
Udhëheqësit evropianë mbështesin “Opsionin e Tretë” për Iranin, kundërshtojnë pajtimin me regjimin, luftën dhe rikthimin e Shahut
Ish-udhëheqës evropianë, ministra dhe deputetë të lartë u mblodhën më 21 nëntor 2026 në konferencën me titull “Opsioni i Tretë: Përmbysja e regjimit nga populli iranian dhe Rezistenca”.
Fjalimin kryesor e mbajti Maryam Rajavi, presidentja e zgjedhur e Këshillit Kombëtar të Rezistencës së Iranit (NCRI). Ndër folësit e tjerë të njohur ishin Charles Michel, ish-president i Këshillit Evropian dhe ish-kryeministër i Belgjikës; John Bercow, ish-kryetar i Dhomës së Komunave të Mbretërisë së Bashkuar; Mairead McGuinness, ish-zëvendëspresidente e Komisionit Evropian; Franz Josef Jung, ish-ministër gjerman i Mbrojtjes; Alejo Vidal-Quadras, ish-zëvendëspresident i Parlamentit Evropian; dhe baronesha Verma, anëtare e Dhomës së Lordëve dhe ish-ministre britanike për Zhvillimin Ndërkombëtar.
Folësit argumentuan se politika e Evropës ndaj Iranit duhet të mbështetet te ndryshimi demokratik i udhëhequr nga vetë iranianët, dhe jo te pajtimi me Teheranin apo ndërhyrja ushtarake e huaj.
Një shoqëri kundër sistemit
Maryam Rajavi argumentoi se kriza më e thellë e regjimit buron nga rezistenca popullore dhe gatishmëria e shoqërisë për kryengritje, jo nga përballja e jashtme.
Me rastin e shtatëvjetorit të protestave të nëntorit 2019, ajo vuri në dukje se Njësitë e Rezistencës dhe të rinjtë kryengritës përbëjnë forcën që Teherani i druhet më shumë. Ajo u bëri thirrje qeverive evropiane që t’i kushtëzojnë marrëdhëniet me regjimin me përfundimin e ekzekutimeve dhe të njohin luftën e popullit iranian për liri.
“Zgjidhja e krizës iraniane nuk qëndron as te pajtimi me regjimin, as te lufta e huaj”, deklaroi ajo.
Dështimi i politikës së pajtimit dhe i luftës
Charles Michel tha se Perëndimi kishte provuar si lëshimet, ashtu edhe përballjen, por pa sukses. John Bercow shprehu një qëndrim të ngjashëm. Ndërsa ambasadori Hans-Ulrich Seidt tha se tri dekada diplomaci evropiane kishin dështuar dhe se përdorimi i forcës nuk kishte sjellë demokraci në Irak apo Afganistan.
“Provuan politikën e pajtimit dhe morëm më shumë shtypje”, tha Michel. “Përjetuam përballje ushtarake dhe morëm më shumë shkatërrim e vuajtje, ndërsa regjimi vazhdon të jetë në pushtet.”
Kundërshtimi i rikthimit të monarkisë
Shumë folës kundërshtuan përpjekjet për ta paraqitur Reza Pahlavin si alternativë ndaj regjimit aktual. Michel tha se prejardhja trashëgimore nuk mund të sigurojë legjitimitet demokratik. Bercow e cilësoi Pahlavin si “një princ pa popull”, ndërsa Franz Josef Jung e përshkroi këtë alternativë si të pabesueshme.
“E ardhmja e Iranit duhet të jetë rezultat i zgjedhjeve të lira dhe të ndershme”, tha Lord Steve McCabe.
Plani Dhjetëpikësh dhe institucionet demokratike
Disa folës, përfshirë Franz Josef Jung, Anna Fotyga, baroneshën Verma dhe Naike Gruppioni, mbështetën Planin Dhjetëpikësh të Maryam Rajavit.
Plani parashikon zgjedhje të lira, ndarjen e fesë nga shteti, barazinë gjinore, shfuqizimin e dënimit me vdekje dhe një Iran pa armë bërthamore.
Mairead McGuinness shtoi se tranzicioni kërkon institucione të qëndrueshme, si gjykata të pavarura, media të lira dhe konkurrencë të vërtetë politike, për të parandaluar përqendrimin e ri të pushtetit.
“Në një demokraci të vërtetë, njerëzit kanë të drejtë të zgjedhin një qeveri, ta kritikojnë, ta kundërshtojnë dhe ta zëvendësojnë në mënyrë paqësore në zgjedhjet e ardhshme”, tha McGuinness.
Presion ndaj Gardës Revolucionare dhe përgjegjësia për krimet
Detlef Seif, baronesha Verma, Patrick Lussi dhe Damián Arabia kërkuan masa më të ashpra kundër Gardës Revolucionare Islamike (IRGC). Këto masa përfshijnë hetimin e rrjeteve financiare, vënien në shënjestër të aseteve dhe shpalljen e kësaj force organizatë terroriste.
Ando Kiviberg nga Estonia kërkoi që përgjegjësit për ekzekutimet dhe represionin të mbahen para drejtësisë.
“Pas çdo ekzekutimi dhe çdo krimi të kryer në emër të regjimit qëndrojnë individë”, tha Kiviberg.
Mbështetje politike, jo ndërhyrje e huaj
Folësit theksuan se Rezistenca kërkon mbështetje politike, jo ndihmë ushtarake. Carsten Müller dhe Detlef Seif kundërshtuan ndërhyrjen e jashtme dhe ndryshimin e regjimit të imponuar nga jashtë. Ndërsa McCabe tha se Rezistenca nuk po u kërkon qeverive perëndimore të luftojnë në emër të saj.
“Populli iranian dëshiron ta fitojë vetë lirinë dhe mund ta fitojë atë vetë”, tha Müller.
Mësime nga Evropa Qendrore dhe Veriore
Deputetë nga vende që kanë jetuar nën sundimin sovjetik tërhoqën paralele me situatën në Iran. Emanuelis Zingeris krahasoi të burgosurit politikë iranianë me disidentët e epokës sovjetike. Ndërsa Juku-Kalle Raid nga Estonia kundërshtoi qëndrimin e kujdesshëm ndaj sundimit autoritar.
“A është kjo e pranueshme? Jo. Nuk është e pranueshme”, tha Raid, duke kundërshtuar thirrjet që Perëndimi të tregohet i përmbajtur ndaj Teheranit.
Folësit përcollën një mesazh të përbashkët: e ardhmja e Iranit u përket iranianëve. Roli i Evropës është të ushtrojë presion për t’i dhënë fund ekzekutimeve dhe shkeljeve të të drejtave të njeriut, ndërsa të bashkëpunojë me opozitën demokratike të organizuar.





