Konferenca Ndërkombëtare në Gjenevë Dënon Sundimin Trashëgues në Iran
Më 12 mars 2026, avokatët ndërkombëtarë të të drejtave të njeriut dhe përfaqësuesit e Rezistencës Iraniane u mblodhën në selinë e Kombeve të Bashkuara në Evropë në Gjenevë. Konferenca u përqendrua në përshkallëzimin e represionit pas krijimit të sundimit trashëgues nën Mojtaba Khamenei. Pjesëmarrësit theksuan rolin jetik të Njësive të Rezistencës dhe Planin Dhjetëpikësh të Këshillit Kombëtar të Rezistencës së Iranit (KKRI/NCRI) si rrugën e vetme legjitime drejt një republike sekulare dhe demokratike. Ata refuzuan fuqimisht çdo “opozitë false” që avokon kthimin në diktaturë monarkike.
Fjala Kryesore e Maryam Rajavi: Një Luftë Kundër Fashizmit Fetar
Znj. Maryam Rajavi, presidente e zgjedhur e KKRI-së, mbajti fjalën kryesore. Ajo e përshkroi luftën aktuale si “një luftë midis popullit të Iranit dhe rezistencës së tyre nga njëra anë, dhe fashizmit fetar nga ana tjetër”. Ajo e quajti trashëgiminë e Mojtaba Khameneit si provë se “një nepërkë nuk lind pëllumb”, duke theksuar se Gardat Revolucionare janë autorizuar zyrtarisht të hapin zjarr mbi protestues.
Rajavi prezantoi Planin Dhjetëpikësh të KKRI-së si alternativën e qartë për një Iran të lirë. Plani bazohet në demokraci, të drejtat e njeriut, ndarjen e fesë nga shteti dhe autonominë e kombësive etnike. Ajo kritikoi heshtjen e gjatë të komunitetit ndërkombëtar ndaj represionit në Iran, duke thënë: “Duke heshtur ndaj shtypjes së lirive në Iran, ata i dhanë regjimit koncesionin më të madh. Ata i lejuan të shpëtojë pa ndëshkim për krimet e tij.” Rajavi nënvizoi legjitimitetin e KKRI-së, duke shënuar se ky alternativ u krijua 44 vjet më parë mbi parimin “Jo Shahut, Jo Mullahëve”.
Në përfundim, ajo theksoi rrezikun urgjent për të burgosurit politikë dhe kërkoi lirimin e tyre. Ajo bëri thirrje për t’i referuar krimet e regjimit Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe ndjekjen e drejtësisë kundër udhëheqësve të tij përmes mekanizmave ndërkombëtarë ose juridiksionit universal.
Struan Stevenson: Regjimi Më i Dobët Se Kurrë, Opozita False Refuzohet
Struan Stevenson, ish-anëtar i Parlamentit Evropian dhe bashkëkryetar i komitetit “Në Kërkim të Drejtësisë” (ISJ), dënoi shndërrimin e Iranit në “autokraci fetare trashëgimore”. Ai e portretizoi Mojtaba Khamenein si figurë të lidhur me shtypjen e dhunshme të kryengritjeve dhe e përshkroi regjimin si “më të dobët se dekadat e fundit”.
Stevenson kritikoi ashpër “opozitën false” të lidhur me Reza Pahlavi, djalin e Shahut të mëparshëm. Ai e krahasoi mbështetjen e supozuar të Pahlavit te komandantët e IRGC-së për rend me “Winston Churchill që thotë ‘Do të kem nevojë për Gestapon për të ruajtur paqen pas heqjes së Hitlerit’”. Stevenson insistoi se iranianët, pas dekadash sakrificash, do të refuzojnë zëvendësimin e një tirani me një tjetër – qoftë fetar apo dinastik. Ai deklaroi mesazhin e popullit si “as Shahu, as Mullahët”. Ai bëri thirrje që bota të njohë “të drejtën për t’i rezistuar tiranisë”, të udhëhequr nga gratë e guximshme dhe Njësi të Rezistencës brenda Iranit.
