Ndërsa ekzekutimet shtohen dhe zyrtarët lidhin hapur mbijetesën me konfliktin, një doktrinë e vjetër ringjallet: lufta e jashtme si mjet kontrolli të brendshëm.
Ekzekutimi i tre të burgosurve – Mehdi Rasouli, Mohammadreza Miri dhe Ebrahim Dowlatabadi – të hënën, më 4 maj, në Mashhad nuk është një akt i izoluar gjyqësor. Është një sinjal i kalkuluar politik. Të akuzuar për përfshirje në vrasjen e anëtarëve të Basij gjatë trazirave, varjet e tyre shërbejnë një qëllim më të gjerë: përforcimin e një klime frike në një moment kur establishmenti sundues ndihet gjithnjë e më i prekshëm.
Një model i qartë represioni nën hijen e luftës
Për muaj të tërë, provat kanë treguar një model të përsëritur. Nën mbulimin e tensioneve të jashtme dhe kushteve të luftës, autoritetet e regjimit iranian kanë përshpejtuar përdorimin e dënimit me vdekje. Qëllimi nuk është thjesht ndëshkues; është parandalues – për të penguar ringjalljen e disidencës së organizuar dhe për të frenuar atë që zyrtarët e përshkruajnë si “rrjete kryengritëse”.
Ajo që e dallon momentin aktual nuk është vetëm përshkallëzimi i represionit, por sinqeriteti me të cilin insiderët e regjimit artikulojnë tani logjikën themelore të tij. Deklaratat e publikuara nga media të lidhura me shtetin nuk lënë shumë hapësirë për interpretime.
Një zyrtar, Gholamreza Qasemian, u citua duke deklaruar se “Zoti e ka dashur këtë luftë për ne”, duke e paraqitur konfliktin e vazhdueshëm jo si një kontingjencë, por si një domosdoshmëri. Implikimi është i ashpër: qoftë i përqafuar me “nder” apo i duruar pa të, lufta mbetet e domosdoshme.
Lufta e përjetshme si doktrinë strategjike
Ky kuadër shkon më tej. Qasemian vajtoi hapur armëpushimin e përkohshëm, duke shprehur dëshirën për armiqësi të reja. Sipas tij, fati i Iranit përcaktohet “në këto luftëra”, dhe në një gjendje “as luftë as paqe”, sistemi nuk fiton asgjë. Këto deklarata nuk janë tepricë retorike – ato pasqyrojnë një doktrinë strategjike në të cilën tensioni i përhershëm është më i preferueshëm se stabiliteti.
Kjo nuk është një doktrinë e re. Vite më parë, Javad Mansouri, një figurë themeluese e Korpusit të Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), pranoi rolin formues të luftës Iran-Irak në konsolidimin e pushtetit të regjimit. Ai deklaroi qartë se pa atë luftë, revolucioni mund të mos kishte mbijetuar. Sipas Mansourit, konflikti ofroi strukturën, legjitimitetin dhe vrullin e nevojshëm për të shtypur opozitën e brendshme dhe për të neutralizuar fraksionet disidente.
Ekzekutimet si masë parandaluese
Marrë së bashku, këto deklarata zbulojnë vazhdimësi dhe jo devijim. Lufta, në këtë kuadër, nuk është një krizë e jashtme e imponuar mbi sistemin – por një instrument që përdoret me vetëdije për ta ruajtur atë. Duke mbajtur një mjedis konfrontimi, shteti justifikon masa të shtuara sigurie, kufizon hapësirën politike dhe margjinalizon disidencën nën flamurin e mbijetesës kombëtare.
Ekzekutimet e fundit në Mashhad duhet të lexohen brenda kësaj arkitekture më të gjerë. Ato nuk janë thjesht reagime ndaj veprimeve të kaluara, por masa paraprake kundër trazirave të ardhshme. Në një kohë kur presionet socioekonomike, fragmentimi politik dhe pakënaqësia publike po thellohen, udhëheqja duket se po kthehet te një mekanizëm i njohur: përshkallëzo jashtë për të kontrolluar brenda.
Alternativa e opozitës
Në kontrast, zërat e opozitës vazhdojnë të promovojnë një trajektore alternative. Duke folur në një konferencë në Bashkimin Evropian, Maryam Rajavi, Presidente e zgjedhur e Këshillit Kombëtar të Rezistencës, theksoi se që në fillim të konfliktit të fundit, lëvizja ka mbrojtur paqen dhe lirinë. Pas njoftimit të armëpushimit, ajo mirëpriti zhvillimin, por nënvizoi se paqja e qëndrueshme kërkon ndryshim strukturor – konkretisht, fundin e sundimit autoritar fetar dhe krijimin e një republike demokratike.
Kjo divergjencë nxjerr në pah vijën kryesore të fajit në trajektoren aktuale të Iranit. Në njërën anë qëndron një model qeverisës që e barazon mbijetesën me konfliktin e përhershëm. Në anën tjetër, një vizion që e lidh stabilitetin me transformimin politik.
Ekzekutimet në Mashhad dhe retorika që i rrethon sugjerojnë se balanca nuk po ndryshon në heshtje. Ajo po kundërshtohet – me forcë dhe me rrezikshmëri në rritje.
