Kriza Strukturore e Regjimit Iranian
Kriza politike dhe ekonomike që rrjedh nga paaftësia e regjimit të Iranit për të marrë vendime në lidhje me faturat e Task Forcës së Veprimit Financiar (FATF) është një manifestim i qartë i bllokimit të tij strukturor dhe menaxherial. Shtyrja e përsëritur e shqyrtimit të këtyre projektligjeve, e cila tashmë është shtrirë në disa vite, nxjerr në pah thellësinë e një krize të rrënjosur në kontradiktat themelore të regjimit.
Çfarë Është FATF dhe Pasojat e Listës së Zezë
FATF është një organizatë ndërqeveritare e themeluar në vitin 1989 nga G7 për të luftuar pastrimin e parave dhe financimin e terrorizmit. Qëllimi i tij është të rrisë transparencën në sistemet financiare dhe të frenojë aktivitetet e paligjshme. Vendosja në listën e zezë të kësaj organizate, siç ka ndodhur me regjimin e Iranit, nënkupton izolimin ekonomik të vendit brenda sistemit bankar dhe financiar global.
Pritjet e FATF-së dhe Refuzimi i Regjimit
FATF pret nga krerët e regjimit ratifikimin dhe zbatimin e konventave të Palermos dhe CFT. Këto konventa synojnë luftimin e krimit të organizuar transnacional dhe financimit të terrorizmit. Regjimi vazhdimisht mbështet financiarisht grupet e armatosura përfaqësuese dhe rrjetet e kontrabandës. Për këtë arsye, ratifikimi i këtyre projektligjeve shihet si kërcënim serioz. Regjimi refuzon të pajtohet me këto kërkesa.
Kontradiktat e Brendshme dhe Kundërshtimi Politik
Regjimi iranian është përballur gjithmonë me kontradikta në pranimin e këtyre projektligjeve. Nga njëra anë, nevoja për t’i shpëtuar izolimit ekonomik dhe për t’u ribashkuar me sistemin financiar global e bën të pashmangshme përmbushjen e FATF. Nga ana tjetër, ratifikimi i këtyre projektligjeve do të impononte kufizime të ashpra ndaj entiteteve si Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike (IRGC) dhe do të zvogëlonte kapacitetin e regjimit për të mbështetur grupet përfaqësuese si Hezbollahu në Liban dhe Houthis në Jemen.
Kundërshtarët e këtyre projektligjeve janë qartësisht të vetëdijshëm për tharjen e kanaleve të tyre financiare. Në vitin 2020, Ali Nikzad, në atë kohë nënkryetar i Parlamentit të regjimit, pranoi në mënyrë eksplicite: “Nëse pranojmë FATF, do të thotë të zbulojmë mënyrat se si i anashkalojmë sanksionet. Sepse ne të gjithë e dimë se jemi sanksionuar padrejtësisht nga imperializmi pa asnjë faj tonën. Kjo çështje është vendosur nga partitë demokratike dhe republikane në Amerikë kundër Republikës Islamike, madje edhe sanksionet nga demokratët kanë qenë më të ashpra ndaj Iranit.”
Zhurmë në Kuvend dhe letërshkrim nga 120 deputetë
Ringjallja e çështjes FATF shkaktoi bujë në parlamentin e regjimit. Sapo Mohsen Dehnavi, zëdhënës i Këshillit të Shqyrtimit të Përshtatshmërisë, njoftoi se aspekte të ndryshme të projektligjeve të FATF-së do t’i nënshtroheshin shqyrtimit teknik dhe ekspert në komisionet e këshillit, anëtarët e parlamentit u përplasën me njëri-tjetrin. Situata u përshkallëzua deri në pikën ku kryeparlamentari Mohammad Bagher Ghalibaf duhej të ndërhynte për të qetësuar rrëmujën.
Ndërkaq, bie në sy reagimi i Ali Shamkhani, këshilltar i afërt i Khameneit. Ai shkroi në X: “Shqyrtimi i projektligjeve CFT dhe Palermos në Këshillin e Përshtatshmërisë është një mundësi për shkëmbimin e mendimeve të ekspertëve, jo një vend për të përdorur terma si tradhti. Gjykimi i dobët në veprimet politike, përveçse jokonstruktiv, vetëm nxit mosmarrëveshjet politike dhe thellon ndarjet.”
Ngërçi Fondamental dhe Zgjedhja midis Vetë-Shkatërrimit
Kjo njohje tregon se ekonomia e falimentuar e regjimit bazohet në anashkalimin e sanksioneve dhe kërkimin e qirasë. Ajo mbështetet gjithashtu në shpenzime ekstravagante, vjedhje të mëdha dhe aktivitete të errëta. Miratimi i këtyre projektligjeve do t’i privonte fraksionet e regjimit nga këto mjete. Përveç kësaj, do të hapte rrugën për ndjekje ndërkombëtare të disa veprimeve të tij.
Kontradiktat themelore dhe bllokimi që rezultojnë
Kjo situatë kontradiktore e ka futur regjimin në një ngërç, duke intensifikuar një valë të re luftimesh dhe konfliktesh midis fraksioneve të tij.
Nga ana tjetër, vonesat në vendimmarrje nënkuptojnë izolim të vazhdueshëm ekonomik, duke përkeqësuar krizën e jetesës për njerëzit. Kjo nxit pakënaqësi shpërthyese, duke siguruar energji për kryengritjet dhe përmbysjen përfundimtare të regjimit.
Regjimi klerik është mbërthyer në një ngërç të thellë. Ai tani përballet me dy zgjedhje të vështira. Ose të pranojë FATF-në, gjë që do të ulte burimet financiare për forcat e tij të shpërndara. Këto forca përdoren për aktivitete terroriste, luftënxitëse dhe pastrim parash. Ose të vazhdojë kundërshtimin ndaj FATF-së, duke hyrë në një “vetësanksionim”. Ky veprim, sipas disa figurave të regjimit, do ta afronte vendin me kolapsin ekonomik. Kjo është në thelb një zgjedhje midis “vetë-shkatërrimit të shpejtë” dhe “vetë-shkatërrimit gradual”.
Kjo krizë, si të tjerat brenda regjimit, tregon pamundësinë për t’u shpëtuar krizave të brendshme. Çfarëdo që të bëjë regjimi, ai mbetet i përfshirë në kriza të vazhdueshme. Me kalimin e kohës, bota arrin në një përfundim të qartë. E vetmja zgjidhje është ndryshimi i regjimit në Iran.