Fariba Mohammadi: Minoritetet Etnike Kërkojnë Sovranitet dhe Barazi
Fariba Mohammadi, përfaqësuese e Partisë Komala të Kurdistanit Iranian, tërhoqi vëmendjen te dhuna disproporcionale e regjimit kundër minoriteteve etnike. Ajo shënoi se Kurdistani i ka thënë “jo” regjimit që nga 1979. “Qëndrimi me Republikën Islamike do të thotë mbijetesa e terrorizmit, shtypja e grave dhe përhapja e mjerimit,” tha ajo.
Mohammadi argumentoi se shoqëria e larmishme e Iranit kërkon “udhëheqje të përbashkët” që lejon kombet e shtypura të arrijnë sovranitet politik. Ajo theksoi se uniteti i opozitës nën një republikë demokratike është thelbësor për të garantuar të drejtat e barabarta për të gjitha minoritetet etnike dhe fetare. Ajo avokoi një aleancë forcash të përkushtuara për çmontimin e aparaturës klerikale në favor të një të ardhmeje pluraliste.
Erika Deuber Ziegler: Perspektiva Evropiane mbi Rolin Unik të KKRI-së
Historianja dhe ish-anëtare e Këshillit të Madh të Gjenevës Erika Deuber Ziegler foli si zë evropian që dëshmoi tradhtinë e revolucionit të 1979-ës. Ajo hodhi poshtë çdo restaurim Pahlavi si “tërësisht të pamundur”, duke cituar mizorinë e regjimeve të kaluara dhe aktuale. Ziegler lavdëroi rezistencën iraniane – veçanërisht strukturën e udhëhequr nga gratë – si të admirueshme dhe unikisht të aftë për të ofruar një alternativë të vërtetë.
Ajo u bëri thirrje qeverive perëndimore të braktisin idetë e reformës së regjimit dhe të njohin KKRI-në si opsionin e vetëm të vlefshëm mes kaosit. Ziegler insistoi se motoja “Ni Shah, ni molla” (As Shah, as Mullah) duhet mbrojtur me çdo kusht në opinionin dhe ndërgjegjen evropiane.
Behzad Naziri: Kërcënim Urgent për Aktivistët dhe Thirrje për Njohje
Anëtari i KKRI-së dhe ish-i burgosur politik Behzad Naziri theksoi rrezikun për aktivistët e organizuar. Ai raportoi se tetëmbëdhjetë të burgosur përballen me dënime me vdekje vetëm për anëtarësim në Organizatën e Popullit Mojahedin. Ai hodhi poshtë propagandën e regjimit për monarkinë si një “ndryshim kozmetik” për të ringjallur represionin në stil SAVAK.
Naziri pohoi se iranianët nuk do të pranojnë një diktaturë tjetër pas katër dekadash sakrificash. Ai portretizoi Njësi të Rezistencës si motorin drejtues të kryengritjes dhe u bëri thirrje komunitetit ndërkombëtar të njohë të drejtën e popullit iranian për rezistencë, sidomos pas masakrave të mijëra në janar. Ai theksoi forcën e KKRI-së në mbajtjen e një opozite të parimeve, të organizuar që refuzon çdo formë tiranie.
Pikat Kryesore nga Pyetjet & Përgjigjet: Mbrojtja e Civilëve dhe Përgjegjësia e Regjimit
Në sesionin e pyetjeve, një pyetje trajtoi kredibilitetin moral të perëndimit pas sulmeve ushtarake që dëmtuan infrastrukturën civile. Stevenson iu referua thirrjes së Rajavi për të shmangur dëmtimin e civilëve të pafajshëm, por vendosi fajin përfundimtar te regjimi, që ka ekzekutuar mbi 100,000 njerëz. Ai refuzoi Reza Pahlavin si dikë që “shfaqet dhe thotë ‘Unë jam përgjigjja’” pas 47 vitesh në luks, ndërsa rezistenca luftonte brenda Iranit. Ai ripohoi se vetëm populli iranian dhe rezistenca e tyre e organizuar mund ta heqin plotësisht regjimin.
Konferenca pozicionoi kolektivisht KKRI-në dhe Planin e saj Dhjetëpikësh si rrugën e besueshme demokratike përpara, duke refuzuar si sundimin klerikal ashtu edhe restaurimin monarkik në favor të një republike sekulare që garanton liri dhe barazi.
