Një Revolucion në Ekspozitë – dhe në Rënie
Në përvjetorin e 2026-ës, regjimi klerikal organizoi një spektakël të zvogëluar për të ngritur moralin e mbështetësve të tij të demoralizuar dhe për të projektuar sfidë ndaj armiqve. Elementet tradicionale — kukulla, arkivole false, djegie flamujsh — ishin të ekspozuara, por shkalla e vogël e ngjarjes nënvizoi ironinë për një sistem që dikur pretendonte dominim rajonal.
Më zbuluese ishte fakti se mediat shtetërore shfaqën në mënyrë të dukshme intervista me gra pa shami, me synimin për të sinjalizuar se edhe disidentët kulturorë kanë pranuar diktaturën fetare. Kjo taktikë nxjerr në pah dobësi të thellë: një regjim që pretendon legjitimitet përmes “kapitalit shpirtëror” ideologjik, tani mbështetet te shfaqja e mosbindjes për të krijuar iluzionin e mbështetjes së gjerë, ndërsa vazhdon të zbatojë me forcë detyrimin për shami. Kjo kontradiktë tregon rraskapitjen e tërheqjes ideologjike dhe bazës sociale, duke paraqitur një qeveri në rraskapitje.
If an #Iranian group or individual is truly opting for regime change, wouldn’t it be in their own interest to stop obstructing – even if not supporting – the most organized and serious force that has been struggling with the regime since the outset?https://t.co/B6fXrDk46D
— NCRI-FAC (@iran_policy) April 28, 2023
Tradhtia e 1979-ës
Për shumë iranianë, sidomos brezat më të vjetër, 11 Shkurti evokon tradhti në vend të triumfit – “vjedhjen” e një revolucioni.
Ngrihja popullore e 1979-ës rrëzoi monarkinë Pahlavi, e cila bazohej në puçe të mbështetura nga jashtë, torturat e SAVAK-ut, padrejtësinë, diskriminimin, privilegjet e elitës dhe një ekonomi të militarizuar. Protestuesit kërkuan liri, pavarësi, të drejta politike (liri e fjalës, shtypi, qeverisje përgjegjëse) dhe investime shoqërore – jo imponimin e një kodi teokratik. Sloganet qendrore të lirisë dhe pavarësisë më vonë u rrëmbyen nga klerikët.
If an #Iranian group or individual is truly opting for regime change, wouldn’t it be in their own interest to stop obstructing – even if not supporting – the most organized and serious force that has been struggling with the regime since the outset?https://t.co/B6fXrDk46D
— NCRI-FAC (@iran_policy) April 28, 2023
Si u Kap Pushteti
Llogaritje e gabuar ndërkombëtare luajti rol vendimtar në këtë rezultat. Në kulmin e Luftës së Ftohtë, fuqitë e huaja keqkuptuan dinamikën e Iranit, duke i parë klerikët si “djallin më pak të rrezikshëm” krahasuar me forcat e tjera. Ata amplifikuan Ruhollah Khomeinin përmes mediave dhe marrëveshjeve të fshehta, duke lënë mënjanë revolucionarët e vërtetë.
Represioni i Shahut kishte çmontuar tashmë partitë politike dhe grupet progresive, duke lënë rrjetin klerikal – të rrënjosur thellë në shoqëri – si forcën e vetme kombëtare të organizuar dhe të paprekur. Analfabetizmi i gjerë dhe mungesa e përvojës politike e bënë më të lehtë shfrytëzimin e momentit, ku supersticioni shpesh triumfoi mbi njohurinë.
Khomeini paraqitet jo si e kundërta e vërtetë e Shahut, por si trashëgimtar i tij në autoritarizëm, duke trashëguar dhe intensifikuar kontrollin në një vakum politik. Irani ka mbetur në gjendje të vazhdueshme trazirash që nga 1979-a, duke hedhur poshtë mitin e stabilitetit të regjimit dhe idenë se iranianët janë lodhur nga revolucioni.
Iluzione të Vjetra, Rreziqe të Reja
Sot, vendi është tepër i rëndësishëm strategjikisht për t’u injoruar, duke nxitur përpjekje të intensifikuara të huaja që nga 2017-a – investime, presione dhe propagandë – për të ndikuar në trajektoren e tij. Disa tani promovojnë Reza Pahlavin (djalin e Shahut) si “zgjidhje”, pavarësisht mungesës së përvojës qeverisëse apo aftësisë unifikuese. Kjo promovim zgjat sundimin klerikal ose, nëse regjimi rrëzohet, nxit ndarje apo konflikt civil – rezultate që disa aktorë i preferojnë, duke vënë në prioritet një Iran të dobët apo të fragmentuar sesa kush e sundon.
Një Dallim Kyç nga 1979-a
Një dallim thelbësor nga 1979-a: regjimi aktual, duke mësuar nga pendimi i Shahut që nuk i shfarosi grupet si Organizata Popullore Mojahedin e Iranit (MEK), u përpoq por dështoi të shkatërronte rezistencën e organizuar.
Këshilli Kombëtar i Rezistencës së Iranit (NCRI), një koalicion me gati gjysmë shekulli histori, bashkon etnitetë, kombësi dhe tendenca të ndryshme në kushte të vështira. Ai pozicionohet si autoritet tranzitor me mandat gjashtëmujor për të garantuar një Iran demokratik, të pavarur dhe të lirë që i shërben si iranianëve ashtu edhe rajonit përmes stabilitetit dhe bashkëjetesës.
Mësimi Kryesor i 1979-ës
Mësimi thelbësor i 1979-ës: e ardhmja e Iranit duhet të përcaktohet nga vetë iranianët. Pasojat e ndërhyrjes së huaj rrallë kufizohen; ato përhapen rajonalisht dhe globalisht.
Ndërsa bota nuk mund të përcaktojë fatin e Iranit, ajo mund të shmangë përsëritjen e katastrofave të së kaluarës duke ndërprerë mbështetjen për diktaturën dhe duke qëndruar me luftën e popullit iranian për liri.
