Në një intervistë të fundit me UN Web TV, Mai Sato, Raportuesja Speciale e Kombeve të Bashkuara për të drejtat e njeriut në Iran, shprehu shqetësime të mëdha mbi peizazhin e të drejtave të njeriut në vend, duke u fokusuar veçanërisht në shkeljet e lirisë së shprehjes dhe tubimit.
Kërcënime ndaj shoqërisë civile dhe lirisë së shtypit
Sato tregoi se si shoqëria civile iraniane është vënë nën presion të intensifikuar, me avokatë të të drejtave të njeriut dhe gazetarë të kërcënuar, arrestuar dhe ndjekur penalisht shpesh me akuza të paqarta lidhur me sigurinë. Pasi burgosen, këta individë privohen shpesh nga kujdesi bazë shëndetësor, një situatë që rrezikon më tej mirëqenien e tyre dhe nënvizon kushtet e vështira me të cilat përballen të paraburgosurit në të gjithë vendin.
Përdorimi i dënimit kapital
Përdorimi i gjerë i dënimit me vdekje nga qeveria iraniane ka tërhequr gjithashtu kritika të ashpra. Duke cituar nenin 6 të Paktit Ndërkombëtar për të Drejtat Civile dhe Politike, Sato bëri një sqarim të rëndësishëm. Ai shpjegoi se neni lejon dënimin me vdekje vetëm për “krimet më të rënda”. Komiteti i OKB-së e interpreton këtë si zbatim vetëm për rastet e vrasjeve të qëllimshme. Megjithatë, autoritetet iraniane shpesh e përdorin Nenin 6 për akuza më të gjera. Kjo praktikë ka çuar në një numër shumë të lartë ekzekutimesh.
Përshkallëzimi në ekzekutime
Gjatë vitit të kaluar, Irani ka dëshmuar një rritje të konsiderueshme të ekzekutimeve, me të paktën 811 individë të raportuar të ekzekutuar midis tetorit 2023 dhe tetorit 2024, sipas burimeve të të drejtave të njeriut. Në mënyrë shqetësuese, këto shifra përfshijnë katër autorë të mitur. Valët e fundit të ekzekutimeve theksojnë përkeqësimin e situatës.
Reagimet nga Këshilli Kombëtar i Rezistencës së Iranit
Maryam Rajavi, Presidentja e zgjedhur e Këshillit Kombëtar të Rezistencës së Iranit (NCRI), dënoi ekzekutimet në rritje, duke i përshkruar ato si një taktikë nga Udhëheqësi Suprem Ali Khamenei për të mbytur mospajtimin publik dhe për të parandaluar kryengritjet e mundshme. Rajavi theksoi se çdo ekzekutim i lë familjet dhe fëmijët në zi, duke thelluar ciklin e humbjes dhe pikëllimit në mbarë vendin.
Në deklaratën e saj, Rajavi kërkoi izolimin e regjimit iranian në skenën ndërkombëtare. Ajo bëri thirrje që udhëheqësit e regjimit të gjykohen për dekada krimesh kundër njerëzimit dhe gjenocid.
Një Thirrje për Përgjegjësi Ndërkombëtare
Rritja e ekzekutimeve në Iran dhe raportet e persekutimit kërkojnë vëmendje të menjëhershme ndërkombëtare. Thirrjet për llogaridhënie po bëhen gjithnjë e më të forta. Aktivistët e të drejtave të njeriut kërkojnë veprime të forta dhe të bashkuara nga komuniteti global. Ata kërkojnë mbështetje për shoqërinë civile të Iranit dhe dënimin e praktikave shtypëse të regjimit. Qëllimi është mbrojtja e një sistemi drejtësie që respekton të drejtat themelore të njeriut.
Kjo valë shtetërore represioni dhe dhune ndaj disidentëve dhe grupeve të margjinalizuara prek jetët individuale. Ajo përbën gjithashtu një sfidë serioze për parimet themelore të të drejtave të njeriut në nivel global.
