhe minon besimin publik. Konflikti i hapur midis transmetuesit shtetëror dhe udhëheqjes qeveritare ekspozon një krizë të thellë qeverisjeje brenda diktaturës klerikale. Ndërsa fraksionet konkuruese armatosin burimet shtetërore njëra kundër tjetrës, shpërbërja e kohezionit institucional po transmetohet drejtpërdrejt te publiku, duke zbuluar një sistem që lufton për të menaxhuar ndarjet e tij të brendshme.
Ky konflikt tregon dobësimin e regjimit iranian, ku luftërat e brendshme për pushtet po minojnë përpjekjet për të paraqitur një front të unifikuar, veçanërisht në politikën e jashtme dhe çështjet bërthamore. Situata rrezikon të thellojë paqëndrueshmërinë në një periudhë tensionesh rajonale të larta.
